NSND Anh Tú tên đầy đủ Phạm Anh Tú, sinh năm 1962 và là một trong những nghệ sĩ tiêu biểu của sân khấu Việt Nam. Hơn 30 năm gắn bó với nghề, ông ghi dấu ấn ở nhiều vai trò, từ diễn viên, đạo diễn đến nhà quản lý nghệ thuật, để lại nhiều vai diễn và tác phẩm đáng nhớ.

Năm 1981, sau khi tốt nghiệp lớp diễn viên của Trường Sân khấu - Điện ảnh, nghệ sĩ Anh Tú bắt đầu sự nghiệp tại Nhà hát Tuổi trẻ. Đây cũng là nơi ông trưởng thành cùng một thế hệ nghệ sĩ sau này trở thành những tên tuổi lớn của sân khấu phía Bắc như Lê Khanh, Lan Hương, Minh Hằng, Chí Trung...

Những năm tháng gắn bó với Nhà hát Tuổi trẻ, Anh Tú từng bước khẳng định tài năng diễn xuất qua nhiều tác phẩm. Ông gây ấn tượng với những vai diễn có chiều sâu, đòi hỏi khả năng thể hiện tâm lý nhân vật phức tạp và sự biến hóa trong cách diễn.

Trong số đó, Trần Cảnh trong "Rừng trúc" của Nguyễn Đình Thi, Macbeth trong vở kịch cùng tên của William Shakespeare, Tể tướng trong "Âm mưu và tình yêu" của Friedrich Schiller hay Vũ Như Tô trong tác phẩm của Nguyễn Huy Tưởng là những vai diễn góp phần làm nên tên tuổi Anh Tú trên sân khấu.

Đặc biệt, Macbeth và Vũ Như Tô được xem là những dấu ấn nổi bật trong sự nghiệp diễn xuất của ông. Theo ông Trương Nhuận, nguyên Giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ, Anh Tú là một trong những nam diễn viên có "đài từ đẹp bậc nhất miền Bắc". Giọng nói trầm, vang và sáng giúp ông truyền tải rõ từng câu thoại, ngay cả với những khán giả ngồi ở cuối rạp.

Không chỉ ghi dấu trên sân khấu, Anh Tú còn tham gia nhiều bộ phim truyền hình và để lại ấn tượng qua các tác phẩm như "Của để dành", "Đàn trời", "Chiều ngang qua phố cũ"... Những vai diễn trên màn ảnh giúp hình ảnh Anh Tú đến gần hơn với đông đảo khán giả, song sân khấu vẫn là nơi ông dành phần lớn tâm huyết trong suốt sự nghiệp.

Bên cạnh diễn xuất, Anh Tú sớm thử sức với công việc đạo diễn. Ông dàn dựng nhiều tác phẩm như "Lâu đài trên cát", "Tai biến", "Biệt đội báo đen", "Bão tố Trường Sơn", "Hamlet", "Kiều", "Romeo và Juliet", "Thế sự"...

Năm 1997, Anh Tú được bổ nhiệm làm Trưởng đoàn Kịch I của Nhà hát Tuổi trẻ. Trong thời gian công tác tại đây, ông vừa đảm nhiệm công việc quản lý, vừa tiếp tục diễn xuất và dàn dựng nhiều tác phẩm.

Năm 2013, Anh Tú chuyển sang Nhà hát Kịch Việt Nam và đảm nhiệm cương vị Phó Giám đốc phụ trách nghệ thuật. Trong khoảng 5 năm công tác tại đây, ông tiếp tục dàn dựng nhiều tác phẩm, đồng thời tạo điều kiện để các diễn viên trẻ có cơ hội thử sức và trưởng thành.

Trong số những diễn viên trẻ được ông tạo cơ hội có Tùng Linh, Quỳnh Hoa, Dũng Nam. NSND Anh Tú cũng được biết đến là người chú trọng phục dựng những tác phẩm kinh điển, qua đó góp phần nâng cao chất lượng nghệ thuật của sân khấu.

Ngày 2/4/2018, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao quyết định bổ nhiệm Anh Tú giữ chức Quyền Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam. Trước đó, từ ngày 1/11/2017, ông đã được giao phụ trách nhà hát sau khi Giám đốc Nguyễn Thế Vinh nghỉ hưu.

Với những đóng góp cho nghệ thuật, Anh Tú được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 2001 và Nghệ sĩ Nhân dân năm 2016.

Dành phần lớn thời gian và tâm sức cho nghệ thuật, NSND Anh Tú lập gia đình khá muộn. Ông có cuộc sống gia đình giản dị, hạnh phúc bên vợ và cậu con trai sinh năm 2004. Mắc bệnh tiểu đường nhiều năm nhưng do quá tập trung cho công việc, Anh Tú không có nhiều thời gian chăm sóc sức khỏe. Chỉ đến khi bệnh có biến chứng nặng, ông mới nhập viện điều trị.

Những năm cuối đời, dù sức khỏe giảm sút, Anh Tú vẫn dành nhiều tâm huyết cho công việc tại Nhà hát Kịch Việt Nam. Theo chia sẻ của đồng nghiệp, ông thường làm việc từ sáng sớm đến tối muộn và vẫn đau đáu với những dự án của nhà hát ngay cả trong thời gian điều trị bệnh.

Cuối tháng 9/2018, Anh Tú nhập viện điều trị do viêm cơ liên quan đến biến chứng tiểu đường. Sức khỏe của ông sau đó diễn biến ngày càng xấu, kèm theo suy thận.

Trưa 20/12/2018, NSND Anh Tú qua đời tại Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương cơ sở Đông Anh, Hà Nội, hưởng dương 56 tuổi. Sự ra đi của ông là mất mát lớn đối với sân khấu Việt Nam, để lại niềm tiếc thương trong lòng nhiều thế hệ nghệ sĩ và khán giả.

Hơn 8 năm sau ngày NSND Anh Tú qua đời, những vai diễn và tác phẩm ông để lại vẫn là một phần ký ức của sân khấu Việt Nam. Với đồng nghiệp, ông được nhớ đến bởi tài năng, sự nghiêm túc và tinh thần tận hiến. Với khán giả, đó là hình ảnh một nghệ sĩ có giọng nói đặc biệt, khả năng hóa thân đa dạng và một sự nghiệp gắn bó sâu sắc với sân khấu.