Theo tờ trình bổ sung vừa được UBND TP Hà Nội gửi HĐND thành phố, đề án vùng phát thải thấp sẽ triển khai theo ba giai đoạn từ năm 2026 đến 2029, bắt đầu từ khu vực lõi trung tâm quận Hoàn Kiếm trước khi mở rộng ra toàn bộ khu vực bên trong vành đai 1.

Dự kiến, nội dung này sẽ được xem xét tại kỳ họp chuyên đề của HĐND TP Hà Nội vào ngày 2/6 tới. Trước đó, tại kỳ họp ngày 11/5, hồ sơ chưa được đưa ra thảo luận do chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về thông tin và tài liệu.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc thành phố không còn đề xuất cấm xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động trên các nền tảng gọi xe công nghệ từ ngày 1/7/2026 như phương án trước.

Thay vào đó, nhóm phương tiện này được định hướng “khuyến khích hạn chế hoạt động” và từng bước chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch. Theo UBND TP Hà Nội, nếu áp dụng lệnh cấm ngay từ đầu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến lực lượng tài xế công nghệ, shipper và lao động nền tảng số – những người phụ thuộc vào phương tiện để tạo thu nhập.

Thống kê cho thấy, nếu cấm xe máy xăng tại khu vực lõi Hoàn Kiếm có thể tác động đến gần 4.000 tài xế hoạt động thường xuyên, hơn 1 triệu giao dịch mỗi tháng, khoảng 350.000 người dùng và trên 1.000 nhà hàng, cơ sở kinh doanh tham gia các nền tảng vận tải công nghệ.

Khảo sát 1.759 tài xế cũng cho thấy 61% chưa từng sử dụng xe điện. Những lo ngại lớn tập trung vào quãng đường sau mỗi lần sạc, tuổi thọ pin, thời gian sạc, chi phí đầu tư và hạ tầng trạm sạc.

Bên cạnh điều chỉnh đối với xe máy, đề án bổ sung nhiều quy định kiểm soát phương tiện cơ giới trong vùng phát thải thấp.

Cụ thể, xe chở học sinh, xe buýt và xe đưa đón cán bộ, công nhân viên trên 16 chỗ sẽ không được hoạt động trong giờ cao điểm từ 6h đến 9h và từ 16h đến 19h30 hằng ngày, trừ trường hợp đặc biệt có chấp thuận của Công an thành phố.

Xe tải dưới 2 tấn chỉ được lưu thông ngoài giờ cao điểm. Xe tải từ 2 đến 3,5 tấn chỉ được phép hoạt động từ 21h hôm trước đến 6h sáng hôm sau. Đối với xe tải trên 3,5 tấn, phương tiện sẽ bị cấm hoàn toàn trong khu vực vùng phát thải thấp.

Thành phố đồng thời khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch hoặc đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 trở lên theo quy chuẩn Việt Nam. Theo đề xuất, giai đoạn 1 sẽ triển khai từ ngày 1/7 đến hết ngày 31/12/2026 tại phường Hoàn Kiếm, với hai khu vực cụ thể.

Khu vực thứ nhất rộng khoảng 0,5 km², dân số khoảng 20.000 người, nằm trong phạm vi các tuyến phố trung tâm. Tại đây, toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ sẽ bị cấm lưu thông từ 19h đến 24h các ngày thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật.

Khu vực thứ hai là phần phố cổ rộng khoảng 1,65 km². Trong khu vực này, chỉ các phương tiện ưu tiên hoặc được cấp phép mới được lưu thông bình thường.

Theo UBND TP Hà Nội, quy định cấm phương tiện tại một số tuyến phố thực chất kế thừa mô hình phố đi bộ Hồ Gươm đã triển khai từ năm 2016. Thành phố cũng đang chuẩn bị mở rộng không gian đi bộ Hồ Gươm và vùng phụ cận từ ngày 1/7 tới.

Trong giai đoạn 2, từ năm 2027, phạm vi sẽ mở rộng sang các phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Ngoài các quy định hiện hành, thành phố dự kiến không cho phép ôtô không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 lưu thông và tiếp tục siết quản lý đối với xe máy hoạt động trên nền tảng vận tải.

Đến giai đoạn 3, từ năm 2028 đến hết năm 2029, vùng phát thải thấp sẽ mở rộng ra toàn bộ khu vực bên trong vành đai 1, gồm 9 phường trung tâm. Trong giai đoạn này, xe máy không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 3 sẽ không được phép lưu thông trong khu vực.

UBND TP Hà Nội cho biết, lộ trình này nhằm từng bước kiểm soát nguồn ô nhiễm từ giao thông, giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện thân thiện môi trường.

Thành phố lựa chọn cách tiếp cận theo từng bước, ưu tiên các biện pháp khuyến khích và hỗ trợ trước khi áp dụng các hạn chế mạnh hơn, nhằm đảm bảo tính khả thi và giảm tác động đến đời sống người dân