Thời gian qua, nhiều chính sách thuế được triển khai theo hướng giảm nghĩa vụ tài chính, hỗ trợ dòng tiền và tạo thêm nguồn lực cho doanh nghiệp duy trì, phục hồi và mở rộng sản xuất, kinh doanh. Trong đó, Nghị quyết số 204/2025/QH15 tiếp tục giảm 2% thuế suất giá trị gia tăng (GTGT) đối với một số nhóm hàng hóa, dịch vụ, từ 10% xuống 8% đến hết năm 2026. Cùng với đó, Nghị định số 245/2026/NĐ-CP quy định gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất trong năm 2026. Đáng chú ý, Nghị quyết số 198/2025/QH15 quy định chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập theo quy định.

Mới đây, Quốc hội cũng thông qua nghị quyết giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp trong hai năm 2026 và 2027. Theo đó, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế phải nộp. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh - những khu vực thường có nguồn lực tài chính hạn chế, khả năng tích lũy và chống chịu trước biến động thị trường chưa cao - việc giảm nghĩa vụ thuế có thể tạo thêm khoảng đệm tài chính đáng kể. Nguồn tiền được giữ lại có thể giúp cơ sở kinh doanh duy trì dòng tiền, bổ sung vốn lưu động, đầu tư máy móc, mở rộng quy mô sản xuất và duy trì việc làm cho người lao động.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hà, Ban Quản lý, phát triển nguồn thu (Cục Thuế), chính sách thuế đối với doanh nghiệp thời gian gần đây có nhiều thay đổi theo hướng giảm gánh nặng tài chính, hỗ trợ dòng tiền, tăng ưu đãi đối với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, đồng thời giảm chi phí tuân thủ thông qua cải cách quản lý thuế và chuyển đổi số. Theo bà Hà, tác động của chính sách không chỉ nằm ở việc doanh nghiệp được giảm bao nhiêu tiền thuế mà quan trọng hơn là tạo thêm nguồn lực để doanh nghiệp tích lũy vốn, tái đầu tư và mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Từ thực tế hoạt động, ông Phạm Nguyễn Tuấn Anh, Giám đốc Công ty cổ phần Vật liệu mới Viglue, đánh giá chính sách gia hạn thời gian nộp thuế được triển khai kịp thời và phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp. Phần nguồn lực có thêm từ chính sách hỗ trợ được doanh nghiệp dự kiến dành cho đầu tư sản xuất, đồng thời cải thiện thu nhập nhằm giữ chân người lao động.

Đại diện doanh nghiệp cũng mong muốn cơ quan chức năng có hướng dẫn cụ thể hơn về điều kiện, tiêu chí để được hưởng chính sách hỗ trợ thuế, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp trong các khâu thủ tục để việc tiếp cận chính sách thuận lợi và nhanh chóng. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, ý nghĩa của chính sách thuế không chỉ nằm ở khoản tiền được giảm hoặc gia hạn. Trong điều kiện dòng tiền quyết định khả năng duy trì sản xuất, việc giảm nghĩa vụ thuế giúp doanh nghiệp có thêm dư địa để thanh toán chi phí, bổ sung vốn lưu động và thực hiện các kế hoạch đầu tư.

Khi một phần nghĩa vụ tài chính được giảm hoặc lùi thời hạn, doanh nghiệp có thể giữ lại nguồn tiền để tiếp tục vận hành, đầu tư và tạo việc làm thay vì phải sử dụng toàn bộ dòng tiền cho các khoản phải nộp trong ngắn hạn. Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách giảm thuế sẽ rõ nét hơn nếu doanh nghiệp thực sự duy trì được hoạt động, có thị trường và tạo ra doanh thu, lợi nhuận. Vì vậy, giảm thuế là một nguồn hỗ trợ trực tiếp nhưng không phải điều kiện duy nhất để khu vực doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh phục hồi.

Ông Bùi Khánh Dũng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Musa Pacta, cho biết hoạt động sản xuất, kinh doanh những năm gần đây gặp nhiều khó khăn. Tác động từ các cuộc xung đột trên thế giới cũng ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động của doanh nghiệp, kể cả những doanh nghiệp có thị trường xuất khẩu.

Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, Musa Pacta có nhu cầu đầu tư lớn để phát triển vùng trồng. Theo ông Dũng, nếu được giảm thuế, doanh nghiệp sẽ có thêm nguồn lực để tiếp tục đầu tư vào sản xuất, qua đó tạo nền tảng cho hoạt động lâu dài.

Đối với hộ kinh doanh, tác động của chính sách giảm thuế thậm chí có thể nhìn thấy trực tiếp hơn, bởi đây là nhóm thường có quy mô vốn nhỏ, khả năng tích lũy hạn chế và chịu ảnh hưởng nhanh chóng khi sức mua trên thị trường suy giảm.

Bà Trần Thị Thúy Loan, một hộ kinh doanh tại Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết hoạt động buôn bán của các hộ kinh doanh hiện gặp nhiều khó khăn. Việc giảm thuế có thể tạo thêm động lực để các hộ tiếp tục duy trì hoạt động, trong bối cảnh thời gian qua không ít hàng quán phải đóng cửa hoặc thu hẹp kinh doanh. Dù vậy, bên cạnh mức giảm thuế, khả năng tiếp cận chính sách cũng là vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hà, thực tiễn triển khai cho thấy khó khăn không chỉ nằm ở mức thuế phải nộp mà còn ở khả năng tiếp cận và thực hiện chính sách. Hệ thống chính sách hỗ trợ được quy định tại nhiều văn bản, với đối tượng, điều kiện, thời gian và cách xác định mức miễn, giảm, gia hạn khác nhau. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ không có bộ phận chuyên trách về thuế.

Đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, vấn đề quan tâm không chỉ là số tiền thuế mà còn là phương thức kê khai, nộp thuế và chi phí tuân thủ. Việc chuyển sang phương thức kê khai, sử dụng hóa đơn và các nền tảng số cần có thời gian thích ứng, đặc biệt với những cơ sở kinh doanh hạn chế về nhân lực và kỹ năng công nghệ.

Do đó, để chính sách thuế phát huy hiệu quả, việc giảm nghĩa vụ tài chính cần được kết hợp với đơn giản hóa thủ tục, hướng dẫn rõ ràng và nâng khả năng tiếp cận của doanh nghiệp, hộ kinh doanh. Về dài hạn, nguồn lực được tạo ra từ chính sách thuế nếu được đưa trở lại sản xuất, kinh doanh có thể tạo hiệu ứng lan tỏa trong nền kinh tế. Doanh nghiệp có thêm vốn để đầu tư, hoạt động sản xuất được duy trì hoặc mở rộng, doanh thu và việc làm được tạo thêm. Khi hoạt động kinh doanh phát triển, khu vực này tiếp tục hình thành nguồn thu mới cho ngân sách.

Theo các chuyên gia, nếu doanh nghiệp được tiếp cận chính sách thuận lợi, thủ tục rõ ràng và đồng thời nhận được hỗ trợ về thị trường, nguồn lực từ các chính sách giảm, miễn và gia hạn thuế sẽ không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn trước mắt mà còn có thể trở thành nguồn vốn quay vòng, củng cố sức chống chịu và tạo thêm dư địa phát triển cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh.