Nằm sâu trong con ngõ nhỏ ở xóm Vinh Tiến, xã Trung Lộc, nhà chị Vũ Thị Nữ không có biển hiệu hay khu trưng bày hàng hóa như những cửa hàng truyền thống. Bên trong, các kiện quần áo liên tục được đóng gói để giao cho khách. Từ địa chỉ này, chị Nữ đang vận hành kênh bán hàng may mặc trên TikTok với doanh thu ước tính hơn 1 tỷ đồng mỗi năm.

Sinh năm 1994, có bốn con nhỏ, chị Nữ lựa chọn kinh doanh trực tuyến để tăng thu nhập, đồng thời chủ động sắp xếp thời gian chăm sóc gia đình. Những ngày đầu, chị chủ yếu bán hàng qua Facebook cá nhân, phục vụ người quen và khách hàng trong vùng. Gần ba năm trở lại đây, việc mở rộng sang các nền tảng trực tuyến giúp chị tiếp cận nhiều khách hàng hơn, đưa doanh thu từng bước tăng lên.

Quy mô kinh doanh ngày càng lớn cũng khiến chị quan tâm nhiều hơn đến các quy định về thuế. Chị cho biết, khi mới bắt đầu bán hàng với quy mô nhỏ, bản thân chưa hiểu đầy đủ nghĩa vụ thuế đối với hoạt động kinh doanh online. Khi doanh thu tăng, chị chủ động tìm đến cơ quan thuế để đăng ký, tìm hiểu thủ tục và chuyển từ phương thức nộp thuế khoán sang kê khai theo doanh thu thực tế.

Hiện phần lớn đơn hàng của chị được thực hiện qua sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán. Đối với khoản doanh thu thuộc diện áp dụng, sàn thực hiện khấu trừ và nộp thuế thay theo quy định trước khi chuyển tiền cho người bán. Cơ chế này giúp giảm bớt một phần thủ tục, song chị Nữ vẫn theo dõi doanh thu, đối chiếu số thuế đã khấu trừ để bảo đảm thực hiện đầy đủ nghĩa vụ.

Câu chuyện của chị Nữ cho thấy, khi hoạt động kinh doanh trực tuyến phát triển, việc chủ động tìm hiểu chính sách và minh bạch doanh thu không chỉ giúp người bán tuân thủ pháp luật mà còn góp phần hạn chế những rủi ro có thể phát sinh trong quá trình kinh doanh.

Tại Nghệ An, ngành thuế đang đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn hộ và cá nhân kinh doanh tiếp cận các quy định mới, từng bước hình thành thói quen quản lý doanh thu và thực hiện nghĩa vụ thuế một cách chủ động. Chị Nguyễn Thị Thảo, Tổ quản lý cá nhân hộ kinh doanh, Thuế cơ sở 9 (Thuế tỉnh Nghệ An), cho biết đơn vị phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức các buổi tập huấn, hướng dẫn người dân kê khai thuế, cài đặt và sử dụng ứng dụng eTax Mobile.

Theo chị Thảo, nhiều hộ kinh doanh vẫn gặp khó khăn khi nhập thông tin cá nhân, mã số thuế, xác thực OTP, kiểm tra tờ khai hoặc xác định số tiền phải nộp. Ngay cả những người thường xuyên sử dụng công nghệ trong bán hàng cũng cần được hướng dẫn cụ thể để hiểu đúng cách xác định doanh thu và nghĩa vụ thuế tương ứng.

Một vấn đề khác là không phải cá nhân sử dụng mạng xã hội đều trực tiếp bán hàng hoặc nhận tiền từ giao dịch trực tuyến. Có trường hợp chỉ đăng tải thông tin quảng bá sản phẩm, trong khi doanh thu chủ yếu đến từ hoạt động bán hàng truyền thống. Vì vậy, việc xác định đúng hình thức kinh doanh, nguồn thu và tổng doanh thu từ các kênh là cơ sở quan trọng để thực hiện nghĩa vụ thuế phù hợp.

Trên địa bàn Nghi Lộc và thị xã Cửa Lò trước đây, hiện có khoảng 40 hộ kinh doanh thương mại điện tử do Thuế cơ sở 9 quản lý. Bên cạnh những hộ đã đăng ký và thực hiện kê khai, vẫn còn trường hợp giao dịch qua trang cá nhân nhưng chưa đăng ký, kê khai theo quy định.

Thời gian qua, đơn vị tăng cường tuyên truyền thông qua tập huấn, đối thoại và các kênh trực tuyến; đồng thời rà soát hoạt động thực tế để có phương án hướng dẫn phù hợp. Trong giai đoạn triển khai các quy định mới, việc hỗ trợ người dân hiểu chính sách, hoàn thiện sổ sách và thực hiện thủ tục được chú trọng nhằm hạn chế sai sót ngay từ đầu.

Theo chị Nguyễn Thúy Hằng, Tổ trưởng Tổ quản lý cá nhân hộ kinh doanh, Thuế cơ sở 9, về lâu dài, mỗi hộ kinh doanh cần chủ động chịu trách nhiệm đối với số liệu kê khai của mình. Những sai sót do chưa nắm rõ quy định cần được rà soát, điều chỉnh kịp thời; trường hợp cố tình che giấu doanh thu, kê khai không trung thực hoặc trốn tránh nghĩa vụ thuế có thể bị truy thu và xử lý theo quy định pháp luật.

Thực tế cho thấy, bên cạnh những chuyển biến tích cực, hoạt động kinh doanh thương mại điện tử vẫn tiềm ẩn nguy cơ kê khai chưa đầy đủ, chậm thực hiện nghĩa vụ tài chính hoặc không cập nhật thông tin hoạt động theo quy định.

Đầu tháng 10/2026, Thuế cơ sở 8 tỉnh Nghệ An thông báo đến 506 hộ kinh doanh trên địa bàn xã Yên Thành thuộc diện bị xem xét tạm hoãn xuất cảnh tính đến ngày 1/10/2026. Các trường hợp này liên quan đến nợ thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký quá 120 ngày kể từ khi cơ quan thuế ban hành thông báo, nhưng chưa thực hiện thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo quy định.

Dù không chỉ phát sinh trong lĩnh vực thương mại điện tử, những trường hợp trên là lời nhắc nhở đối với người kinh doanh về tầm quan trọng của việc thường xuyên kiểm tra thông báo thuế, theo dõi tình trạng hoạt động và kịp thời hoàn thành các thủ tục liên quan. Việc chậm xử lý những vấn đề tưởng chừng nhỏ có thể dẫn đến những hệ lụy đáng tiếc về sau.

Theo ông Phan Tuấn Nghĩa, Trưởng phòng Quản lý cá nhân hộ kinh doanh, Thuế tỉnh Nghệ An, việc triển khai Nghị định số 117/2025/NĐ-CP ngày 9/6/2025 và Nghị định số 68/2026/NĐ-CP ngày 5/3/2026 của Chính phủ góp phần tăng cường quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.

Đối với các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán như Shopee, Lazada, Tiki, Sendo..., theo số liệu của cơ quan thuế, 100% cá nhân kinh doanh trên các sàn này đã được quản lý, thực hiện khấu trừ và nộp thay số thuế phải nộp đối với doanh thu bán hàng theo quy định. Khoản thuế phát sinh được chuyển về cơ quan thuế quản lý trực tiếp các sàn. Trong khi đó, đối với các nền tảng không có chức năng thanh toán, người kinh doanh cần chủ động kê khai và nộp thuế theo quy định áp dụng đối với trường hợp của mình.

Số liệu của Thuế tỉnh Nghệ An cho thấy, tính đến đầu tháng 10/2026, có 2.599 cá nhân đăng ký kinh doanh, kê khai và nộp thuế trên cổng thông tin dành cho cá nhân kinh doanh thương mại điện tử, thuộc nhóm hộ kinh doanh có mã số thuế đuôi 888. Tổng số thuế phát sinh năm 2026 của các cá nhân đã kê khai, nộp ngân sách nhà nước đạt 10.898 triệu đồng.

Kết quả này phản ánh nỗ lực đưa hoạt động kinh doanh trực tuyến vào khuôn khổ quản lý thuế đồng bộ hơn. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn những khó khăn, nhất là với các hộ kinh doanh đồng thời bán hàng trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và tại cửa hàng truyền thống.

Doanh thu phát sinh từ nhiều kênh đan xen, trong khi dữ liệu đơn hàng, thanh toán và hóa đơn chưa được tổng hợp thống nhất, khiến việc xác định chính xác nguồn thu và theo dõi nghĩa vụ thuế trở nên phức tạp. Thói quen mua hàng không yêu cầu hóa đơn của một bộ phận người tiêu dùng cũng gây khó khăn cho quá trình đối chiếu giao dịch.

Nếu người bán không ghi chép đầy đủ, không kiểm tra số tiền thực nhận và các khoản thuế đã được khấu trừ, nguy cơ bỏ sót doanh thu hoặc nhầm lẫn số liệu kê khai có thể phát sinh. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tính chính xác của hồ sơ thuế mà còn khiến người kinh doanh mất thêm thời gian, chi phí để rà soát, điều chỉnh khi có yêu cầu.

Để hạn chế tình trạng trên, ngành thuế tiếp tục gắn công tác tuyên truyền với hướng dẫn thực hành, giúp hộ kinh doanh biết cách quản lý doanh thu, lưu giữ chứng từ bán hàng, thanh toán, hàng hoàn trả và thông tin về các khoản thuế đã khấu trừ. Đối với người bán hàng trên nhiều nền tảng, việc theo dõi riêng doanh thu từng kênh, sau đó tổng hợp và đối chiếu định kỳ sẽ giúp hạn chế tình trạng bỏ sót hoặc kê khai trùng lặp.

Cùng với đó, việc ứng dụng dữ liệu trong quản lý cần được tăng cường. Cơ quan thuế có thể phối hợp, đối chiếu thông tin từ sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển và các trung gian thanh toán theo quy định để phát hiện những trường hợp có dấu hiệu chênh lệch, từ đó kịp thời hướng dẫn người nộp thuế điều chỉnh. Hoạt động kiểm tra cần tập trung vào nhóm có nguy cơ vi phạm cao, đồng thời tạo điều kiện để người kinh doanh được hỗ trợ, tháo gỡ vướng mắc trước khi sai sót kéo dài.

Về phía người kinh doanh, việc thường xuyên theo dõi doanh thu, kiểm tra tình trạng kê khai, số thuế đã nộp và các thông báo trên tài khoản thuế điện tử là cần thiết. Khi phát hiện số liệu chưa khớp hoặc có vướng mắc về thủ tục, người nộp thuế nên chủ động liên hệ cơ quan thuế để được hướng dẫn xử lý. Việc cập nhật thông tin đăng ký khi thay đổi địa điểm hoặc ngừng kinh doanh cũng cần được thực hiện kịp thời để tránh phát sinh nghĩa vụ chưa hoàn thành.

Cơ quan thuế đồng thời khuyến nghị người tiêu dùng hình thành thói quen yêu cầu xuất hóa đơn khi mua hàng hóa, sử dụng dịch vụ. Đây không chỉ là cách bảo vệ quyền lợi của người mua mà còn góp phần minh bạch giao dịch, hỗ trợ cơ quan quản lý xác định doanh thu thực tế và hạn chế thất thu ngân sách.

Trong bối cảnh thương mại điện tử tiếp tục phát triển, quản lý thuế hiệu quả không chỉ dựa vào công tác kiểm tra, giám sát mà còn cần sự phối hợp của cơ quan quản lý, người bán và người tiêu dùng. Khi người kinh doanh chủ động minh bạch doanh thu, thực hiện đúng nghĩa vụ và kịp thời khắc phục sai sót, rủi ro về thuế sẽ được hạn chế, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh trực tuyến công bằng, minh bạch và bền vững.