Các dự báo về tổng sản phẩm quốc nội (GDP) mới nhất cho thấy Việt Nam đã vượt Thái Lan – nền kinh tế lớn thứ 2 Đông Nam Á - về quy mô kinh tế khi tính theo sức mua tương đương và đang trên đà vượt qua đối thủ lớn này trong khu vực về mặt giá trị danh nghĩa vào khoảng cuối thập kỷ này.

Tuy nhiên, Thái Lan vẫn giàu hơn đáng kể “đất nước hình chữ S” tính trên bình quân đầu người. Điều này có nghĩa là việc Việt Nam vượt qua “xứ sở Chùa Vàng” về quy mô kinh tế và bắt kịp nước này về mức độ thịnh vượng là hai cột mốc hoàn toàn khác nhau.

Số liệu của Ngân hàng Thế giới (World Bank) cho thấy quy mô nền kinh tế Thái Lan đạt 577 tỷ USD vào năm 2025, cao hơn so với 514,7 tỷ USD của Việt Nam. Tuy nhiên, Việt Nam đạt mức tăng trưởng 8% trong năm đó, trong khi Thái Lan chỉ tăng 2,4%.

Sự chênh lệch về đà tăng trưởng này dự kiến sẽ tiếp diễn trong năm 2026. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo Việt Nam sẽ tăng trưởng 7,1% trong năm nay, cao hơn nhiều so với mức khiêm tốn 1,5% của Thái Lan - mức dự báo thấp nhất trong số các nền kinh tế lớn tại Đông Nam Á.

Việt Nam vươn lên dẫn trước về quy mô kinh tế

Cán cân kinh tế đã bắt đầu dịch chuyển khi đo lường theo sức mua tương đương (PPP) - phương pháp đã điều chỉnh theo sự chênh lệch giá cả hàng hóa tại mỗi địa phương. Các dự báo của IMF tính toán nền kinh tế Việt Nam theo PPP sẽ đạt 2.025 tỷ USD vào năm 2026, đưa Việt Nam trở thành nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á (chỉ sau Indonesia) và chính thức vượt qua Thái Lan.

Đến năm 2031, IMF kỳ vọng khoảng cách tính theo PPP giữa hai quốc gia sẽ mở rộng lên hơn 500 tỷ USD.

Nhóm nghiên cứu Bnomics thuộc Ngân hàng Bangkok (Bangkok Bank) cũng đưa ra kết luận tương tự về xu hướng tổng thể này. Dẫn chứng các dự báo từ IMF, nhóm nghiên cứu cho biết Thái Lan có thể tụt xuống vị trí thứ 5 trong số các nền kinh tế Đông Nam Á vào năm 2030 khi cả Việt Nam và Philippines đều vươn lên phía trước trong 4 năm tới.

Dù vậy, sự gia tăng GDP của Việt Nam không đồng nghĩa với việc người dân Việt Nam đã trở nên giàu có hơn người dân Thái Lan.

Thái Lan vẫn giàu hơn tính trên bình quân đầu người

Số liệu của Ngân hàng Thế giới năm 2025 chỉ ra rằng GDP danh nghĩa bình quân đầu người của Thái Lan đạt 8.056,60 USD, cao hơn khoảng 59% so với mức 5.066 USD của Việt Nam. Khi điều chỉnh theo sức mua tương đương, Thái Lan vẫn duy trì vị thế dẫn trước với 26.250 USD/người, so với 18.088,50 USD/người của Việt Nam.

GDP bình quân đầu người không phải là thước đo hoàn chỉnh về mức sống hay phúc lợi hộ gia đình, nhưng chỉ số này cho thấy vì sao thứ hạng về tổng quy mô kinh tế và mức độ thịnh vượng của mỗi cá nhân có thể thay đổi với tốc độ rất khác nhau.

Dẫu sao, Việt Nam cũng đã vượt qua một cột mốc phát triển quan trọng khác vào tháng 7 năm 2026, khi Ngân hàng Thế giới nâng hạng Việt Nam từ nhóm thu nhập trung bình thấp lên nhóm thu nhập trung bình cao sau nhiều thập kỷ tăng trưởng nhanh chóng kể từ khi khởi xướng chính sách Đổi Mới vào năm 1986.

Đối với mục tiêu tiếp theo, quốc gia này hướng tới việc đạt mốc thu nhập cao vào năm 2045. Ngân hàng Thế giới ước tính để đạt được điều này, GDP bình quân đầu người của Việt Nam cần tăng trưởng trung bình khoảng 6%/năm trong hai thập kỷ tới, đi kèm với sự chuyển dịch sang các ngành sản xuất và dịch vụ có giá trị gia tăng cao hơn, cùng lực lượng lao động có kỹ năng tốt hơn, công nghệ và đổi mới sáng tạo mạnh mẽ hơn.

Video Việt Nam sắp đuổi kịp Thái Lan? Khoảng cách GDP chỉ còn chưa đầy 50 tỷ USD - Nguồn clip: Money Talk VN

Năng lực quản trị trở thành bài kiểm tra khó khăn hơn

Cách thức Việt Nam quản trị quá trình chuyển đổi này có vai trò quan trọng không kém tốc độ mở rộng sản xuất và hoạt động xuất khẩu.

Nhóm Bnomics của Bangkok Bank cho rằng Việt Nam đã hưởng lợi từ tính liên tục trong chính sách dưới hệ thống chính trị một Đảng và mô hình kinh tế thị trường định hướng bởi Nhà nước được phát triển kể từ thời kỳ Đổi Mới.

Phân tích này đối lập sự liên tục đó với những thay đổi định hướng liên tục tại Thái Lan cũng như tiến độ chậm chạp của các chương trình trọng điểm như “Thái Lan 4.0” hay Hành lang Kinh tế Phía Đông (EEC).

Tuy nhiên, Ngân hàng Thế giới cảnh báo rằng giai đoạn phát triển tiếp theo của Việt Nam sẽ đòi hỏi thể chế mạnh mẽ hơn thay vì chỉ phụ thuộc vào tăng trưởng thuần túy. Tổ chức này kêu gọi cần có quy định pháp lý dễ dự báo hơn, đầu tư công hiệu quả hơn, bộ máy công chức năng động và có trách nhiệm giải trình cao hơn, cùng các điều kiện thuận lợi để khu vực tư nhân trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy năng suất.

Các nhà phân tích khác cũng chỉ ra một vướng mắc phát sinh. Tiến sĩ Đỗ Khương Mạnh Linh thuộc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng chiến dịch chống tham nhũng kéo dài của Đảng Cộng sản Việt Nam đã góp phần củng cố niềm tin của công chúng, nhưng đồng thời cũng khiến một số quan chức e ngại phê duyệt các dự án lớn vì lo ngại có thể bị xem xét, kiểm tra về sau. Điều này góp phần dẫn tới tình trạng trì hoãn trong quá trình xử lý thủ tục hành chính.

Thái Lan đau đầu vì “bài toán” đà tăng trưởng suy giảm

Trong khi đó, bản thân Thái Lan cũng đang phải đối mặt với những áp lực mang tính cơ cấu. IMF dự báo tăng trưởng của nước này chỉ đạt 1,5% trong năm nay, trong khi Ngân hàng Trung ương Thái Lan cho biết nợ hộ gia đình đã chiếm tới 86,7% GDP tính đến cuối năm 2025. Nền kinh tế Thái Lan chỉ tăng trưởng 1,9% so với cùng kỳ năm trước trong quý II/2026 do tiêu dùng hộ gia đình suy yếu.

Do đó, Việt Nam ngày càng có nhiều khả năng sẽ vượt mặt Thái Lan về tổng quy mô kinh tế nếu các xu hướng hiện tại tiếp tục duy trì. Việc thu hẹp khoảng cách lớn hơn nhiều về thu nhập bình quân đầu người lại là một câu chuyện khác, phụ thuộc vào việc liệu sự mở rộng nhanh chóng có thể chuyển hóa thành năng suất cao hơn, các doanh nghiệp trong nước vững mạnh hơn và sự cải thiện bền vững trong mức sống của người dân hay không.

Đối với Thái Lan, lợi thế hiện tại về thu nhập bình quân đầu người vẫn còn rất lớn, nhưng sự gia tăng kinh tế chậm lại đồng nghĩa với việc vị thế dẫn đầu này không thể coi là sẽ kéo dài mãi mãi.