Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Liên bang Nga ngày 13-14/8, đoàn công tác liên ngành do ông Trần Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội, dẫn đầu đã làm việc với Bộ Giao thông vận tải Nga, Công ty cổ phần Đường sắt Nga (RZD) và lãnh đạo thành phố Saint Petersburg. Các cuộc trao đổi tập trung vào phát triển đường sắt, đường sắt đô thị, hạ tầng ngầm và mở rộng hợp tác giữa Hà Nội với các địa phương, doanh nghiệp Nga.

Tại Moskva ngày 13/8, làm việc với Quốc vụ khanh, Thứ trưởng Giao thông vận tải Nga Dmitry Zverev, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng đánh giá Nga có thế mạnh về công nghệ, kỹ thuật và kinh nghiệm trong lĩnh vực giao thông đường sắt. Đây cũng là lĩnh vực Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đang dành ưu tiên đầu tư nhằm giải quyết bài toán giao thông đô thị và tạo nền tảng cho phát triển đô thị hiện đại.

Theo định hướng quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, Hà Nội đang hướng tới mô hình đô thị thông minh, phát triển không gian ngầm, đồng thời đầu tư các tuyến đường sắt đô thị và hệ thống giao thông kết nối liên vùng. Trên cơ sở đó, Hà Nội đề nghị các cơ quan quản lý và doanh nghiệp Nga chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chính sách, tiêu chuẩn kỹ thuật đối với đường sắt đô thị và công trình ngầm; hỗ trợ tư vấn thiết kế, tích hợp công nghệ, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ. Thành phố Hà Nội cũng mong muốn doanh nghiệp Nga nghiên cứu, tham gia đầu tư các tuyến metro theo quy hoạch giao thông Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Một hướng hợp tác được hai bên quan tâm là nghiên cứu các mô hình đầu tư linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế; đồng thời tăng cường trao đổi chuyên gia về xây dựng, quản lý và vận hành metro.

Hà Nội cũng đề xuất nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong quản lý, điều tiết giao thông, qua đó nâng cao hiệu quả vận hành mạng lưới và góp phần giảm ùn tắc. Không chỉ tập trung vào hạ tầng, Hà Nội muốn các công trình ngầm và nhà ga metro được thiết kế đồng bộ, vừa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, vừa tạo điểm nhấn kiến trúc gắn với lịch sử, văn hóa của thành phố. Thành phố cũng quan tâm xây dựng trung tâm điều hành tập trung và hình thành các liên danh để triển khai dự án.

Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội đề nghị phía Nga phối hợp với các cơ quan Việt Nam nghiên cứu đầu tư, cung cấp thiết bị và công nghệ cho các tuyến metro trọng điểm. Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh sẵn sàng tạo điều kiện để doanh nghiệp, chuyên gia Nga tham gia các dự án hạ tầng giao thông tại Việt Nam.

Trong cuộc làm việc với lãnh đạo RZD, Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh Việt Nam xác định đường sắt là một trong những lĩnh vực vận tải cần được ưu tiên đầu tư. Đường sắt được kỳ vọng đáp ứng nhu cầu vận chuyển khối lượng lớn với tốc độ cao, an toàn, chi phí hợp lý, đồng thời thân thiện với môi trường và tăng khả năng kết nối giữa các vùng trong nước cũng như quốc tế.

Hà Nội mong muốn hợp tác với RZD trong tư vấn chính sách, xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật cho mạng lưới đường sắt đô thị kết nối với đường sắt quốc gia, quản lý và vận hành các tuyến đường sắt. Cùng với đó là chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực.

Đây được xem là những yếu tố quan trọng trong quá trình Hà Nội mở rộng mạng lưới metro, khi yêu cầu đặt ra không chỉ là xây dựng tuyến đường mà còn phải làm chủ công nghệ, tổ chức vận hành và phát triển hệ sinh thái giao thông đồng bộ.

Ngày 14/8, tại Saint Petersburg, đoàn công tác tiếp tục làm việc với Thống đốc Aleksander Beglov. Thành phố Saint Petersburg khẳng định sẵn sàng tăng cường hợp tác với Hà Nội và chia sẻ kinh nghiệm phát triển đô thị, trong đó có lĩnh vực đường sắt đô thị.

Saint Petersburg có nhiều kinh nghiệm trong xây dựng và vận hành hệ thống metro trong điều kiện địa chất phức tạp. Hệ thống tàu điện ngầm của thành phố được đưa vào khai thác từ năm 1955 và tiếp tục được mở rộng, đồng thời ứng dụng các công nghệ mới trong xây dựng, vận hành và thanh toán vé.

Đây là kinh nghiệm có giá trị đối với Hà Nội trong quá trình phát triển không gian ngầm và mạng lưới metro, nhất là khi thành phố phải giải quyết đồng thời yêu cầu về hạ tầng giao thông, mật độ đô thị và bảo tồn không gian kiến trúc, văn hóa.

Việc Hà Nội trở thành địa phương kết nghĩa thứ năm của Saint Petersburg tại Việt Nam cũng tạo thêm nền tảng để hai thành phố thúc đẩy hợp tác thực chất. Thỏa thuận hợp tác được ký tháng 5/2025 bao phủ nhiều lĩnh vực như kinh tế, thương mại, du lịch, giáo dục, y tế, thể thao và văn hóa, đồng thời khuyến khích các dự án đầu tư, kết nối doanh nghiệp và xúc tiến chung.

Từ các cuộc làm việc tại Moskva và Saint Petersburg, đường sắt đô thị nổi lên như một lĩnh vực có nhiều dư địa hợp tác giữa Hà Nội và các đối tác Nga. Với nhu cầu đầu tư lớn cho metro, không gian ngầm và giao thông thông minh, việc tiếp cận kinh nghiệm, công nghệ và mô hình quản lý của Nga có thể giúp Hà Nội đa dạng hóa nguồn lực và phương thức triển khai.

Thời gian tới, các cơ quan chuyên môn của Hà Nội sẽ tiếp tục phối hợp với phía Nga để cụ thể hóa những nội dung đã thống nhất, thúc đẩy hợp tác theo hướng gắn nhu cầu thực tế của thành phố với thế mạnh công nghệ, kinh nghiệm và nguồn lực của các đối tác Nga.

Trong chương trình công tác, đoàn dự kiến tiếp tục có các cuộc gặp với lãnh đạo cơ quan quản lý và doanh nghiệp lớn tại Saint Petersburg và Moskva trong các ngày 15-17/8, qua đó mở rộng thêm cơ hội hợp tác trong phát triển hạ tầng và các lĩnh vực kinh tế có tiềm năng.