Quá trình xây dựng tuyến đường dây truyền tải điện Ananaí 500 kV nối Ponta Grossa (bang Paraná) với Assis (bang São Paulo, Brazil) đã mang đến một phát hiện khảo cổ - cổ sinh vật học đáng chú ý. Trong thời gian từ tháng 4/2025 đến tháng 1/2026, các nhà cổ sinh vật học đã thu thập 2.655 mẫu đá chứa hóa thạch trong quá trình giám sát thi công.

Dự án do Taesa đầu tư có chiều dài 275 km, gồm 581 cột truyền tải điện, đi qua 13 đô thị thuộc hai bang Paraná và São Paulo. Tuyến công trình cắt qua nhiều khu vực có tiềm năng cổ sinh vật học cao, vì vậy chương trình giám sát và cứu hộ hóa thạch được triển khai ngay từ khi khởi công theo yêu cầu của giấy phép môi trường.

Theo các nhà nghiên cứu, con số 2.655 là số mẫu đá được thu thập, không phải tổng số hóa thạch. Mỗi mẫu có thể chứa một hoặc nhiều hóa thạch, từ dấu tích vi thể đến các mẫu vật lớn hơn. Những hóa thạch được ghi nhận gồm cá, động vật không xương sống, nhuyễn thể, thực vật cổ và các mảnh xương được cho là của Mesosaurus – loài bò sát sống dưới nước tồn tại từ kỷ Permi, trước khi khủng long xuất hiện hàng chục triệu năm.

Toàn bộ mẫu vật đã được chuyển đến Đại học Bang Ponta Grossa (UEPG) để phân loại, bảo quản và nghiên cứu. Theo UEPG, phần lớn bộ sưu tập gồm các hóa thạch sinh vật biển cổ đại, bên cạnh một số mẫu sinh vật nước ngọt được phát hiện tại khu vực Ibaiti.

Các nhà khoa học cho biết hoạt động đào móng cột điện đã làm lộ ra những lớp đá trầm tích bị chôn vùi hàng trăm triệu năm. Tuyến đường dây đi qua năm hệ tầng địa chất gồm Furnas, Ponta Grossa, Teresina, Rio do Rasto và Botucatu, phản ánh nhiều giai đoạn khác nhau trong lịch sử hình thành Bồn trũng Paraná.

Đáng chú ý, khu vực Ponta Grossa ngày nay cách Đại Tây Dương hàng trăm kilomet nhưng từng nằm dưới đáy biển khoảng 390-400 triệu năm trước. Những hóa thạch động vật biển được tìm thấy đang góp phần cung cấp thêm dữ liệu về điều kiện môi trường, khí hậu và hệ sinh thái của khu vực trong các kỷ Devon, Carbon và Permi.

Một trong những phát hiện nổi bật đến từ Ibaiti, nơi nhóm nghiên cứu ghi nhận số lượng hóa thạch thực vật nhiều hơn dự kiến. Một số mẫu chỉ là những chấm đen nhỏ trên bề mặt đá nhưng khi quan sát dưới kính phóng đại đã cho thấy các cấu trúc hóa thạch liên quan đến cơ quan sinh sản của thực vật cổ. Theo các nhà khoa học, những mẫu vật nhỏ như vậy đôi khi mang giá trị nghiên cứu không kém các hóa thạch lớn.

Nhóm khảo sát cũng phát hiện các mảnh xương nghi thuộc Mesosaurus, loài bò sát nước ngọt nổi tiếng vì hóa thạch của chúng tại Nam Mỹ và châu Phi từng là bằng chứng quan trọng củng cố giả thuyết các lục địa từng liền khối trong quá khứ.

Theo quy định của Brazil, việc thu hồi hóa thạch trong các dự án xây dựng phải được thực hiện theo chương trình cứu hộ cổ sinh vật học nhằm tránh để các mẫu vật bị phá hủy trong quá trình thi công. Hơn 200 công nhân tham gia dự án đã được đào tạo để nhận biết dấu hiệu hóa thạch, giúp kịp thời báo cáo cho các chuyên gia trước khi máy móc tiếp tục đào đắp.

Hiện các mẫu vật đang được làm sạch, đánh số, lập hồ sơ và bảo quản tại UEPG. Sau khi hoàn tất quá trình phân loại, bộ sưu tập sẽ phục vụ các nghiên cứu chuyên sâu nhằm xác định thành phần sinh vật, mở rộng hiểu biết về sự phân bố của các loài cổ và tái dựng lịch sử địa chất của Bồn trũng Paraná.