Theo dữ liệu của Bộ Công Thương, từ đầu năm đến kỳ điều hành ngày 8/10/2026, thị trường xăng dầu trong nước đã trải qua 49 kỳ điều chỉnh giá. Đáng chú ý, từ đầu tháng 9 đến kỳ điều hành gần nhất, giá xăng liên tục tăng qua 6 kỳ. Cụ thể, xăng E5 RON 92 tăng tổng cộng 5.220 đồng/lít, từ 22.480 đồng lên 27.700 đồng/lít. Xăng E10 RON 95-III tăng 4.980 đồng/lít, từ 23.270 đồng lên 28.250 đồng/lít.

Đối với các mặt hàng dầu, diễn biến giá có phần khác biệt. Trong 6 kỳ điều hành, dầu diesel có 3 kỳ tăng vào các ngày 10/9, 17/9 và 24/9, cùng 3 kỳ giảm vào các ngày 3/9, 1/10 và 8/10. Tính chung, giá dầu diesel vẫn tăng khoảng 1.040 đồng/lít, lên 29.120 đồng/lít. Dầu mazut tăng khoảng 2.950 đồng/kg.

Trước áp lực tăng giá, liên Bộ Công Thương – Tài chính đã hai lần chi Quỹ bình ổn giá xăng dầu trong các kỳ điều hành ngày 10/9 và 17/9 nhằm hạn chế mức tăng đối với một số mặt hàng. Cụ thể, ngày 10/9, quỹ được chi 500 đồng/lít đối với xăng sinh học. Đến ngày 17/9, mức chi tăng lên 1.250 đồng/lít đối với mặt hàng này. Cùng kỳ, cơ quan điều hành chi 2.000 đồng/lít đối với dầu diesel và 1.250 đồng/kg đối với dầu mazut.

Ở chiều ngược lại, khi giá dầu giảm, cơ quan điều hành thực hiện trích lập quỹ 200 đồng/lít đối với dầu diesel trong các kỳ ngày 3/9, 1/10 và 8/10; đồng thời trích 200 đồng/kg đối với dầu mazut trong kỳ ngày 3/9. Từ kỳ điều hành ngày 24/9 đến ngày 8/10, cơ quan điều hành không chi sử dụng quỹ cho các mặt hàng xăng dầu. Điều này khiến dư địa can thiệp thông qua công cụ bình ổn tiếp tục là vấn đề được quan tâm, nhất là khi giá xăng đã tăng qua nhiều kỳ liên tiếp.

Số liệu công bố trước kỳ điều hành ngày 8/10 cho thấy tình hình Quỹ bình ổn giá xăng dầu tại các doanh nghiệp đầu mối không đồng đều. Trong khi một số đơn vị vẫn duy trì số dư dương, một số doanh nghiệp khác ghi nhận số dư âm ở mức lớn.

Tại Petrolimex, số dư quỹ bình ổn ước đạt 1.075 tỷ đồng. Tuy nhiên, tài khoản quỹ từ nguồn tạm ứng ngân sách Nhà nước của doanh nghiệp này ước âm 282 tỷ đồng. PVOIL ghi nhận số dư quỹ ước âm 1.776,13 tỷ đồng. Trong đó, phần quỹ không thuộc nguồn tạm ứng ngân sách Nhà nước âm 1.437,74 tỷ đồng, còn phần từ nguồn tạm ứng ngân sách Nhà nước âm 338,39 tỷ đồng. Ở chiều ngược lại, Saigon Petro có số dư quỹ không từ nguồn ngân sách Nhà nước hơn 270 tỷ đồng. NSH Petro ghi nhận số dư dương 57 tỷ đồng, theo số liệu công bố gần nhất ngày 20/8.

Công ty cổ phần Thương mại Dầu khí Đồng Tháp cho biết, đến 15h ngày 8/10, số dư quỹ của doanh nghiệp đạt 297 tỷ đồng, trong khi phần quỹ từ nguồn tạm ứng ngân sách Nhà nước đạt 21 tỷ đồng. Tổng Công ty Xăng dầu Quân đội thông tin số dư quỹ từ nguồn tạm ứng ngân sách đến ngày 1/10 âm hơn 15 tỷ đồng.

Theo số liệu Bộ Tài chính công bố, đến ngày 30/6/2026, số dư Quỹ bình ổn giá xăng dầu tại các doanh nghiệp đầu mối đạt hơn 196,28 tỷ đồng, tăng hơn 1,22 tỷ đồng so với đầu quý II. Mức tăng này hoàn toàn đến từ lãi phát sinh trên số dư quỹ, do trong quý không phát sinh trích lập và chi sử dụng từ nguồn quỹ tại các doanh nghiệp.

Đối với nguồn quỹ tạm ứng từ ngân sách Nhà nước, trong quý II, các doanh nghiệp đã trích lập hơn 1.886 tỷ đồng và chi sử dụng hơn 873 tỷ đồng. Đến cuối quý, số dư nguồn này đạt hơn 1.714 tỷ đồng. Như vậy, tổng số dư Quỹ bình ổn giá xăng dầu đến cuối quý II đạt hơn 1.911 tỷ đồng, gồm hơn 196,28 tỷ đồng thuộc nguồn quỹ tại các doanh nghiệp đầu mối và hơn 1.714 tỷ đồng từ nguồn tạm ứng ngân sách Nhà nước.

Tuy nhiên, số liệu tại thời điểm cuối quý II và số dư được một số doanh nghiệp công bố vào đầu tháng 10 phản ánh những thời điểm khác nhau. Vì vậy, cần phân biệt giữa tổng số dư quỹ theo báo cáo định kỳ và tình hình số dư tại từng doanh nghiệp ở các kỳ điều hành gần đây.

Đáng chú ý, trong kỳ điều hành ngày 24/9, dù giá xăng tiếp tục tăng, cơ quan điều hành không chi sử dụng quỹ từ nguồn tạm ứng ngân sách Nhà nước đối với xăng sinh học, dầu diesel và dầu mazut. Số liệu được công bố của Petrolimex và PVOIL khi đó cho thấy số dư quỹ từ nguồn tạm ứng ngân sách tại hai doanh nghiệp lần lượt âm khoảng 263 tỷ đồng và 351 tỷ đồng. Diễn biến trên cho thấy khả năng sử dụng Quỹ bình ổn không chỉ phụ thuộc vào biến động giá xăng dầu thế giới và mục tiêu điều hành, mà còn cần được xem xét trong tương quan với số dư quỹ, nguồn hình thành quỹ và tình hình tài chính tại các doanh nghiệp đầu mối.

Tại họp báo thường kỳ quý III của Bộ Công Thương chiều 7/10, bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, cho biết tình hình Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, khó dự báo, gây khó khăn cho công tác quản lý và hoạt động kinh doanh xăng dầu.

Theo bà Hiền, diễn biến thị trường có thể thay đổi nhanh chóng theo từng tuần, khi những tín hiệu tích cực có thể sớm đảo chiều bởi các yếu tố địa chính trị. Trước tình hình này, Bộ Công Thương đã chủ động xây dựng phương án ứng phó ngay từ khi xung đột tại Trung Đông xảy ra.

Về nguồn cung, đại diện Bộ Công Thương khẳng định xăng dầu trong nước vẫn được bảo đảm, kể cả trong giai đoạn căng thẳng hồi tháng 3-4 và bối cảnh một số quốc gia sản xuất, cung ứng dầu lớn gặp khó khăn. Các doanh nghiệp đang bám sát tổng nguồn tối thiểu được phân giao, trong khi lượng tồn kho tại các nhà máy hiện ở mức cao. Đây là cơ sở để cơ quan quản lý đánh giá nguồn cung xăng dầu có thể đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng trong nước.

Đối với công tác điều hành giá, bà Hiền cho biết Bộ Công Thương tiếp tục bám sát diễn biến thị trường thế giới và sử dụng linh hoạt các công cụ điều hành, trong đó có Quỹ bình ổn giá xăng dầu khi cần thiết. Bên cạnh đó, Chính phủ tiếp tục gia hạn các chính sách giảm thuế đối với mặt hàng xăng dầu, bao gồm thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng theo các quy định áp dụng, nhằm góp phần hỗ trợ giá và giảm áp lực chi phí.

Theo đại diện Bộ Công Thương, từ nay đến cuối năm, cơ quan quản lý đã cân đối tổng nguồn và dự kiến bảo đảm đủ xăng dầu phục vụ sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Giá bán lẻ sẽ tiếp tục được điều hành bám sát diễn biến thế giới, đồng thời linh hoạt sử dụng các công cụ bình ổn khi cần thiết.

Trong bối cảnh giá xăng tăng liên tiếp và số dư quỹ tại các doanh nghiệp có sự phân hóa, hiệu quả của công cụ bình ổn sẽ phụ thuộc vào diễn biến thị trường, nguồn lực quỹ có thể huy động và phương án điều hành của cơ quan quản lý. Việc phối hợp giữa điều hành giá, bảo đảm nguồn cung và các chính sách thuế được kỳ vọng góp phần hạn chế những cú sốc giá, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.