Theo dự thảo Nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Y tế đang được Bộ Tư pháp thẩm định, ngành y tế sẽ có những thay đổi đáng kể về diện mạo bộ máy. Nội dung dự thảo tập trung vào việc thống nhất đầu mối quản lý, nâng cao năng lực thực thi chính sách và cập nhật các nhiệm vụ theo hệ thống luật pháp mới nhất năm 2025.

Kiện toàn bộ máy: Nâng cấp Vụ Bảo hiểm y tế và thành lập Cục Công nghệ thông tin

Điểm nhấn quan trọng nhất trong đề xuất lần này là việc "nâng cấp" và tổ chức lại các đơn vị nòng cốt. Cụ thể, Bộ Y tế kiến nghị thành lập Cục Bảo hiểm y tế trên cơ sở Vụ Bảo hiểm y tế và Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số trên cơ sở Trung tâm Thông tin Y tế quốc gia.

Việc chuyển đổi mô hình từ Vụ lên Cục đối với lĩnh vực Bảo hiểm y tế (BHYT) được đánh giá là bước đi tất yếu. Hiện nay, Vụ BHYT đang đảm nhận khối lượng công việc khổng lồ với 9 nhóm nhiệm vụ chuyên ngành, từ xây dựng luật pháp, chiến lược phát triển đến việc bảo đảm cân đối quỹ và nâng cao năng lực khám chữa bệnh tại tuyến cơ sở. Mô hình Cục sẽ giúp tăng tính chủ động, tạo hành lang pháp lý vững chắc để thực hiện các chủ trương của Bộ Chính trị và Ban Bí thư về an sinh xã hội.

Đối với lĩnh vực công nghệ, việc tái lập Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số nhằm xóa bỏ sự chồng chéo hiện tại. Trước đây, chức năng quản lý nhà nước nằm tại Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo, trong khi việc triển khai lại do Trung tâm Thông tin Y tế quốc gia thực hiện. Sự phân tách này gây khó khăn trong điều hành. Việc thống nhất về một đầu mối sẽ tạo lực đẩy mạnh mẽ cho các dự án trọng điểm như hồ sơ sức khỏe điện tử, liên thông dữ liệu toàn quốc và phát triển hệ sinh thái y tế số.

Tinh gọn tổ chức và lược bỏ các đơn vị không còn phù hợp

Song song với việc thành lập mới, Bộ Y tế cũng đề xuất bãi bỏ tổ chức Thanh tra Bộ để phù hợp với quy định của Luật Thanh tra năm 2025. Đây là bước đi cụ thể trong lộ trình tinh gọn bộ máy, giảm bớt các tầng nấc trung gian nhưng vẫn đảm bảo thượng tôn pháp luật.

Theo dự thảo, cơ cấu tổ chức mới của Bộ Y tế dự kiến gồm 19 đơn vị, bao gồm:

Các Vụ chuyên môn: Vụ Tổ chức cán bộ, Vụ Kế hoạch - Tài chính, Vụ Pháp chế, Vụ Hợp tác quốc tế. Trong đó, duy nhất Vụ Kế hoạch - Tài chính được đề xuất duy trì 3 phòng chức năng.

Các Cục quản lý chuyên ngành: Ngoài 2 Cục mới thành lập, các Cục hiện hữu như Quản lý khám chữa bệnh, Quản lý Dược, An toàn thực phẩm, Dân số, Quản lý y dược cổ truyền... vẫn được giữ nguyên để duy trì tính ổn định trong quản lý nhà nước.

Đơn vị sự nghiệp công lập: Viện Chiến lược và Chính sách y tế cùng Báo Sức khỏe và Đời sống là hai đơn vị sự nghiệp trực thuộc phục vụ trực tiếp cho công tác nghiên cứu và truyền thông chính sách của Bộ.

Bổ sung 7 nhiệm vụ mới hướng tới y tế hiện đại

Không chỉ thay đổi về cấu trúc, Bộ Y tế còn đề xuất điều chỉnh mạnh mẽ về chức năng, nhiệm vụ. Dự thảo đã sửa đổi, bổ sung 35 nhiệm vụ để tương thích với các luật mới ban hành, đồng thời lược bỏ 13 nhiệm vụ không còn phù hợp với Luật Viên chức năm 2025.

Đáng chú ý, 7 nhiệm vụ mới được bổ sung tập trung vào các lĩnh vực "nóng" như: phòng bệnh, quản lý thiết bị và công trình y tế, tối ưu hóa bảo hiểm y tế. Nếu dự thảo được thông qua, Bộ Y tế sẽ thực hiện 31 nhóm nhiệm vụ và quyền hạn, bao quát toàn diện từ y tế dự phòng, khám chữa bệnh đến các vấn đề dân số, bảo trợ xã hội và chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em.

Việc cải tổ này không chỉ đơn thuần là sắp xếp lại các quân cờ trên bàn cờ tổ chức, mà là nỗ lực của ngành y tế trong việc xây dựng một hệ thống quản trị minh bạch, hiệu quả, lấy người dân và sự phát triển của nền y học hiện đại làm trung tâm.