Sau nhiều năm thị trường tài chính Mỹ quen với việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) liên tục can thiệp bằng các gói bơm thanh khoản mỗi khi kinh tế gặp cú sốc, một thay đổi lớn đang được phát tín hiệu từ Washington.

Tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh cho thấy quan điểm muốn đưa ngân hàng trung ương Mỹ trở lại mô hình điều hành “ít can thiệp hơn”, thay vì tiếp tục duy trì vai trò hỗ trợ mạnh cho thị trường tài chính như giai đoạn hậu khủng hoảng 2008.

Theo Reuters và The Motley Fool, đây có thể là thay đổi quan trọng nhất của chính sách tiền tệ Mỹ kể từ thời kỳ nới lỏng định lượng QE2 năm 2010 - nền tảng được xem đã thúc đẩy chu kỳ tăng kéo dài của chứng khoán Mỹ suốt hơn một thập kỷ qua.

Từ sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, Fed liên tục mua trái phiếu quy mô lớn nhằm bơm thanh khoản vào nền kinh tế. Chính sách này khiến bảng cân đối kế toán của Fed tăng mạnh từ khoảng 900 tỷ USD lên gần 6.700 tỷ USD hiện nay.

Trong cùng giai đoạn, chỉ số S&P 500 đã tăng hơn 6 lần. Ngay cả khi thị trường rung lắc mạnh bởi đại dịch Covid-19 hay lạm phát bùng phát năm 2022, giới đầu tư vẫn duy trì niềm tin rằng Fed cuối cùng sẽ can thiệp để ổn định hệ thống tài chính.

Niềm tin đó dần hình thành khái niệm “Fed Put”, tức kỳ vọng Fed sẽ luôn hành động để hạn chế đà giảm của thị trường thông qua cắt giảm lãi suất hoặc bơm thêm thanh khoản. Tuy nhiên, ông Kevin Warsh lại theo đuổi quan điểm gần như trái ngược. Trong phiên điều trần tại Thượng viện Mỹ, ông cho rằng bảng cân đối kế toán quá lớn đang làm méo mó thị trường tài chính và mang lại lợi ích chủ yếu cho nhóm sở hữu tài sản tài chính.

Theo ông Warsh, Fed nên tập trung điều hành nền kinh tế thông qua công cụ lãi suất thay vì duy trì vai trò “người chống lưng” thường trực cho thị trường chứng khoán. Điều này đồng nghĩa “công thức tiền rẻ” từng hỗ trợ mạnh cho đà tăng của các loại tài sản trong hơn 15 năm qua có thể đang bước vào giai đoạn thay đổi. Theo Reuters, ông Warsh từng rời Fed cách đây 15 năm để phản đối chương trình mua trái phiếu quy mô lớn. Nay khi quay lại với vai trò Chủ tịch Fed, ông được cho là muốn triển khai một chương trình cải tổ sâu rộng hơn, từ cách vận hành chính sách đến phương thức giao tiếp với thị trường.

Nếu Fed thực sự giảm vai trò can thiệp, tác động đầu tiên nhiều khả năng sẽ xuất hiện trên thị trường trái phiếu. Khi Fed giảm mua trái phiếu hoặc tiếp tục thu hẹp bảng cân đối kế toán, giá trái phiếu có thể chịu áp lực giảm trong khi lợi suất tăng lên.

Lợi suất tăng đồng nghĩa chi phí vốn của doanh nghiệp cũng cao hơn, tạo áp lực lên những công ty phụ thuộc mạnh vào môi trường lãi suất thấp để duy trì tăng trưởng hoặc định giá cao trên thị trường chứng khoán. Theo phân tích của The Motley Fool, nhóm cổ phiếu công nghệ tăng trưởng cao có thể nằm trong số chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất nếu thị trường bắt đầu áp dụng mức chiết khấu cao hơn đối với lợi nhuận tương lai.

Điểm đáng chú ý là thay đổi lần này không chỉ nằm ở câu chuyện lãi suất mà còn liên quan trực tiếp tới tâm lý thị trường. Suốt nhiều năm qua, giới đầu tư gần như mặc định Fed sẽ can thiệp mỗi khi thị trường xuất hiện biến động lớn. Điều này góp phần thúc đẩy khẩu vị rủi ro và hỗ trợ mạnh cho các tài sản tăng trưởng.

Nếu ông Warsh thực sự muốn “cất đi cuốn cẩm nang” cũ của Fed, thị trường có thể sẽ phải thích nghi với môi trường mà ngân hàng trung ương không còn phản ứng nhanh và thường xuyên như trước.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng Fed khó thay đổi quá đột ngột. Ông Randall Kroszner, cựu quan chức Fed và hiện là giáo sư tại Đại học Chicago nhận định ông Warsh không muốn gây sốc cho thị trường. Theo đó, các thay đổi nếu có nhiều khả năng sẽ được triển khai từng bước thay vì thu hẹp mạnh bảng cân đối kế toán trong thời gian ngắn.

Trong bối cảnh bất ổn chính sách có thể gia tăng ở giai đoạn đầu nhiệm kỳ của ông Warsh, nhiều chuyên gia đang khuyến nghị nhà đầu tư giảm phụ thuộc vào các cổ phiếu tăng trưởng hưởng lợi mạnh từ thời kỳ tiền rẻ kéo dài. Ngược lại, các doanh nghiệp có dòng tiền ổn định, bảng cân đối tài chính lành mạnh và ít phụ thuộc vào vốn vay được đánh giá phù hợp hơn trong môi trường lãi suất cao và thanh khoản thắt chặt hơn.

Theo The Motley Fool, Berkshire Hathaway là ví dụ điển hình cho nhóm doanh nghiệp có khả năng thích nghi tốt với bối cảnh Fed giảm can thiệp vào thị trường. Đối với nhà đầu tư trái phiếu, chiến lược ưu tiên kỳ hạn ngắn cũng được xem là giải pháp giảm rủi ro nếu lợi suất tiếp tục tăng trong thời gian tới.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng điều quan trọng nhất hiện nay là thị trường cần thêm thời gian để đánh giá mức độ thay đổi thực sự mà ông Kevin Warsh sẽ mang lại cho Fed. Theo Reuters, ngay cả những cải cách ban đầu như điều chỉnh cách Fed công bố dự báo kinh tế hoặc giảm tần suất họp báo cũng có thể cần nhiều thời gian để thực hiện, bởi đây đã trở thành các công cụ định hướng kỳ vọng cực kỳ quan trọng đối với thị trường toàn cầu.

Nói cách khác, “Fed Put” có thể chưa biến mất hoàn toàn. Nhưng dưới thời ông Kevin Warsh, “tấm lưới an toàn” mà phố Wall quen thuộc suốt hơn một thập kỷ qua có thể sẽ không còn được sử dụng thường xuyên như trước.