Thị trường vàng toàn cầu đang thu hút sự chú ý khi nhiều ngân hàng Trung ương bất ngờ gia tăng hoạt động bán ra trong năm 2026. Động thái này khiến không ít nhà đầu tư lo ngại về khả năng dòng tiền lớn đang rút khỏi kim loại quý sau giai đoạn tăng giá mạnh kéo dài nhiều năm.

Theo số liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới, các ngân hàng Trung ương hiện nắm giữ khoảng 38.000 tấn vàng, tương đương gần 20% tổng lượng vàng từng được khai thác trên toàn cầu. Với mặt bằng giá hiện tại, khối dự trữ này có giá trị khoảng 5.700 tỷ USD.

Giới chuyên gia nhận định chỉ cần một biến động nhỏ trong lượng dự trữ cũng có thể tạo ra tác động lớn lên thị trường vàng quốc tế nếu thiếu lực cầu hấp thụ tương ứng.

Trong giai đoạn 2022-2024, các ngân hàng Trung ương là lực đỡ quan trọng của giá vàng khi liên tục mua vào hơn 1.000 tấn mỗi năm. Sang năm 2025, xu hướng này vẫn tiếp diễn với khoảng 863 tấn vàng được bổ sung vào kho dự trữ toàn cầu.

Tuy nhiên, năm 2026 chứng kiến sự xuất hiện của một số bên bán ròng đáng chú ý như Nga và Thổ Nhĩ Kỳ. Điều này làm dấy lên nghi ngại về khả năng thị trường vàng đang bước vào giai đoạn suy yếu mới.

Dù vậy, nhiều tổ chức phân tích cho rằng hoạt động bán vàng hiện nay không phản ánh việc các quốc gia đánh mất niềm tin vào vàng, mà chủ yếu xuất phát từ nhu cầu giải quyết áp lực kinh tế nội địa.

Tại Thổ Nhĩ Kỳ, vàng được sử dụng như công cụ hỗ trợ ổn định đồng nội tệ trong bối cảnh đồng lira liên tục mất giá. Với Nga, áp lực tài khóa từ các lệnh cấm vận và chi phí chiến sự gia tăng khiến vàng trở thành nguồn tài sản thanh khoản quan trọng để bổ sung nguồn tiền mặt.

Báo cáo của Natixis cũng cho rằng phần lớn hoạt động bán vàng gần đây nhằm phục vụ nhu cầu ổn định tiền tệ và thanh toán nhập khẩu năng lượng, thay vì mang tính đầu cơ thị trường.

Theo giới quan sát, nghịch lý đáng chú ý là càng trong giai đoạn khó khăn, vàng càng cho thấy vai trò tài sản trú ẩn chiến lược của các quốc gia.

Lịch sử thị trường vàng cũng cho thấy tác động của các đợt bán ra phụ thuộc lớn vào cách triển khai và mức độ minh bạch thông tin.

Năm 1999, quyết định công bố bán 395 tấn vàng của Chính phủ Anh từng khiến giá vàng lao dốc mạnh do thị trường hoảng loạn trước nguy cơ dư cung. Tuy nhiên, tình trạng này nhanh chóng được kiểm soát sau khi các ngân hàng Trung ương châu Âu ký Thỏa thuận Washington nhằm giới hạn lượng vàng bán ra hàng năm.

Ngược lại, trong giai đoạn 2009-2010, Quỹ Tiền tệ Quốc tế bán hơn 400 tấn vàng nhưng thị trường hầu như không biến động mạnh nhờ lộ trình giao dịch minh bạch và phần lớn thực hiện qua thỏa thuận ngoài thị trường.

Bất chấp một số đợt bán ra cục bộ, xu hướng chủ đạo của thị trường vàng năm 2026 vẫn là tích lũy dài hạn. Dữ liệu cho thấy lượng mua của các ngân hàng Trung ương hiện vẫn áp đảo lượng bán với tỷ lệ lên tới 35 lần.

Riêng trong tháng 2/2026, lượng mua ròng của các ngân hàng Trung ương đạt khoảng 27 tấn. Ba Lan tiếp tục là một trong những quốc gia mua mạnh nhất nhằm nâng dự trữ vàng phục vụ chiến lược an ninh tài chính quốc gia.

Trong khi đó, Trung Quốc, Ấn Độ cùng hơn 20 ngân hàng Trung ương khác vẫn liên tục gia tăng dự trữ vàng.

Theo dự báo của J.P. Morgan, tổng lượng vàng mua vào của các ngân hàng Trung ương trong năm 2026 có thể đạt khoảng 800 tấn.

Động lực chính thúc đẩy xu hướng này đến từ làn sóng phi đôla hóa ngày càng mạnh trên toàn cầu. Sau sự kiện nhiều tài sản dự trữ của Nga bị phong tỏa, nhiều quốc gia bắt đầu xem vàng là tài sản chiến lược an toàn hơn so với các công cụ tài chính phụ thuộc hệ thống phương Tây.

Bên cạnh đó, áp lực lạm phát kéo dài và căng thẳng địa chính trị gia tăng tiếp tục củng cố vai trò của vàng như một “mỏ neo” cho an ninh tài chính quốc gia.

Theo giới phân tích, rủi ro giảm sâu của thị trường vàng chỉ thực sự xuất hiện nếu các nền kinh tế lớn thuộc nhóm G10 đồng loạt bán vàng quy mô lớn trong tình trạng thiếu phối hợp. Tuy nhiên, đến nay chưa có dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy kịch bản này sẽ xảy ra.