Nhiều doanh nghiệp được hưởng lợi từ những quy trình chuẩn hóa mới

Sau hơn một tháng Nghị định số 252/2026/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư số 86/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính có hiệu lực, những thay đổi trong quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu bước đầu cho thấy hiệu quả trong thực tiễn triển khai.

Việc đẩy mạnh tiếp nhận, xử lý thủ tục trên Hệ thống một cửa quốc gia, dịch vụ công trực tuyến và hệ thống quản lý thuế hải quan giúp doanh nghiệp thực hiện thủ tục thuận tiện hơn. Cùng với đó, việc giảm sự phụ thuộc vào hồ sơ giấy ở một số thủ tục góp phần hạn chế thời gian đi lại, chi phí thực hiện và tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động hơn trong quá trình làm thủ tục.

Ông Đồng Bằng Trang, Tổng Giám đốc Công ty Công nghiệp Chính Đại (Hưng Yên), cho biết điểm doanh nghiệp đánh giá cao là các thủ tục được thực hiện trên môi trường điện tử, qua đó tăng tính chủ động trong kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế. Việc không bị giới hạn về không gian, thời gian khi thực hiện kê khai cũng giúp doanh nghiệp tiết giảm đáng kể chi phí.

Theo ông Bằng Trang, trước đây, mỗi bộ hồ sơ phát sinh đều đòi hỏi doanh nghiệp dành thời gian chuẩn bị chứng từ, hoàn thiện giấy tờ và thực hiện nhiều công đoạn trực tiếp. Nay, khi phần lớn quy trình được xử lý trên nền tảng điện tử, các khoản chi phí liên quan đến đi lại, in ấn, lưu trữ được giảm bớt, đồng thời doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc xây dựng kế hoạch sản xuất, giao nhận hàng hóa.

Bên cạnh yếu tố chi phí, chính sách mới còn góp phần nâng cao tính minh bạch trong quá trình xử lý. Việc chuẩn hóa thông tin, hồ sơ ngay từ khâu đầu giúp doanh nghiệp dễ dàng rà soát các điều kiện, chuẩn bị đầy đủ tài liệu theo quy định, từ đó hạn chế việc phải bổ sung nhiều lần và giảm thời gian giải quyết thủ tục.

Thực tế này cũng được ghi nhận tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Lạng Sơn), cửa khẩu đường bộ quốc tế có lưu lượng hàng hóa lớn nhất trên tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc.

Theo đại diện Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, điều doanh nghiệp quan tâm nhất khi chính sách mới có hiệu lực không phải là phát sinh thêm nghĩa vụ thuế mà là việc các quy định được hiểu và áp dụng thống nhất giữa các đơn vị thực hiện. Chỉ cần một nội dung được vận dụng khác nhau cũng có thể khiến doanh nghiệp phải bổ sung hồ sơ, kéo dài thời gian thông quan hoặc phát sinh thêm chi phí logistics.

Xuất phát từ yêu cầu đó, ngay sau khi Thông tư số 86/2026/TT-BTC được ban hành, Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị đã chủ động rà soát toàn bộ quy trình nghiệp vụ, tổ chức trao đổi chuyên môn đối với từng nhóm nội dung mới, đồng thời thống nhất cách xử lý các tình huống có thể phát sinh trong quá trình thực hiện. Sau hơn một tháng, các vướng mắc phát sinh trong giai đoạn đầu cơ bản được tháo gỡ, doanh nghiệp dần thích ứng với quy trình mới.

Ngành Hải quan nâng cao hiệu quả quản lý

Nếu doanh nghiệp cảm nhận rõ hiệu quả của Nghị định số 252/2026/NĐ-CP và Thông tư số 86/2026/TT-BTC qua việc thực hiện thủ tục thuận tiện, nhanh chóng hơn, thì đối với cơ quan Hải quan, các quy định mới đang tạo động lực thúc đẩy thay đổi phương thức quản lý theo hướng hiện đại, dựa nhiều hơn vào dữ liệu và mức độ tuân thủ.

Theo các đơn vị hải quan, việc triển khai các quy định mới tập trung vào chuẩn hóa quy trình quản lý thuế, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và khai thác dữ liệu điện tử, thay vì làm phát sinh thêm thủ tục hành chính hoặc nghĩa vụ cho doanh nghiệp. Đây cũng là cơ sở để cơ quan Hải quan từng bước chuyển từ phương thức quản lý dựa nhiều vào thủ tục sang quản lý theo mức độ tuân thủ và đánh giá rủi ro.

Ông Trần Mạnh Hùng, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực IV, Cục Hải quan, cho biết việc thực hiện các quy định mới đã tạo tiền đề để đơn vị đổi mới phương thức quản lý, đáp ứng yêu cầu cải cách, hiện đại hóa và tạo thuận lợi thương mại. Theo đó, cơ quan Hải quan có điều kiện tập trung nguồn lực vào những trường hợp có rủi ro cao, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất nhập khẩu.

Theo ông Trần Mạnh Hùng, ngay sau khi Nghị định 252 và Thông tư 86 có hiệu lực, đơn vị đã tổ chức phổ biến các nội dung mới đến cán bộ, công chức để bảo đảm thống nhất trong quá trình thực hiện. Cùng với đó, các quy trình nghiệp vụ được rà soát, hệ thống công nghệ thông tin được nâng cấp và các tổ hỗ trợ được thành lập nhằm kịp thời xử lý những khó khăn phát sinh trong giai đoạn đầu.

“Việc chuẩn bị đồng bộ từ con người đến hạ tầng kỹ thuật đã góp phần hạn chế những vướng mắc trong quá trình chuyển đổi” - ông Hùng nói.

Từ góc độ xây dựng chính sách, bà Đào Thu Hương, Phó Trưởng ban Ban Nghiệp vụ thuế hải quan, Cục Hải quan, đánh giá chuyển đổi số là một trong những kết quả nổi bật từ việc triển khai các quy định mới về quản lý thuế.

Theo bà Hương, phần lớn hồ sơ, chứng từ hiện được thực hiện trên môi trường điện tử và hệ thống hải quan số. Đáng chú ý, ở nhiều thủ tục, doanh nghiệp chỉ cần kê khai các chỉ tiêu theo yêu cầu trên hệ thống dữ liệu điện tử của cơ quan Hải quan, thay vì phải cung cấp file mềm hoặc hồ sơ giấy như trước.

Việc chuẩn hóa quy trình, tăng cường kết nối và khai thác dữ liệu điện tử, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể, không chỉ giúp cơ quan Hải quan nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.