Sau một thời gian dài chịu áp lực giảm giá, thị trường thanh long tại Đồng Tháp đang ghi nhận những chuyển biến tích cực. Giá thu mua tăng trong những tuần gần đây không chỉ giúp người trồng cải thiện thu nhập mà còn tạo thêm nguồn lực để đầu tư, chuẩn bị cho vụ sản xuất tiếp theo.

Bà Trương Thị Hoa, ngụ ấp Tân Thành, xã Tân Thuận Bình, hiện đang thu hoạch 2.000m² thanh long vào thời điểm cuối vụ thuận. Theo bà Hoa, phần lớn diện tích thanh long tại địa phương đã chuyển sang xử lý xông đèn để chuẩn bị cho vụ nghịch, khiến nguồn cung trên thị trường giảm trong khi nhu cầu thu mua tăng lên. Nhờ đó, giá thanh long được cải thiện rõ rệt. Hiện thanh long ruột đỏ loại 1 được các kho thu mua với giá khoảng 33.000 đồng/kg; loại 2 ở mức 23.000 đồng/kg; các loại 3 và 4 dao động từ 18.000-20.000 đồng/kg. So với tháng trước, giá đã tăng khoảng 8.000-10.000 đồng/kg.

Gia đình bà Hoa vừa bán khoảng 300kg thanh long loại 4 với giá 18.000 đồng/kg. Dự kiến trong tuần tới, gia đình sẽ thu hoạch dứt điểm diện tích còn lại. Mức giá hiện tại mang đến tín hiệu tích cực cho người trồng sau thời gian dài thị trường kém thuận lợi. Tuy nhiên, để duy trì hiệu quả sản xuất, việc chủ động điều tiết mùa vụ, nâng cao chất lượng và tổ chức tiêu thụ vẫn là những yếu tố quan trọng đối với ngành hàng thanh long.

Ông Nguyễn Văn Phụng, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Thuận Bình, cho biết nhà vườn trên địa bàn đang bước vào giai đoạn xử lý xông đèn nhằm sản xuất thanh long nghịch vụ, đáp ứng nhu cầu thị trường vào những tháng cuối năm.

Song song với việc tổ chức sản xuất, địa phương đang xây dựng lại các mã số vùng trồng, tuyên truyền và vận động nhà vườn tăng cường liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị. Việc áp dụng các quy trình sản xuất như VietGAP, GlobalGAP cũng được chú trọng nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, đặc biệt là các thị trường xuất khẩu.

Hiện xã Tân Thuận Bình có tổng diện tích thanh long 2.795ha, trong đó thanh long ruột đỏ chiếm 2.096ha và ruột trắng 699ha. Qua rà soát, địa phương có hai loại nông sản được liên kết tiêu thụ là thanh long và bưởi. Trong đó, thanh long có diện tích liên kết 140,47ha, sản lượng khoảng 4.200 tấn; bưởi có diện tích 10ha, sản lượng liên kết khoảng 200 tấn.

Thực tế cho thấy, việc tổ chức sản xuất gắn với tiêu thụ đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với các vùng chuyên canh thanh long. Khi thị trường biến động, liên kết giữa nhà vườn, hợp tác xã và doanh nghiệp sẽ góp phần cải thiện khả năng điều tiết sản lượng, nâng cao chất lượng và hạn chế rủi ro đầu ra.

Ông Nguyễn Trung Quý, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp sạch Hưng Thịnh Phát, xã Tân Thuận Bình, cho biết hợp tác xã đang nỗ lực xây dựng chuỗi liên kết sản xuất, hướng đến cung ứng sản phẩm cho các thị trường xuất khẩu có yêu cầu cao. Đơn vị chú trọng mở rộng mô hình trồng thanh long theo hướng nông nghiệp sạch, từng bước nâng cao chất lượng và tạo đầu ra ổn định cho xã viên, nhà vườn.

Đến nay, Hợp tác xã Nông nghiệp sạch Hưng Thịnh Phát đã xây dựng vùng trồng thanh long theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP với 90 thành viên, tổng diện tích 115ha, được tổ chức thành 8 tổ liên kết. Toàn bộ diện tích này đã được cấp mã số vùng trồng. Hợp tác xã tập trung liên kết sản xuất, hỗ trợ đầu tư và xây dựng vùng nguyên liệu đáp ứng yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tạo nền tảng để mở rộng thị trường tiêu thụ. Việc phát triển vùng trồng đạt chuẩn không chỉ giúp nâng cao giá trị trái thanh long mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp, hợp tác xã chủ động hơn trong kết nối với đối tác thu mua, từng bước đáp ứng các yêu cầu về chất lượng và an toàn thực phẩm của thị trường xuất khẩu.

Dù giá thanh long đang phục hồi, tình trạng biến động giá vẫn đặt ra yêu cầu tổ chức lại ngành hàng theo hướng bài bản hơn. Bên cạnh kiểm soát diện tích và sản lượng, việc điều chỉnh kế hoạch sản xuất theo nhu cầu thị trường, nâng tỷ lệ sản phẩm đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, mở rộng thị trường tiêu thụ và phát triển chế biến cần được triển khai đồng bộ. Đa dạng hóa thị trường, tăng cường liên kết sản xuất - tiêu thụ và nâng cao chất lượng sản phẩm được xem là những giải pháp quan trọng để giảm sự phụ thuộc vào một thị trường, hạn chế tình trạng “được mùa, mất giá”, qua đó cải thiện hiệu quả kinh tế cho người trồng.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp, toàn tỉnh hiện có 8.558ha thanh long, với sản lượng hơn 300.000 tấn/năm. Hệ thống tổ chức sản xuất và tiêu thụ gồm 19 hợp tác xã, 3 tổ hợp tác cùng khoảng 74 cơ sở thu mua, sơ chế, đóng gói. Trong số này có 7 doanh nghiệp và 26 kho lạnh, với tổng công suất trữ lạnh 2.547 tấn mỗi đợt.

Mạng lưới thu mua, sơ chế và bảo quản đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, giảm áp lực bán hàng trong những thời điểm nguồn cung tăng cao. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả lâu dài, hệ thống này cần tiếp tục được kết nối chặt chẽ hơn với vùng nguyên liệu, kế hoạch sản xuất và nhu cầu thực tế của các thị trường.

Trong thời gian tới, Đồng Tháp định hướng phát triển ngành hàng thanh long theo hướng bền vững, tập trung nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Các nhiệm vụ trọng tâm gồm tổ chức lại sản xuất gắn với nhu cầu thị trường, mở rộng diện tích đạt tiêu chuẩn chất lượng, củng cố mã số vùng trồng, tăng cường liên kết giữa nhà vườn, hợp tác xã và doanh nghiệp, đồng thời đẩy mạnh sơ chế, bảo quản và chế biến.

Giá thanh long tăng trở lại vào thời điểm cuối vụ thuận là tín hiệu đáng mừng đối với người trồng tại Đồng Tháp. Tuy nhiên, để niềm vui về giá không chỉ mang tính thời điểm, ngành hàng cần tiếp tục chuyển từ sản xuất phân tán sang liên kết theo chuỗi giá trị, lấy chất lượng, nhu cầu thị trường và hiệu quả kinh tế làm trọng tâm. Đây sẽ là nền tảng để trái thanh long Đồng Tháp nâng cao sức cạnh tranh, mở rộng đầu ra, hướng tới xuất khẩu ổn định và góp phần cải thiện thu nhập cho người nông dân trong dài hạn.