Quan hệ kinh tế Việt Nam – Nhật Bản tiếp tục ghi nhận những bước phát triển tích cực, trong đó hợp tác đầu tư là một trong những trụ cột quan trọng. Theo thống kê của Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), Nhật Bản có hơn 5.800 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam, với tổng vốn đầu tư trên 81 tỷ USD.

Bên cạnh lợi thế từ môi trường đầu tư, các hiệp định thương mại tự do (FTA) cũng tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hai nước thông qua việc cắt giảm thuế quan, quy định về xuất xứ hàng hóa và đơn giản hóa thủ tục thương mại. Qua đó, doanh nghiệp Nhật Bản có thêm cơ hội mở rộng hoạt động sản xuất tại Việt Nam, đồng thời tăng cường kết nối với chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Nhiều tập đoàn Nhật Bản như Honda, Panasonic, Kao và Sumitomo đã hiện diện lâu năm, liên tục mở rộng hoạt động tại Việt Nam. Đáng chú ý, dòng vốn đầu tư mới đang hướng nhiều hơn đến các dự án có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng cao và khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Một trong những dự án đáng chú ý là nhà máy bao bì hộp giấy tiệt trùng mới của Tập đoàn Oji, Nhật Bản, được triển khai tại Khu Công nghệ cao Long Thành, tỉnh Đồng Nai, dưới thương hiệu Oji Liquid Pak (OLP), với tổng vốn đầu tư 110 triệu USD.

Dự án không chỉ thể hiện cam kết đầu tư dài hạn của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam mà còn cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chiến lược sản xuất và cung ứng của tập đoàn tại Đông Nam Á. Việc phát triển sản xuất bao bì phục vụ ngành thực phẩm cũng góp phần thúc đẩy xu hướng sử dụng các giải pháp bao bì tuần hoàn, phù hợp với yêu cầu ngày càng cao về môi trường và chính sách.

Ông Nguyễn Quốc Ấn, Phó Trưởng ban, đại diện Ban Quản lý các Khu công nghiệp, Khu kinh tế thành phố Đồng Nai (DNIEZA), cho biết những dự án quy mô lớn không chỉ đóng góp vào sự phát triển công nghiệp địa phương mà còn tạo thêm cơ hội nâng cao năng lực sản xuất trong nước và tăng cường sự tham gia của Việt Nam vào chuỗi cung ứng khu vực.

Theo ông Ấn, Ban Quản lý sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ nhà đầu tư trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền được giao; hướng dẫn, phối hợp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh để dự án được triển khai đúng quy định và sớm đi vào hoạt động. Ở góc độ doanh nghiệp, ông Kestutis Sliuzas, Tổng giám đốc Oji Liquid Pak, cho rằng ngành sản xuất bao bì đang chuyển sang tiêu chuẩn mới, trong đó hiệu suất, an toàn thực phẩm, tính linh hoạt trong vận hành và kinh tế tuần hoàn cần được phát triển đồng bộ.

Dự án của Oji Liquid Pak kết hợp hoạt động sản xuất bao bì phục vụ ngành thực phẩm với nghiên cứu và phát triển, dịch vụ kỹ thuật, lắp đặt, bảo dưỡng máy móc thiết bị. Mô hình này hướng tới hình thành môi trường sản xuất hiện đại, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng tại khu công nghiệp.

Theo các chuyên gia, dòng vốn Nhật Bản tại Việt Nam còn mở rộng sang những lĩnh vực như nghiên cứu khoa học tự nhiên, sửa chữa và bảo dưỡng máy móc, lắp đặt thiết bị, xuất nhập khẩu và phân phối hàng hóa theo quy định pháp luật. Đây là những lĩnh vực có khả năng hỗ trợ nâng cao năng lực công nghiệp, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và tăng cường tính liên kết giữa doanh nghiệp FDI với các doanh nghiệp trong nước.

Để phát huy hiệu quả nguồn vốn đầu tư, việc cải thiện môi trường kinh doanh và rút ngắn thời gian triển khai dự án cũng được các địa phương chú trọng. Ông Trần Việt Hà, Phó Trưởng ban Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP Hồ Chí Minh (HEPZA), cho biết cơ quan này đang tập trung tạo thuận lợi để nhà đầu tư sớm triển khai dự án sau khi đăng ký, đồng thời giảm bớt các thủ tục liên quan đến quy hoạch, xây dựng và những lĩnh vực thuộc thẩm quyền.

Đối với các vấn đề liên ngành, HEPZA sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan để xử lý. Cách tiếp cận được định hướng chuyển từ việc tập trung giải quyết thủ tục hành chính sang theo dõi, quản lý xuyên suốt quá trình triển khai dự án, từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến khi đi vào hoạt động.

Định hướng này phù hợp với yêu cầu nâng cao chất lượng thu hút FDI của Việt Nam. Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài nhấn mạnh định hướng chuyển từ ưu tiên số lượng sang chú trọng chất lượng dòng vốn, đặc biệt là những dự án có công nghệ cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ. Theo đó, Việt Nam hướng tới trở thành điểm đến của các hoạt động sản xuất có giá trị gia tăng cao, thay vì chủ yếu dựa vào mô hình gia công, lắp ráp sử dụng nhiều lao động chi phí thấp.

Cùng với yêu cầu nâng cao chất lượng dòng vốn FDI, nhiều khu công nghiệp tại TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai và các địa phương khác đang ưu tiên thu hút những dự án có công nghệ tiên tiến, sử dụng đất hiệu quả, thân thiện với môi trường và có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước cũng như quốc tế.

Trong định hướng này, trách nhiệm của doanh nghiệp đối với môi trường và cộng đồng xã hội ngày càng được chú trọng. Hiệu quả đầu tư không chỉ được đánh giá qua quy mô vốn, sản lượng hay doanh thu mà còn gắn với khả năng tạo việc làm, cải thiện điều kiện lao động và đóng góp vào sự phát triển của địa phương.

Ông ONO Masuo, Tổng Lãnh sự Nhật Bản tại TP Hồ Chí Minh, đánh giá các hoạt động đóng góp cho cộng đồng của doanh nghiệp Nhật Bản trong nhiều năm qua đã góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ giữa hai nước. Một ví dụ là Kao Việt Nam, doanh nghiệp đã triển khai nhiều chương trình cải thiện vệ sinh, bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống tại Việt Nam. Từ năm 2018, công ty thực hiện chương trình phát triển vệ sinh tại Việt Nam bên cạnh các hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Mới đây, Kao Việt Nam tiếp tục khởi xướng chương trình “Tăng cường chăm sóc y tế: Nâng cao sức khỏe cho lao động nữ tại các khu công nghiệp”. Chương trình do Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) triển khai với sự phối hợp của Cơ quan Liên hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women), cùng các cơ quan chính phủ, đơn vị y tế và những bên liên quan tại nơi làm việc.

Sáng kiến hướng đến việc cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho lao động nữ, qua đó góp phần giải quyết những vấn đề xã hội phát sinh trong quá trình phát triển công nghiệp và đô thị hóa. Theo ông ONO Masuo, Chính phủ Việt Nam đã xác định những mục tiêu tăng trưởng kinh tế đến năm 2030, đồng thời tiếp tục hoàn thiện thể chế và phát triển cơ sở hạ tầng. Song song với quá trình này, đời sống và môi trường làm việc của người dân cũng đang thay đổi, đặt ra yêu cầu cao hơn về việc bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động.

Ông Shintaro Yasue, Tổng giám đốc Kao Việt Nam, cho biết doanh nghiệp bắt đầu hoạt động tại Việt Nam từ năm 1996, đánh dấu 30 năm hiện diện tại thị trường này trong năm 2026. Trong suốt ba thập kỷ, công ty từng bước phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh gắn với những thay đổi của xã hội và nhu cầu tiêu dùng.

Bước vào giai đoạn tiếp theo, Kao Việt Nam đặt mục tiêu tiếp tục mang đến giá trị mới cho người tiêu dùng thông qua việc củng cố thương hiệu, phát triển sản phẩm và thúc đẩy các sáng kiến giải quyết vấn đề xã hội. Doanh nghiệp cũng hướng tới nâng cao trách nhiệm với cộng đồng, đóng góp tích cực hơn cho địa phương nơi hoạt động.

Đối với TP Hồ Chí Minh, nơi có đông phụ nữ tham gia lực lượng lao động và các hoạt động xã hội, việc cải thiện điều kiện chăm sóc sức khỏe cho lao động nữ được xem là một vấn đề có ý nghĩa thiết thực. Sự tham gia của doanh nghiệp sản xuất vào các chương trình cộng đồng có thể bổ sung nguồn lực, kinh nghiệm và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động.

Thực tế cho thấy, dòng vốn Nhật Bản tại Việt Nam đang được đặt trong yêu cầu phát triển toàn diện hơn, kết hợp giữa hiệu quả sản xuất, đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh và trách nhiệm xã hội. Đây cũng là những yếu tố giúp doanh nghiệp xây dựng năng lực cạnh tranh dài hạn, đồng thời tạo ra giá trị bền vững cho nền kinh tế tiếp nhận đầu tư.

Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục chọn lọc các dự án FDI theo hướng chất lượng cao, sự đồng hành giữa cơ quan quản lý, khu công nghiệp và doanh nghiệp sẽ có vai trò quan trọng. Nếu các dự án đầu tư gắn với chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước và cải thiện tiêu chuẩn môi trường, dòng vốn Nhật Bản có thể tiếp tục đóng góp tích cực vào quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng và nâng cấp nền công nghiệp Việt Nam.