Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 138/2026 hướng dẫn một số điều của Nghị định số 200/2026 về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế. Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/10/2026. Theo quy định mới, tổ chức giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ có trách nhiệm xác định tư cách nhà đầu tư, bảo đảm người tham gia mua, giao dịch hoặc nhận chuyển nhượng trái phiếu thuộc đúng đối tượng theo quy định trước khi thành viên giao dịch nhập lệnh vào hệ thống.

Quy định này không áp dụng đối với các trường hợp thực hiện theo bản án, quyết định của tòa án đã có hiệu lực pháp luật, quyết định của trọng tài hoặc thừa kế theo quy định pháp luật. Để thực hiện giao dịch, nhà đầu tư phải mở tài khoản giao dịch chứng khoán tại thành viên giao dịch. Trường hợp đã có tài khoản giao dịch chứng khoán cơ sở tại thành viên giao dịch, nhà đầu tư được sử dụng tài khoản này để giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.

Đáng chú ý, trước khi mua trái phiếu, nhà đầu tư chuyên nghiệp là cá nhân phải ký văn bản xác nhận theo quy định. Đối với nhà đầu tư mở tài khoản lưu ký tại ngân hàng và tài khoản giao dịch tại công ty chứng khoán, công ty chứng khoán chỉ được thực hiện lệnh mua trái phiếu sau khi ngân hàng lưu ký xác nhận chấp nhận yêu cầu thanh toán giao dịch của nhà đầu tư.

Thông tư 138/2026 cũng quy định rõ hơn trách nhiệm của thành viên giao dịch. Các đơn vị này phải công khai hình thức tiếp nhận và xử lý giao dịch của khách hàng; thông báo kết quả ngay sau khi giao dịch được thực hiện; đồng thời gửi sao kê tài khoản tiền và trái phiếu định kỳ hằng tháng hoặc khi khách hàng có yêu cầu.

Trong quá trình xử lý lệnh, thành viên giao dịch phải ưu tiên thực hiện lệnh của khách hàng trước lệnh tự doanh, với mức giá theo yêu cầu của khách hàng hoặc mức giá tốt hơn. Giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ được thực hiện theo phương thức thỏa thuận trên hệ thống của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), bao gồm thỏa thuận điện tử và thỏa thuận thông thường.

HNX có trách nhiệm công khai thông tin về các mã trái phiếu đăng ký giao dịch, tổng khối lượng và tổng giá trị giao dịch trên toàn thị trường, qua đó tăng khả năng tiếp cận thông tin của các chủ thể tham gia thị trường. Bên cạnh quy định về giao dịch, Thông tư cũng bổ sung và hướng dẫn cụ thể nghĩa vụ công bố thông tin của doanh nghiệp phát hành.

Trước mỗi đợt chào bán, doanh nghiệp phát hành phải công bố thông tin cho nhà đầu tư đăng ký mua bằng văn bản giấy hoặc văn bản điện tử. Đồng thời, doanh nghiệp phải gửi nội dung công bố bằng văn bản điện tử cho HNX tối thiểu một ngày làm việc trước ngày dự kiến bắt đầu đợt chào bán.

Trong thời gian trái phiếu còn dư nợ, doanh nghiệp phát hành phải thực hiện công bố thông tin định kỳ 6 tháng và hằng năm về tình hình tài chính; tình hình thanh toán gốc, lãi trái phiếu; việc sử dụng số tiền thu được từ đợt chào bán và việc thực hiện các cam kết với người sở hữu trái phiếu.

Thông tư cũng quy định nội dung công bố thông tin đối với trái phiếu xanh, trái phiếu có lãi suất thả nổi và các trường hợp phát sinh nghĩa vụ công bố thông tin bất thường. Doanh nghiệp phát hành có trách nhiệm bảo đảm việc công bố thông tin được thực hiện đúng thời hạn và đúng hình thức đối với từng nội dung. Nếu thời điểm phát sinh nghĩa vụ công bố thông tin rơi vào ngày nghỉ hoặc ngày lễ, doanh nghiệp thực hiện vào ngày làm việc liền sau.

Một điểm đáng chú ý khác là cơ chế chia sẻ dữ liệu từ chuyên trang thông tin về trái phiếu doanh nghiệp của HNX cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và UBND cấp tỉnh. Dữ liệu được chia sẻ bao gồm thông tin cơ bản về doanh nghiệp và trái phiếu, kết quả đợt chào bán cùng các thông tin doanh nghiệp công bố về tình hình tài chính, thanh toán gốc và lãi, sử dụng vốn và thực hiện cam kết với người sở hữu trái phiếu.

Theo quy định, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm theo dõi, tổng hợp tình hình phát hành, kết quả thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với các doanh nghiệp phát hành thuộc phạm vi theo dõi tại địa phương.

Các địa phương cũng phải gửi thông tin cho Bộ Tài chính để phục vụ công tác tổng hợp, đánh giá tình hình thị trường.

Với các quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/10, hoạt động giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ được bổ sung thêm yêu cầu kiểm soát tư cách nhà đầu tư, quy trình thực hiện lệnh và trách nhiệm công bố, chia sẻ thông tin. Những quy định này tạo thêm cơ sở để các chủ thể tham gia thị trường thực hiện giao dịch và cung cấp thông tin theo khuôn khổ pháp lý mới.