Sáng 6/11, tại chương trình kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên (9/11/1946 - 9/11/2026) do Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh ý nghĩa lịch sử của sự kiện Quốc hội thông qua bản Hiến pháp đầu tiên.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, giá trị sâu xa của sự kiện này là gắn thành quả độc lập dân tộc với quyền làm chủ của Nhân dân và việc tổ chức bộ máy chính quyền bằng Hiến pháp. Sức mạnh của Nhà nước bắt nguồn từ Nhân dân và phải được sử dụng để phụng sự Nhân dân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, chính quyền có năng lực hành động và chịu trách nhiệm là điều kiện bảo vệ quyền dân chủ. Sự tin tưởng, tham gia và giám sát của Nhân dân tạo nên sức mạnh để Nhà nước hoàn thành trọng trách.

Qua các giai đoạn cách mạng, những giá trị cốt lõi của Hiến pháp năm 1946 tiếp tục được kế thừa, phát triển. Hiến pháp năm 2013 và việc sửa đổi, bổ sung một số điều vào năm 2025 đã thể chế hóa những bước phát triển trong nhận thức và thực tiễn tổ chức quyền lực Nhà nước. Trong đó, quyền con người, quyền công dân ngày càng được coi trọng, tổ chức và hoạt động của Nhà nước từng bước được đổi mới.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng chỉ ra rằng vẫn còn khoảng cách giữa quy định và thực hiện; giữa thẩm quyền được giao với nguồn lực và năng lực đáp ứng. Ở một số nơi, trách nhiệm chưa rõ ràng, sự phối hợp thiếu chặt chẽ, quyền lợi chính đáng của người dân chậm được giải quyết.

Những hạn chế này đòi hỏi phải hoàn thiện đồng bộ cơ chế thực hiện quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Việc vận hành mô hình tổ chức bộ máy mới cần bảo đảm sử dụng hiệu quả thẩm quyền, duy trì hoạt động thông suốt và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân.

Mọi hành vi xâm phạm quyền con người phải được xử lý

Đề cập các định hướng lớn trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu bảo đảm Hiến pháp được tôn trọng, thực hiện nghiêm túc; đồng thời chủ động nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện Hiến pháp.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước , Hiến pháp là luật cơ bản của Nhà nước, có hiệu lực pháp lý cao nhất. Mọi hoạt động xây dựng pháp luật, tổ chức bộ máy và thực thi quyền lực Nhà nước đều phải tuân thủ Hiến pháp. Các cơ quan, người có thẩm quyền phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật và chịu trách nhiệm về việc thực hiện nhiệm vụ được giao.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội đề cao trách nhiệm, bảo đảm tính hợp hiến của hệ thống pháp luật. Quá trình thẩm tra, thảo luận, quyết định chính sách cần xem xét đầy đủ các căn cứ hiến định, nhất là những vấn đề liên quan đến tổ chức quyền lực, quyền con người và quyền công dân.

Đặc biệt, việc phối hợp giữa các cơ quan phải bảo đảm thống nhất, làm rõ trách nhiệm, kiểm soát chặt chẽ quyền lực, khắc phục tình trạng vượt thẩm quyền hoặc né tránh trách nhiệm, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của Nhân dân.

Thực hiện định hướng của Bộ Chính trị tại Kết luận 17, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tổ chức tốt việc tổng kết thi hành Hiến pháp năm 2013, chuẩn bị cơ sở lý luận và thực tiễn để nghiên cứu, đề xuất sửa đổi tổng thể Hiến pháp. Quá trình này cần đánh giá cả những nội dung đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025, làm rõ những giá trị cần kế thừa và các vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện.

Việc nghiên cứu sửa đổi phải gắn với yêu cầu tiếp tục thực hiện nghiêm Hiến pháp hiện hành, củng cố nền tảng chính trị, pháp lý của chế độ, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân và đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài của đất nước.

Bên cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Quyền làm chủ cần được thể hiện thông qua việc người dân tham gia xây dựng chính sách, giám sát hoạt động công quyền và quyết định những vấn đề theo quy định của Hiến pháp, pháp luật.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu các cơ quan tư pháp thực hiện đầy đủ trách nhiệm bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân; bảo đảm thẩm phán, hội đồng xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận công lý, phòng ngừa oan sai.

Mọi hành vi xâm phạm quyền con người, quyền công dân phải được xử lý theo pháp luật. Quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân bị xâm phạm phải được bảo vệ, khôi phục; thiệt hại phải được bồi thường theo quy định.

Không để quy định này mở đường, quy định khác tạo rào cản

Một định hướng quan trọng khác được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề cập là tiếp tục nâng cao chất lượng thể chế và các quyết sách quốc gia trên nền tảng Hiến pháp, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu việc hoàn thiện pháp luật phải cụ thể hóa đầy đủ các nguyên tắc hiến định, bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật và sự gắn kết giữa các lĩnh vực, tránh tình trạng quy định này tạo điều kiện nhưng quy định khác lại trở thành rào cản.

Đồng thời, cần tạo điều kiện cho đổi mới, sáng tạo có trách nhiệm, kiểm soát rủi ro vì lợi ích công, không đặt ra những rào cản bất hợp lý đối với sự phát triển.

Đối với Quốc hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu nâng cao chất lượng quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, đặt mỗi quyết sách trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia. Các quyết định về ngân sách, đầu tư và sử dụng tài nguyên cần tính toán đầy đủ hiệu quả, khả năng cân đối nguồn lực cũng như tác động đến các nhóm xã hội.

Nhấn mạnh trách nhiệm đối với tương lai, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng phát triển hôm nay phải tạo thêm năng lực cho ngày mai, không để lợi ích trước mắt làm tổn hại môi trường, sự ổn định và cơ hội của các thế hệ tiếp theo.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, trách nhiệm của các thế hệ hôm nay là phát huy những di sản lập hiến bằng việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa liêm chính, có năng lực hành động, kiến tạo, phát triển và chịu trách nhiệm trước Nhân dân; đồng thời đưa ra những quyết sách bảo vệ lợi ích quốc gia và mở rộng cơ hội phát triển cho các thế hệ mai sau.