Cập nhật chính sách, nâng cao trách nhiệm tuân thủ của doanh nghiệp

Ngày 16/10/2026, Chi cục Hải quan khu vực II phối hợp với Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an) và Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật, hướng dẫn và giải đáp vướng mắc đối với hoạt động xuất nhập khẩu tiền chất cho các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu hóa chất trên địa bàn.

Hội nghị được tổ chức trong bối cảnh các quy định pháp luật về quản lý hóa chất, tiền chất có nhiều thay đổi, bổ sung, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý cũng như trách nhiệm tuân thủ của doanh nghiệp.

Phát biểu tại hội nghị, ông Đàm Mạnh Hiếu, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực II nhấn mạnh, thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về phòng, chống ma túy và chủ trương tăng cường hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm, tệ nạn ma túy, việc quản lý, kiểm soát chặt chẽ hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hóa chất, tiền chất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Thông qua hội nghị, cơ quan Hải quan mong muốn giúp doanh nghiệp cập nhật, nắm vững và thực hiện đúng các quy định pháp luật; đồng thời nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong khai báo hải quan, chuẩn bị hồ sơ, giấy phép, cung cấp thông tin về thành phần, hàm lượng, mục đích sử dụng và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ quản lý, theo dõi tiền chất.

Tại hội nghị, Trung tá Nguyễn Hiền Trang, cán bộ Phòng 5, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an) đã phổ biến các quy định liên quan đến tiền chất thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công an. Trong khi đó, bà Lê Thị Phương Lan, đại diện Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh thông tin về những quy định đối với hoạt động xuất nhập khẩu hóa chất, tiền chất và các thủ tục thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương.

Theo đại diện Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, hệ thống quy định về quản lý hóa chất đã có những thay đổi toàn diện, với Luật Hóa chất số 69/2025/QH15, 7 nghị định do Chính phủ ban hành cùng nhiều thông tư hướng dẫn chi tiết của Bộ Công an và Bộ Công Thương. Đáng chú ý, danh mục hóa chất cũng được thay đổi toàn bộ, đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động rà soát, cập nhật để xác định chính xác nghĩa vụ pháp lý đối với từng loại hàng hóa.

Một trong những nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm là việc nhận diện nhóm tiền chất mới, hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, các quy định về giấy chứng nhận đối với hóa chất có điều kiện và giấy phép sản xuất, kinh doanh hóa chất cần kiểm soát đặc biệt.

Theo danh mục được phổ biến tại hội nghị, hóa chất cần kiểm soát đặc biệt được chia thành 2 nhóm. Trong đó, nhóm 1 gồm 154 chất, liên quan đến tiền chất công nghiệp nhóm 1, hóa chất bảng 2 và các hóa chất khác; nhóm 2 gồm 87 chất, liên quan đến tiền chất công nghiệp, hóa chất bảng 3 và hóa chất thuộc các công ước quốc tế về hóa chất.

Đối với thủ tục cấp phép xuất khẩu, nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt thuộc nhóm 1 và nhóm 2, thẩm quyền cấp phép đã được phân cấp hoàn toàn về địa phương. Tại TP. Hồ Chí Minh, UBND thành phố đã phân công, ủy quyền cho Sở Công Thương tiếp nhận đăng ký, đề nghị và thực hiện thủ tục cấp phép đối với các đơn vị sản xuất, kinh doanh, sử dụng hóa chất trên địa bàn.

Bên cạnh việc thực hiện thủ tục cấp phép, doanh nghiệp còn phải chú trọng nghĩa vụ báo cáo hoạt động hóa chất. Cụ thể, trước ngày 15/2 hằng năm, doanh nghiệp phải báo cáo đầy đủ thông tin liên quan đến hoạt động hóa chất trên Cổng dữ liệu hóa chất quốc gia, trong đó có thông tin về loại hóa chất và mục đích sử dụng.

Hiện nay, trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh có 832 cơ sở sản xuất, kinh doanh liên quan đến hóa chất, chưa kể các đơn vị sử dụng. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều doanh nghiệp chưa thực hiện đúng quy định về báo cáo. Đại diện Sở Công Thương cũng lưu ý, nhiều hành vi vi phạm trong lĩnh vực hóa chất có mức xử phạt cao, do đó doanh nghiệp cần chủ động cập nhật chính sách, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ để tránh những rủi ro pháp lý trong quá trình hoạt động.

Chủ động kiểm soát hồ sơ, hạn chế rủi ro trong hoạt động xuất nhập khẩu

Cùng với việc cập nhật các quy định mới, công tác hướng dẫn doanh nghiệp nhận diện chính xác hàng hóa thuộc diện quản lý chuyên ngành được Chi cục Hải quan khu vực II đặc biệt chú trọng.

Theo khuyến nghị của cơ quan Hải quan, doanh nghiệp không nên chỉ căn cứ vào tên thương mại hoặc mã HS để xác định một mặt hàng có thuộc diện quản lý hóa chất, tiền chất hay không. Thay vào đó, cần kiểm tra đầy đủ tên hóa chất, thành phần, hàm lượng, mã CAS, công dụng và mục đích sử dụng, sau đó đối chiếu với danh mục quản lý hiện hành.

Đây là yêu cầu quan trọng bởi trong thực tế, một số sản phẩm hóa chất có thể tồn tại dưới dạng hỗn hợp, trong đó có chứa tiền chất. Nếu doanh nghiệp chỉ căn cứ vào tên gọi thương mại của sản phẩm mà bỏ qua việc kiểm tra thành phần, hàm lượng, nguy cơ khai báo chưa chính xác và không thực hiện đầy đủ thủ tục quản lý chuyên ngành có thể phát sinh.

Chi cục Hải quan khu vực II cũng lưu ý, các thông tin thể hiện trên hợp đồng, hóa đơn, giấy phép, chứng từ kỹ thuật, Phiếu an toàn hóa chất và tờ khai hải quan phải thống nhất với hàng hóa thực tế. Đặc biệt, đối với hóa chất hỗn hợp có chứa tiền chất, doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ thành phần, hàm lượng trước khi thực hiện khai báo.

Để hạn chế sai sót, doanh nghiệp nhập khẩu, kinh doanh và sử dụng tiền chất cần xây dựng quy trình kiểm soát xuyên suốt, từ khâu ký kết hợp đồng, lựa chọn nhà cung cấp, chuẩn bị hồ sơ đến tiếp nhận, bảo quản và sử dụng hóa chất.

Trước mỗi lô hàng, doanh nghiệp cần xác định chính xác loại hóa chất, đối chiếu với danh mục quản lý, xác định yêu cầu về giấy phép và thủ tục chuyên ngành, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ. Đồng thời, cần kiểm tra sự thống nhất giữa chứng từ với hàng hóa thực tế trước khi mở tờ khai hải quan.

Một vấn đề khác được cơ quan Hải quan lưu ý là việc lưu giữ hồ sơ liên quan đến hoạt động nhập khẩu, mua bán, sử dụng và tồn trữ hóa chất, tiền chất. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc, kiểm soát số lượng tiền chất trong toàn bộ quá trình lưu thông và sử dụng.

Đáng chú ý, tình trạng doanh nghiệp xin cấp phép với số lượng lớn nhưng lượng hàng thực nhập rất ít cũng cần được quan tâm, bởi có thể gây khó khăn cho công tác theo dõi, quản lý. Do đó, việc quản lý số lượng tiền chất cần được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm sự phù hợp giữa giấy phép, lượng hàng thực tế nhập khẩu và quá trình sử dụng.

Trong trường hợp phát sinh vướng mắc liên quan đến chính sách mặt hàng, thành phần hóa chất, phân loại mã HS hoặc thủ tục quản lý chuyên ngành, doanh nghiệp cần chủ động trao đổi với cơ quan Hải quan để được hướng dẫn kịp thời, tránh những rủi ro phát sinh khi hàng hóa đã về cảng.

Có thể thấy, việc thường xuyên cập nhật chính sách và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế sai sót trong quá trình thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu, giảm chi phí phát sinh mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hóa chất, tiền chất.

Thông qua hoạt động phối hợp tuyên truyền, phổ biến pháp luật giữa Chi cục Hải quan khu vực II, lực lượng Công an và cơ quan quản lý chuyên ngành, doanh nghiệp có thêm điều kiện tiếp cận trực tiếp với các quy định mới, được giải đáp những vấn đề phát sinh trong thực tiễn hoạt động.

Đây cũng là giải pháp thiết thực nhằm tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp trong quản lý, sử dụng tiền chất, góp phần ngăn ngừa nguy cơ các loại hóa chất này bị lợi dụng vào hoạt động sản xuất ma túy, bảo đảm an ninh, trật tự và an toàn xã hội.