Kim cương "giá xưởng" thực chất là gì?

Anh Trịnh, sinh sống tại thành phố Trịnh Châu, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc, từng quyết định chi tiền mua chiếc nhẫn kim cương nuôi cấy 5 carat để chuẩn bị cho ngày trọng đại của đời mình. Tuy nhiên, niềm vui nhanh chóng biến thành thất vọng khi kết quả giám định trả về xác nhận món đồ anh cầm trên tay chỉ là cubic zirconia, một loại đá tổng hợp sở hữu giá trị rẻ hơn rất nhiều so với kim cương thật lẫn kim cương nuôi cấy.

Câu chuyện của anh Trịnh chỉ là bề nổi của một thực trạng đáng lo ngại. Mối quan hệ giữa kim cương tự nhiên và kim cương nuôi cấy vốn tương tự băng hình thành trên sông và băng tạo ra từ tủ lạnh, tức mang chung một cấu trúc hóa học. Thế nhưng, các đối tượng kinh doanh bất hảo lại cố tình làm mờ ranh giới này, đánh lừa khách hàng bằng cách gọi thủy tinh hoặc đá zirconia là kim cương nuôi cấy. 

Ghi nhận từ điều tra của Tân Hoa Xã cho thấy, hàng loạt mặt hàng gắn mác "kim cương nuôi cấy" đang được rao bán tràn lan trên các sàn thương mại điện tử như Taobao hay Douyin với mức giá rẻ kinh hoàng nhưng vẫn ghi nhận hàng chục nghìn lượt giao dịch.

Khách hàng có thể dễ dàng tìm thấy một viên "kim cương nhập khẩu" 99 carat được niêm yết giá 22 NDT (khoảng 85.000 đồng) hay nhẫn "kim cương nuôi cấy" 2 carat chỉ 153 NDT (khoảng 594.000 đồng).

Trong các buổi Livestream, những chủ gian hàng liên tục gọi người xem là "người nhà" và chào mời mức "giá xưởng". Dù vậy, sản phẩm thực tế họ giao cho khách chỉ là moissanite - một loại đá tổng hợp. Đáng nói, họ sẵn sàng thổi giá mặt hàng này lên 2.000 NDT (khoảng 7,7 triệu đồng), cao gấp 100 lần so với giá trị thực tế chỉ khoảng 20 NDT (khoảng 77.000 đồng).

Theo Securities Daily, hàng loạt người bán còn tinh vi tới mức khắc số hiệu giả lên đá, đồng thời dựng lên các website mạo danh nhằm phục vụ việc xác minh chứng chỉ giả, đẩy người tiêu dùng vào trận đồ bát quái thật giả lẫn lộn.

Bán lỗ 99% vẫn không có người mua

Sự xuất hiện tràn lan của hàng giả và hàng kém chất lượng đang trực tiếp đẩy các doanh nghiệp làm ăn chân chính vào thế cạnh tranh không lành mạnh, xói mòn lòng tin thị trường và gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín toàn ngành.

Đại diện Hiệp hội Ngọc và Trang sức Trung Quốc thẳng thắn nhìn nhận, lĩnh vực kim cương nuôi cấy tại quốc gia này đang chịu cảnh sản xuất lớn, gia công nhỏ, thương hiệu yếu và quy mô thị trường nhỏ.

Đáng chú ý, ngay cả những người may mắn sở hữu đúng kim cương nuôi cấy chuẩn chỉnh cũng phải đối mặt với một cơn ác mộng tài chính khác khi mức giá lao dốc không phanh.

Trên thực tế, chi phí sản xuất ra một viên kim cương nuôi cấy 1 carat dao động trong khoảng 2.000-3.000 NDT (khoảng 7,7-11,6 triệu đồng). Thế nhưng, dữ liệu giao dịch cho thấy giá bán buôn của loại 1 carat tại chợ Thủy Bối (Thâm Quyến) hiện chỉ còn 1.200-2.500 NDT (khoảng 4,6-9,7 triệu đồng), rơi xuống mức thấp hơn cả chi phí sản xuất và đẩy nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ đến bờ vực phá sản.

Trên các diễn đàn tài chính, không ít nhà đầu tư cá nhân rơi vào cảnh ngậm đắng nuốt cay. Có trường hợp từng bỏ ra 14.000 NDT (khoảng 54 triệu đồng) để sở hữu món trang sức kim cương nuôi cấy, nhưng khi mang đi bán lại, mức giá thu mua chỉ còn vỏn vẹn 200 NDT (khoảng 777.000 đồng), tức là đã bị bốc hơi tới 99% giá trị.

Nhiều người mua cay đắng thừa nhận món đồ đắt đỏ ngày nào giờ bán lại chỉ vài trăm nghìn đồng cũng không ai nhận. Phần lớn các cửa hàng trang sức lẫn tiệm cầm đồ đều lắc đầu từ chối thu mua kim cương nhân tạo, khiến người sở hữu hoàn toàn mắc kẹt với sản phẩm không còn giá trị thương mại ngoài ý nghĩa kỷ niệm.

Lối thoát đắt giá từ kỷ nguyên AI

Trái ngược với bức tranh ảm đạm của mảng trang sức, kim cương công nghiệp hay kim cương chức năng lại đang đứng trước cơ hội bứt phá chưa từng có nhờ cuộc cách mạng công nghệ. Với khả năng dẫn nhiệt vượt trội, gấp khoảng 10 lần nhôm và gấp 5,5 lần đồng, kim cương đã lọt vào mắt xanh của các nhà sản xuất bán dẫn như Nvidia trong nỗ lực giải quyết bài toán tản nhiệt cho các trung tâm dữ liệu AI.

Sự chú ý của giới đầu tư càng tăng vọt sau cuộc gặp giữa CEO Nvidia Jensen Huang và đại diện một doanh nghiệp kim cương Trung Quốc vào đầu năm 2026. Làn sóng này nhanh chóng châm ngòi cho đà bùng nổ trên thị trường chứng khoán. Tính đến tháng 5/2026, chỉ số cổ phiếu thuộc ngành kim cương nuôi cấy tại Trung Quốc đã tăng hơn 90% so với đầu năm. Trong đó, hàng loạt mã cổ phiếu tiêu biểu như Hoàng Hà, Tứ Phương Đạt hay Lực Lượng đều ghi nhận đà tăng trưởng ấn tượng trên 100%.

Trước cơ hội lịch sử, các tập đoàn hàng đầu Trung Quốc đã nhanh chóng thực hiện bước chuyển dịch chiến lược từ trang sức sang vật liệu chức năng phục vụ bán dẫn. Điển hình như Tập đoàn Lực Lượng (Liliang Diamond) đã quyết định điều chuyển nguồn vốn huy động chưa sử dụng trị giá hơn 1 tỷ NDT (khoảng 3.800 tỷ đồng) từ dự án nhà máy kim cương nuôi cấy sang phát triển vật liệu chức năng.

Cuộc đua ngày càng tăng nhiệt khi bước sang tháng 2/2026, Hoàng Hà Phong (Yellow River Cyclone) chính thức trình làng dây chuyền sản xuất tấm tản nhiệt kim cương 8 inch đầu tiên tại thị trường Trung Quốc.

Đến tháng 3/2026, Tập đoàn Lực Lượng tiếp tục khẳng định vị thế khi công bố các sản phẩm tản nhiệt bán dẫn của hãng đã vượt qua những bài kiểm tra khắt khe trong phòng thí nghiệm của Nvidia, qua đó trở thành doanh nghiệp niêm yết duy nhất tại Trung Quốc nhận được chứng nhận từ gã khổng lồ công nghệ này.