Thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp mới

Người dân xã Yên Châu (tỉnh Sơn La) từ lâu vẫn tự hào gọi quê hương mình là vùng đất của những trái chuối ngọt, xoài thơm. Dọc các sườn đồi, những vườn xoài đang vào kỳ phát triển quả, tạo nên không gian xanh ngút mắt. Thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, bà con nông dân nơi đây đã mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất. Thay vì canh tác theo kinh nghiệm cũ, người dân chuyển hướng đưa các loại cây có giá trị kinh tế cao vào thâm canh nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.

Từ những diện tích nhỏ lẻ ban đầu, địa phương đã từng bước hình thành nhiều trang trại và vùng chuyên canh quy mô lớn. Người dân tích cực áp dụng khoa học kỹ thuật vào các khâu chăm sóc, cắt tỉa và phòng trừ sâu bệnh. Qua đó, năng suất cũng như chất lượng xoài ngày càng được nâng cao, đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe hơn của thị trường. Bên cạnh nỗ lực của người dân, chính quyền địa phương cũng đồng hành sát sao khi thường xuyên cử cán bộ chuyên môn xuống cơ sở hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc. Đồng thời, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại các vùng sản xuất luôn được kiểm soát chặt chẽ nhằm đảm bảo tiêu chuẩn an toàn cho nông sản.

Ông Nguyễn Văn Hưởng, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Châu cho biết, địa phương đang tập trung hướng dẫn người dân sản xuất theo quy trình an toàn, đồng thời duy trì tốt các mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu. Xã cũng phối hợp với các hợp tác xã và doanh nghiệp để chuẩn bị phương án tiêu thụ sản phẩm ngay từ đầu vụ. “Xã cũng đang chuẩn bị tổ chức Ngày hội xoài Yên Châu nhằm quảng bá thương hiệu, kết nối tiêu thụ và nâng cao giá trị sản phẩm cho bà con nông dân”, ông Hưởng chia sẻ.

Sự chuyển dịch này là minh chứng rõ nét cho sự đổi thay trong nền nông nghiệp địa phương. Thương hiệu xoài tròn Yên Châu ngày càng được quảng bá mạnh mẽ thông qua các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ nông sản và sự kiện du lịch của tỉnh Sơn La. Mới đây, tại Ngày hội Du lịch Văn hóa Sơn La tổ chức ở Mộc Châu, HTX Xuân Tiến đã tiêu thụ hơn 4 tấn xoài chỉ sau 4 ngày trưng bày. Từ năm 2012, xoài tròn Yên Châu chính thức được cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý. Cùng với đó, địa phương cũng tiến hành quy hoạch bài bản các vùng trồng tại Sặp Vạt, Chiềng Pằn và Viêng Lán nhằm bảo tồn cũng như phát triển bền vững giống xoài đặc sản này.

Hợp tác xã dẫn dắt chinh phục thị trường Nhật

Giữa lúc nhiều nhà vườn chạy theo các giống xoài mới, ông Quàng Văn Xuân, Giám đốc HTX Nông nghiệp Xuân Tiến, lại lựa chọn gắn bó với giống xoài tròn bản địa. Đối với người nông dân gần 60 tuổi này, giống xoài tròn không chỉ đơn thuần là cây trồng mà còn như một người bạn thân thiết. Ông Xuân chia sẻ rằng từ nhỏ ông đã lớn lên cùng giống xoài này, quả không to nhưng có hương thơm rất riêng, vị ngọt đậm, ăn một lần là nhớ và hương vị ấy không nơi nào có được.

Theo ông Xuân, để giữ thương hiệu “Xoài tròn Yên Châu”, HTX tuyên truyền các thành viên bảo tồn cây xoài cổ, đồng thời ghép giống từ cây đầu dòng đã qua tuyển chọn. Các hộ cũng được vận động sản xuất theo hướng hữu cơ, VietGAP nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm. “Xoài được đóng hộp, dán tem truy xuất nguồn gốc nên khách hàng yên tâm hơn. Từ đầu vụ đến nay, HTX đã thu mua, tiêu thụ gần 100 tấn xoài, giá cao hơn năm trước khoảng 3.000-5.000 đồng/kg”, ông Xuân cho hay.

Để duy trì chất lượng giống xoài đặc sản, khi nhận thấy diện tích xoài tròn bản địa từng bị thoái hóa, năng suất giảm mạnh do sâu bệnh, ông Xuân cùng các thành viên HTX đã chủ động cải tạo vườn cây. Bằng việc cắt ghép, phục hồi giống và áp dụng các tiến bộ kỹ thuật, họ đã giúp những vườn xoài xanh tốt trở lại và cho chất lượng quả vượt trội. Hiện nay, HTX có 38 thành viên cùng liên kết với các hộ dân trồng khoảng 60 héc-ta xoài. Các thành viên tập trung tối đa cho quy trình sản xuất theo hướng hữu cơ và VietGAP. Sản phẩm sau thu hoạch được đóng hộp cẩn thận, dán tem truy xuất nguồn gốc rõ ràng, giúp khách hàng yên tâm hơn khi lựa chọn. Ông Xuân chia sẻ thêm: “HTX đang phối hợp với doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ, lấy mẫu kiểm tra chất lượng để chào hàng sang thị trường Nhật Bản. Nếu đạt yêu cầu về độ đường và chất lượng quả, chúng tôi sẽ xuất khẩu lô xoài đầu tiên ngay trong vụ này”.

Không chỉ HTX mở rộng đầu ra, các thành viên tham gia liên kết sản xuất cũng ghi nhận hiệu quả tích cực sau khi áp dụng quy trình canh tác bài bản. Ông Quàng Văn Bun, thành viên HTX Nông nghiệp Xuân Tiến cho biết, gia đình ông có 4ha xoài, gồm diện tích xoài cổ và xoài ghép trồng từ năm 2017. Trước đây, nhiều diện tích xoài cho quả nhỏ, chất lượng không đồng đều nên giá bán thấp. Từ khi tham gia HTX, gia đình được hướng dẫn kỹ thuật cắt tỉa, ghép giống đầu dòng, chăm sóc theo quy trình VietGAP nên năng suất và chất lượng quả tăng rõ rệt. “Năm nay gia đình dự kiến thu hơn 40 tấn xoài. Riêng đợt đầu vụ đã bán khoảng 10 tấn, giá dao động 25.000-30.000 đồng/kg nên rất phấn khởi”, ông Bun nói.

Không chỉ các thành viên HTX hưởng lợi từ quy trình sản xuất bài bản, địa phương cũng đang tiếp tục đẩy mạnh chiến lược xây dựng thương hiệu cho xoài tròn Yên Châu. Theo ông Nguyễn Văn Hưởng, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Châu, địa phương đang khuyến khích người dân liên kết sản xuất thông qua HTX, đồng thời tập trung xây dựng thương hiệu nông sản để nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường. Hiện toàn xã có 32 HTX nông nghiệp hoạt động. Ông Hưởng cho rằng, việc xây dựng thương hiệu cho xoài tròn là quá trình lâu dài nhằm tạo niềm tin với người tiêu dùng và mở rộng thị trường tiêu thụ.