Cục Hải quan cho biết đang rà soát 188 thủ tục hành chính thuộc 9 bộ, ngành dự kiến triển khai trong khuôn khổ Dự án Mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN (giai đoạn 3). Trong số này, 65 thủ tục đã được phân cấp từ Trung ương cho địa phương, chiếm 34,6%. Kết quả rà soát sẽ là cơ sở để cập nhật phương án kết nối, xử lý hồ sơ trên Cổng thông tin một cửa quốc gia, phù hợp với thẩm quyền mới sau khi thực hiện phân cấp.

Việc rà soát được thực hiện trong bối cảnh Chính phủ đẩy mạnh phân quyền, phân cấp gắn với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trong năm 2025, Chính phủ đã ban hành 28 nghị định về phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền, qua đó chuyển 556 thủ tục hành chính từ Trung ương về địa phương. Sang năm 2026, thêm 8 nghị định về cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh được ban hành, tiếp tục phân cấp 134 thủ tục từ Trung ương cho địa phương.

Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hóa và phương tiện vận tải, nội dung phân cấp tập trung vào các nhóm thủ tục như kiểm dịch, kiểm tra chất lượng, an toàn thực phẩm, cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa, quản lý hóa chất và một số thủ tục liên quan đến phương tiện vận tải.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện phân cấp các thủ tục về kiểm dịch động vật, kiểm dịch thực vật, thú y, thủy sản và kiểm tra chất lượng hàng hóa nông, lâm, thủy sản. Trong khi đó, Bộ Công Thương phân cấp các thủ tục liên quan đến hóa chất, xuất nhập khẩu, quá cảnh, xuất xứ hàng hóa và cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O). Bộ Y tế thực hiện phân cấp một số thủ tục về kiểm tra nhà nước đối với an toàn thực phẩm, dược phẩm, nguyên liệu làm thuốc, mỹ phẩm và thiết bị y tế.

Các thủ tục thuộc Bộ Xây dựng được phân cấp chủ yếu liên quan đến phương tiện vận tải đường bộ. Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nội vụ và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng thực hiện phân cấp một số thủ tục thuộc lĩnh vực quản lý chuyên ngành. Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Quốc phòng, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cơ bản không làm thay đổi thẩm quyền xử lý, các thủ tục tiếp tục được thực hiện theo mô hình cơ quan chuyên ngành.

Theo Cục Hải quan, trong số 65 thủ tục đã được phân cấp, các nhóm có số lượng hồ sơ lớn và tác động trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu gồm cấp C/O, kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng nhập khẩu và cấp phép hóa chất. Từ ngày 1/8/2026, thẩm quyền cấp C/O được phân cấp cho các cơ quan, tổ chức cấp C/O tại địa phương. Doanh nghiệp vẫn thực hiện khai và gửi hồ sơ trên hệ thống do Bộ Công Thương quản lý. Cơ quan có thẩm quyền sẽ tiếp nhận, kiểm tra, xử lý và quyết định cấp C/O trên hệ thống này.

Sau khi hoàn tất, dữ liệu C/O điện tử mẫu D và AK/VK được truyền sang Cổng thông tin một cửa quốc gia để chuyển cho các đối tác nước ngoài. Đối với các mẫu C/O khác, Bộ Công Thương trả kết quả trực tiếp cho doanh nghiệp.

Cục Hải quan đánh giá việc phân cấp thẩm quyền cấp C/O làm thay đổi cơ quan xử lý hồ sơ nhưng không làm thay đổi mô hình hệ thống cũng như đầu mối kết nối, trao đổi dữ liệu qua Cổng thông tin một cửa quốc gia. Do đó, những vấn đề liên quan đến quy trình, thời gian xử lý và hoạt động của hệ thống cấp C/O chủ yếu phát sinh tại khâu tiếp nhận, xử lý và cấp giấy chứng nhận của Bộ Công Thương và các cơ quan cấp C/O.

Đối với kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ ngày 1/9/2026, thẩm quyền kiểm tra được chuyển về cơ quan do Chủ tịch UBND cấp tỉnh giao hoặc chỉ định. Cục Hải quan đã phối hợp với Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cập nhật danh mục cơ quan xử lý trên Cổng thông tin một cửa quốc gia đối với các thủ tục về kiểm dịch thực vật nhập khẩu, kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với hàng hóa có nguồn gốc thực vật nhập khẩu và kiểm tra chất lượng thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản có nguồn gốc thực vật nhập khẩu.

Từ ngày 1-15/9/2026, Cổng thông tin một cửa quốc gia đã tiếp nhận và chuyển Bộ Nông nghiệp và Môi trường xử lý 25.674 hồ sơ thuộc các nhóm thủ tục này. Đồng thời, hệ thống đã trả kết quả cấp giấy an toàn thực phẩm đối với 8.932 hồ sơ theo thẩm quyền mới.

Đối với lĩnh vực hóa chất, Cục Hải quan đã tổng hợp các vướng mắc phát sinh từ các đơn vị, trao đổi với Cục Hóa chất thuộc Bộ Công Thương để thống nhất phương án thực hiện và hướng dẫn các Chi cục Hải quan khu vực. Đối với những nội dung chưa thống nhất, Cục Hải quan tiếp tục báo cáo Bộ Tài chính để trao đổi, kiến nghị Bộ Công Thương hướng dẫn.

Cùng với đó, Cục Hải quan và Cục Hóa chất đang phối hợp xây dựng phương án kết nối, chia sẻ dữ liệu điện tử về giấy phép hóa chất. Việc này nhằm hỗ trợ công chức hải quan trong quá trình thực hiện thủ tục, đồng thời tạo thuận lợi cho doanh nghiệp khi làm thủ tục thông quan hàng hóa.

Trong tổng số 188 thủ tục hành chính dự kiến triển khai thuộc Dự án Mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia giai đoạn 3, hiện 166 thủ tục đã có hệ thống xử lý nghiệp vụ. Trong đó, 62 thủ tục được triển khai trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và 104 thủ tục được thực hiện trên hệ thống chuyên ngành hoặc cổng dịch vụ công của các bộ, ngành. Còn 22 thủ tục chưa có hệ thống xử lý nghiệp vụ, chủ yếu thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Y tế.

Đối với 65 thủ tục đã được phân cấp, toàn bộ 23 thủ tục thuộc lĩnh vực đường bộ của Bộ Xây dựng nằm trong danh mục rà soát đã được chuyển thẩm quyền về địa phương. Các thủ tục phân cấp còn lại tập trung vào kiểm tra chất lượng, kiểm tra an toàn thực phẩm, chứng nhận xuất xứ và quản lý xuất nhập khẩu hàng hóa.

Trên cơ sở rà soát, Cục Hải quan định hướng xây dựng phương án kết nối dựa trên hiện trạng của từng nhóm thủ tục, hạn chế phát sinh thêm đầu mối hoặc chức năng trùng lặp giữa các hệ thống. Đối với những thủ tục đã được triển khai trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, Cổng thông tin một cửa quốc gia sẽ tiếp nhận kết quả giải quyết dưới dạng chỉ tiêu thông tin điện tử phục vụ tra cứu, thay vì xây dựng thêm chức năng tiếp nhận hồ sơ.

Với các thủ tục đã có hệ thống nghiệp vụ chuyên ngành, hồ sơ được tiếp nhận trên Cổng thông tin một cửa quốc gia và chuyển tới hệ thống của bộ, ngành để xử lý. Sau khi hoàn thành, kết quả sẽ được gửi trở lại Cổng thông tin một cửa quốc gia để trả cho người dân và doanh nghiệp. Đối với những thủ tục chưa có hệ thống nghiệp vụ chuyên ngành, Cổng thông tin một cửa quốc gia sẽ hỗ trợ xây dựng chức năng tiếp nhận và xử lý, đồng thời cấp tài khoản, phân quyền để cán bộ, công chức của các bộ, ngành trực tiếp thực hiện trên hệ thống.

Theo Cục Hải quan, việc rà soát và cập nhật phương án kết nối là cần thiết để hệ thống một cửa quốc gia vận hành phù hợp với thẩm quyền mới sau phân cấp. Qua đó, dữ liệu giữa các cơ quan được trao đổi thống nhất, hạn chế việc doanh nghiệp phải thực hiện lại thủ tục và góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ xuất nhập khẩu.