Phát hiện ‘kho báu’ 500kg giữa rừng sâu Đà Lạt: Chứa hơn 1.300 đồng tiền cổ, từng được nhà khảo cổ Pháp ghi nhận
Số tiền cổ được phát hiện rải rác tại 4-5 địa điểm, từ bìa ruộng đến khu vực rừng sâu.
Việc phát hiện số lượng lớn tiền cổ tại buôn Păng Tiêng (nay thuộc phường Lang Biang - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng) đã cung cấp thêm những dữ liệu quan trọng cho giới nghiên cứu, góp phần làm rõ mối liên hệ lịch sử giữa người Chăm và các tộc người Tây Nguyên từ hàng trăm năm trước.
Buôn Păng Tiêng nằm trong một thung lũng hẹp, biệt lập giữa núi rừng, vốn ít có điều kiện giao lưu với bên ngoài. Tuy nhiên, trong quá trình sinh hoạt, người dân địa phương nhiều lần phát hiện các điểm chôn giấu tiền cổ bằng đồng với số lượng lớn, thuộc nhiều niên đại và hiệu tiền khác nhau. Những phát hiện này đã thu hút sự quan tâm của các nhà sử học.
Kết quả khảo sát của nhóm nghiên cứu Trường Đại học Đà Lạt cho thấy, người dân từng tìm thấy tiền cổ tại 4-5 địa điểm khác nhau, từ bìa ruộng đến khu vực rừng sâu. Tổng khối lượng ước tính khoảng 500kg, gồm 1.314 đồng tiền thuộc 57 hiệu tiền khác nhau, tất cả đều được đúc bằng đồng.
Theo lời kể của cư dân Cơ Ho, những đồng tiền này từng được phát hiện từ rất sớm, thậm chí lộ ra trên mặt đất do lợn rừng đào bới. Nhiều người đã xâu tiền làm trang sức. Xung quanh kho tiền cũng xuất hiện không ít câu chuyện mang màu sắc huyền bí, góp phần làm tăng thêm sự tò mò về nguồn gốc của chúng.
Thực tế, ngay từ những năm 1929-1930, nhà khảo cổ học người Pháp M. Ner đã ghi nhận sự tồn tại của các đồng tiền cổ tại Păng Tiêng. Tuy nhiên, thông tin này dần bị lãng quên cho đến khi các nghiên cứu sau này tiếp tục làm sáng tỏ vấn đề.
Một trong những câu hỏi lớn được đặt ra là chủ nhân thực sự của kho tiền này là ai. Đáng chú ý, trong quá khứ, cư dân Tây Nguyên chưa sử dụng tiền tệ trong trao đổi hàng hóa, điều này cho thấy kho tiền nhiều khả năng không thuộc về người bản địa.
Nhiều giả thiết cho rằng số tiền này có thể liên quan đến người Chăm. Sau khi vương quốc Chăm Pa suy yếu và sáp nhập vào lãnh thổ Đại Việt vào cuối thế kỷ XVII, một bộ phận quý tộc Chăm đã mang theo tài sản chạy lên vùng Tây Nguyên để lánh nạn.
Trong quá trình di chuyển, họ có thể đã chôn giấu tài sản tại những khu vực biệt lập như Păng Tiêng với ý định quay lại sau này. Tuy nhiên, do biến động lịch sử, số tài sản này không được thu hồi và tồn tại cho đến khi được phát hiện.
Các phát hiện khảo cổ gần đây tại khu vực Tây Nguyên, bao gồm di tích Chăm và nhiều hiện vật quý, tiếp tục củng cố giả thiết về mối liên hệ lịch sử giữa vương quốc Chăm Pa và các cộng đồng cư dân bản địa. Qua đó, mở ra hướng nghiên cứu sâu hơn về lịch sử, văn hóa và quá trình giao thoa giữa các nền văn minh trong khu vực.
