Kiến trúc sư hàng đầu thế giới rời châu Âu về Trung Quốc, mang theo cả ‘gia tài’ gây choáng ngợp
Là người tiên phong trong việc kết hợp kiến trúc với điện ảnh và công nghệ số, Francois Penz từng có hơn 4 thập niên gắn bó với Cambridge trước khi gia nhập môi trường học thuật mới tại châu Á.
Francois Penz, cựu trưởng khoa kiến trúc của Đại học Cambridge và là người tiên phong trong lĩnh vực liên ngành giữa kiến trúc và điện ảnh, đã gia nhập Đại học Nam Kinh với vai trò làm việc toàn thời gian.
Penz là giáo sư danh dự tại Cambridge, từng giữ chức Giám đốc Trung tâm Martin về Nghiên cứu Kiến trúc và Đô thị, là thành viên của Darwin College và Giám đốc Phòng thí nghiệm Kỹ thuật số về Thiết kế, Trực quan hóa và Truyền thông.
Ông được lựa chọn vào Chương trình Nhân tài Hàng đầu Quốc gia của Trung Quốc năm 2025, sau nhiều năm hợp tác với Đại học Nam Kinh trước khi chính thức chuyển sang làm việc toàn thời gian.
Sinh năm 1953 tại Pháp, Francois Penz theo học kiến trúc tại Trường Bách khoa Liên bang Lausanne (Thụy Sĩ) vào đầu thập niên 1970. Sau đó, ông gắn bó với Cambridge trong suốt 45 năm.
Penz là một trong những học giả đầu tiên kết hợp khoa học máy tính với kiến trúc – hướng nghiên cứu đã định hình luận án tiến sĩ của ông.
Ông nhận bằng tiến sĩ kiến trúc năm 1983, tiếp tục nghiên cứu sau tiến sĩ tại Cambridge và gia nhập khoa kiến trúc với tư cách giảng viên từ năm 1988. Ông cũng là một trong những người đầu tiên đưa máy tính Apple vào Cambridge, thực hiện các nghiên cứu thử nghiệm và xuất bản cuốn sách “Computers in Architecture”.
Năm 1991, ông mở ra một hướng nghiên cứu mới kết hợp kiến trúc và điện ảnh. Ông triển khai khóa học đại học đầu tiên mang tên “Architecture in Motion” tại khoa kiến trúc Cambridge, khám phá cách hình ảnh chuyển động có thể thể hiện không gian và thời gian trong kiến trúc – đặt nền móng cho hợp tác liên ngành.
Ông được xem là một trong những học giả đầu tiên coi điện ảnh và kiến trúc như một lĩnh vực học thuật nghiêm túc.
Theo cách tiếp cận học thuật của Penz, phim ảnh không chỉ mang tính thị giác mà còn cung cấp những góc nhìn quan trọng về nhà ở và đô thị. Ông cho rằng phim ảnh phản ánh chân thực kiến trúc và quy hoạch đô thị của từng thời kỳ, cũng như điều kiện sống của con người.
Bên cạnh đó, ông cũng phát triển phương pháp sử dụng nhiếp ảnh và hình ảnh chuyển động như công cụ thiết kế kiến trúc – không chỉ dựa vào bản vẽ, mà còn tận dụng ống kính, thời gian và các hoạt động thường nhật của con người để định hình không gian.
Năm 2009, Chính phủ Pháp trao tặng ông Huân chương Cành cọ Hàn lâm (bậc Hiệp sĩ) – một trong những danh hiệu học thuật cao quý nhất – nhằm ghi nhận những đóng góp của ông cho giáo dục và nghiên cứu.
Ông còn là người tiên phong trong các mô hình nghiên cứu liên ngành kết hợp tư duy thiết kế, kể chuyện bằng hình ảnh và công nghệ số. Ngoài ra, Penz cũng từng dẫn dắt nhiều dự án nhân văn số quy mô lớn, bao gồm các chương trình do Hội đồng Nghiên cứu Nghệ thuật và Nhân văn Anh và Chương trình Khung thứ sáu của Liên minh châu Âu tài trợ.
Penz giữ chức trưởng khoa kiến trúc tại Cambridge giai đoạn 2017–2019 và nghỉ hưu vào năm 2023, sau đại dịch. Sau khi nghỉ hưu, ông tiếp tục hoạt động trong lĩnh vực kiến trúc, tập trung xây dựng nền tảng số phục vụ nghiên cứu không gian liên văn hóa.