Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975, ban đầu được gọi là Chiến dịch giải phóng Sài Gòn - Gia Định, là mốc son chói lọi trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta. Từ chiến dịch ấy đã mở ra kỷ nguyên mới của Việt Nam.

Theo Báo Chính phủ, đầu tháng 4/1975, trước thời cơ chiến lược chín muồi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, Bộ Chính trị đã quyết định thành lập Bộ Tư lệnh chỉ huy Chiến dịch giải phóng Sài Gòn - Gia Định. Sau đó, xuất phát từ nguyện vọng của quân và dân, đặc biệt là nhân dân Sài Gòn - Gia Định, Bộ Chính trị đã phê chuẩn đề nghị đổi tên chiến dịch thành “Chiến dịch Hồ Chí Minh”. Đây là một trong những quyết định cực kỳ quan trọng, mang ý nghĩa lịch sử và chính trị sâu sắc.

Cùng thời điểm này, Thượng tướng Văn Tiến Dũng - Ủy viên Bộ Chính trị, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam - được thăng quân hàm Đại tướng và được cử làm đại diện Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương, Bộ Tổng Tư lệnh, đồng thời giữ cương vị Tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh. Với kinh nghiệm dày dạn cùng tài thao lược, ông trực tiếp chỉ đạo nhiều chiến dịch quan trọng như Đường 9 - Nam Lào (1971), Trị - Thiên (1972) và đặc biệt là Chiến dịch Tây Nguyên (tháng 3/1975), góp phần quyết định tạo nên bước ngoặt cho cuộc tổng tiến công cuối cùng.

Đại tướng Văn Tiến Dũng sinh ngày 2/5/1917 tại xã Cổ Nhuế, huyện Từ Liêm trước đây, Hà Nội, bí danh Lê Hoài. Sinh ra trong giai đoạn đất nước bị giặc ngoại xâm tàn phá, chúng kiến cảnh cơ cực của nhân dân, ông sớm giác ngộ cách mạng. Năm 1936, ông tham gia phong trào công nhân và tổ chức các cuộc bãi công của thợ dệt Hà Nội; đến năm 1938, trở thành Bí thư Chi bộ ngành dệt.

Trong quá trình hoạt động, ông nhiều lần bị thực dân Pháp bắt giam và tra tấn dã man. Đồng chí Văn Tiến Dũng từng bị giam tại Nhà tù Hỏa Lò và Sơn La. Dù vậy, với ý chí kiên cường, ông vượt ngục, tiếp tục hoạt động cách mạng và giữ nhiều trọng trách quan trọng như Bí thư Ban Cán sự Đảng tỉnh Hà Đông, Bí thư Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh, Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ. Tháng 1/1945, ông bị thực dân Pháp kết án tử hình vắng mặt.

Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo quân sự. Cụ thể, từ năm 1947 đến 1949, ông giữ chức Tổng chỉ huy Quân đội quốc gia Việt Nam. Năm 1959, ông được thăng vượt cấp quân hàm Thượng tướng và đến năm 1974 thì lên Đại tướng.

Trong kháng chiến chống Pháp, ông là Đại đoàn trưởng kiêm Chính ủy đầu tiên của Đại đoàn 320 - đơn vị chủ lực hoạt động hiệu quả tại đồng bằng Bắc Bộ.

Từ tháng 11/1953, ông giữ chức Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam và đảm nhiệm cương vị này liên tục đến năm 1978. Trên cương vị này, ông đã có nhiều đóng góp quan trọng trong việc xây dựng và chỉ huy quân đội, góp phần vào thắng lợi chung của các cuộc kháng chiến.

Sau năm 1975, ông tiếp tục giữ nhiều trọng trách quan trọng, trong đó có chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng giai đoạn 1980-1986. Ông là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng từ khóa III đến khóa VI, Ủy viên Bộ Chính trị các khóa IV và V, đồng thời là đại biểu Quốc hội từ khóa II đến khóa VII.

Với những cống hiến to lớn cho sự nghiệp cách mạng, Đại tướng Văn Tiến Dũng được Nhà nước Việt Nam trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công cùng nhiều huân, huy chương khác. Ông cũng được Nhà nước Lào và Campuchia trao tặng các huân chương danh dự.

Đại tướng Văn Tiến Dũng từ trần ngày 17/3/2002, hưởng thọ 85 tuổi. Tên của ông được đặt cho nhiều tuyến phố tại Hà Nội, Đà Nẵng và Sơn La, ghi dấu một vị tướng tài năng, kiên trung, có đóng góp đặc biệt xuất sắc trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của Việt Nam.

Theo Báo Quân đội Nhân dân, Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng khẳng định, Văn Tiến Dũng là “một vị tướng có tinh thần quyết thắng lớn và tài thao lược xuất chúng, một người cộng sản kiên cường, bất khuất đã cống hiến cả cuộc đời cho lý tưởng của Đảng, cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”. 

Bài viết có tham khảo thông tin tại:

Vị Đại tướng chỉ huy Chiến dịch Hồ Chí Minh trong những ngày tháng 4/1975 - Báo Chính phủ

Đại tướng Văn Tiến Dũng - nhà chỉ huy tham mưu chiến lược xuất sắc - Báo Quân đội Nhân dân