Ngành ô tô toàn cầu trước nguy cơ giảm sâu vì căng thẳng Trung Đông
Diễn biến xung đột tại Iran đang phủ bóng lên thị trường ô tô toàn cầu khi chuỗi cung ứng bị gián đoạn, chi phí vận chuyển leo thang và nhu cầu suy yếu. Các dự báo cho thấy doanh số xe có thể giảm mạnh ngay trong năm nay và kéo dài sang nhiều năm tới.
Thị trường ô tô toàn cầu đang đối mặt với những rủi ro lớn khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Iran, tiếp tục kéo dài. Một trong những điểm nghẽn quan trọng là Eo biển Hormuz – tuyến vận tải huyết mạch của năng lượng và hàng hóa toàn cầu.
Dù eo biển này chưa chính thức bị phong tỏa, nhiều hãng vận tải biển đã chủ động né tránh khu vực, gây gián đoạn chuỗi cung ứng trên diện rộng. Điều này khiến ngành ô tô chịu ảnh hưởng trực tiếp, từ việc thiếu linh kiện, chậm giao xe cho đến chi phí logistics và bảo hiểm tăng cao.
Theo dự báo của S&P Global Mobility, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài đến hết tháng 4 và sau đó dần được cải thiện, doanh số ô tô toàn cầu trong năm nay vẫn có thể giảm từ 800.000 đến 900.000 xe. Trong đó, khoảng 200.000 xe sụt giảm được dự báo đến từ các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), bao gồm Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Ả-rập Saudi và UAE – những thị trường phụ thuộc lớn vào nguồn cung xe nhập khẩu.
Hệ quả không chỉ dừng lại ở con số doanh số. Người tiêu dùng tại các khu vực này có thể phải đối mặt với thời gian chờ xe kéo dài hơn, giá bán tăng cao, trong khi các hãng xe phải gánh thêm chi phí vận chuyển và hậu cần ngày càng đắt đỏ. Ngay cả khi hoạt động qua Eo biển Hormuz được khôi phục, thị trường cũng cần thêm thời gian để ổn định, và lưu lượng vận chuyển khó có thể trở lại bình thường trước nửa cuối năm.
Đáng chú ý, tác động của cuộc khủng hoảng này không chỉ giới hạn trong ngắn hạn. S&P Global Mobility dự báo đến năm 2027, doanh số ô tô toàn cầu có thể giảm thêm khoảng 500.000 xe do hiệu ứng dây chuyền, nâng tổng mức sụt giảm sản lượng lên hơn 1,4 triệu xe.
Khu vực châu Á – Thái Bình Dương được đánh giá là chịu ảnh hưởng nặng nề, khi giá dầu tăng cao và nguồn cung năng lượng bị gián đoạn. Các trung tâm sản xuất ô tô lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc có nguy cơ giảm sản lượng do chi phí đầu vào tăng và chuỗi cung ứng bị đứt gãy.
Các chuyên gia nhận định, kịch bản trên chỉ xảy ra nếu xung đột sớm được kiểm soát và hoạt động vận tải qua khu vực trọng yếu được nối lại trong thời gian ngắn. Ngược lại, nếu căng thẳng kéo dài trong nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm, thị trường ô tô toàn cầu có thể phải đối mặt với một chu kỳ suy giảm sâu và kéo dài hơn dự kiến.
