Đồng yen mất sức mua mạnh nhất trong nhiều thập kỷ
Đồng yen Nhật Bản đang đối mặt với giai đoạn suy yếu nghiêm trọng khi sức mua thực tế giảm xuống mức thấp kỷ lục kể từ thập niên 1970. Áp lực từ thâm hụt thương mại, giá năng lượng tăng cao và chính sách tiền tệ nới lỏng kéo dài đang khiến triển vọng phục hồi của đồng tiền này trở nên khó khăn.
Sức mạnh thực tế của đồng yen Nhật Bản đang giảm xuống mức thấp chưa từng thấy trong hơn nửa thế kỷ qua, phản ánh rõ qua chỉ số tỷ giá hối đoái thực hiệu lực (REER). Diễn biến này cho thấy sức mua quốc tế của Nhật Bản đang suy giảm mạnh trong bối cảnh nền kinh tế chịu nhiều sức ép từ bên ngoài và nội tại.
Ngày 23/5, ông Robin Brooks, chuyên gia thuộc Viện Brookings, cho biết trên mạng xã hội X rằng chỉ số REER của đồng yen hiện đã xuống thấp hơn cả đồng lira của Thổ Nhĩ Kỳ. Theo ông, xét trên phương diện sức mạnh thực tế, đồng yen đang ở trạng thái suy yếu đáng lo ngại trong khi đồng lira lại có dấu hiệu phục hồi.
REER là chỉ số phản ánh giá trị tương đối của một đồng tiền so với rổ tiền tệ của các đối tác thương mại sau khi điều chỉnh chênh lệch lạm phát. Khi chỉ số này giảm, đồng tiền sẽ mất dần giá trị thực và kéo theo sự suy giảm sức mua trên thị trường quốc tế.
Theo số liệu ước tính của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), tỷ giá hối đoái thực hiệu lực của đồng yen tính theo mốc năm 2020 đã rơi xuống mức thấp nhất vào tháng 4/2026 kể từ khi Nhật Bản áp dụng chế độ tỷ giá thả nổi vào năm 1973.
Trong khi đó, đồng lira của Thổ Nhĩ Kỳ lại ghi nhận mức tăng khoảng 7% từ đầu năm đến nay. Trước đây, đồng tiền này từng chịu áp lực lớn do chính sách tiền tệ nới lỏng kéo dài bất chấp lạm phát cao dưới thời Tổng thống Recep Tayyip Erdogan, khiến niềm tin của thị trường suy giảm mạnh.
Giới phân tích nhận định đồng yen đang chịu tác động đồng thời từ nhiều yếu tố bất lợi. Trong đó, thâm hụt thương mại gia tăng, giá dầu leo thang do căng thẳng tại Trung Đông và chính sách tài khóa mở rộng của Chính phủ Nhật Bản đang tạo thêm áp lực giảm giá đối với đồng tiền này.
Mới đây, Thủ tướng Sanae Takaichi cho biết Chính phủ Nhật Bản dự kiến bổ sung hơn 3.000 tỷ yen cho ngân sách tài khóa năm 2026 nhằm hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng việc gia tăng chi tiêu công trong khi vẫn duy trì chính sách tiền tệ siêu nới lỏng có thể tiếp tục làm suy yếu niềm tin vào đồng yen.
Ông Atsushi Takeda, nhà kinh tế trưởng của Viện Nghiên cứu Itochu, nhận định chính sách tiền tệ nới lỏng kéo dài kết hợp với mở rộng tài khóa đang tạo áp lực bán ra đối với tài sản Nhật Bản và khiến đồng yen tiếp tục mất giá.
Trên thực tế, đồng yen yếu từng mang lại lợi thế lớn cho xuất khẩu Nhật Bản. Tuy nhiên, hiệu quả hỗ trợ hiện không còn rõ rệt như trước do nhiều tập đoàn Nhật đã dịch chuyển hoạt động sản xuất ra nước ngoài trong nhiều năm qua.
Các chuyên gia cho rằng để cải thiện vị thế của đồng yen, Nhật Bản cần thúc đẩy tăng trưởng nội địa, tăng đầu tư và nâng cao năng suất nền kinh tế. Dù vậy, trong ngắn hạn, khả năng đồng yen phục hồi mạnh vẫn được đánh giá là khá hạn chế khi các áp lực kinh tế và tài khóa vẫn chưa có dấu hiệu giảm bớt.
