Trong không gian linh thiêng của vùng đất từng ghi dấu một trong những trang sử hào hùng của dân tộc, Lễ hội Lam Kinh năm 2026 diễn ra trong không khí trang trọng, thành kính nhưng cũng không kém phần sôi động. Dự lễ khai mạc có đồng chí Lê Đức Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa; đồng chí Nguyễn Hồng Phong, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; đồng chí Tô Anh Dũng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; đồng chí Trịnh Tuấn Sinh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh cùng các đồng chí trong Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ tỉnh, đại diện các đơn vị chức năng của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng đông đảo Nhân dân, du khách.

Trước giờ khai hội, đoàn đại biểu tỉnh Thanh Hóa do Bí thư Tỉnh ủy Lê Đức Thái làm trưởng đoàn đã dâng hương tại Đền thờ vua Lê Thái Tổ. Trước anh linh Đức Thái tổ Cao Hoàng đế Lê Lợi, các bậc khai quốc công thần, anh hùng, nghĩa sĩ, đoàn đại biểu bày tỏ lòng thành kính và tri ân đối với những người đã có công dựng nước, giữ nước.

Nghi lễ dâng hương không chỉ là một phong tục được gìn giữ qua nhiều thế hệ mà còn thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, một giá trị văn hóa đã trở thành mạch ngầm xuyên suốt đời sống tinh thần của người Việt.

Trước anh linh các bậc tiên đế, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc tỉnh Thanh Hóa nguyện tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, tinh thần quật khởi của nghĩa quân Lam Sơn, củng cố khối đại đoàn kết, phát huy nội lực, khơi dậy khát vọng phát triển và nỗ lực thực hiện các mục tiêu phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.

Lễ hội chính thức bắt đầu bằng nghi thức rước kiệu Đức vua Lê Thái Tổ và Trung Túc vương Lê Lai từ các đền thờ về sân Rồng, Chính điện Lam Kinh. Hình ảnh đoàn rước trang nghiêm giữa không gian cổ kính của Lam Kinh tạo nên một dòng chảy đặc biệt, kết nối quá khứ với hiện tại, kết nối ký ức lịch sử với đời sống văn hóa đương đại.

Đây cũng là một trong những nghi thức tiêu biểu của Lễ hội Lam Kinh, thể hiện tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và lòng tôn kính đối với những người có công với đất nước. Sau nghi thức rước kiệu, lãnh đạo tỉnh, đại diện Hội đồng họ Lê Việt Nam, họ Lê Thanh Hóa cùng các đại biểu kính cẩn dâng hương tưởng nhớ vua Lê Thái Tổ, các bậc tiền nhân, anh hùng, nghĩa sĩ đã có công lao trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước.

Nghi lễ truyền thống đọc chúc văn tấu cáo tiếp tục diễn ra trang trọng tại sân Rồng trước Chính điện Lam Kinh, tưởng nhớ Đức Thái Tổ Cao Hoàng đế, các vị vua, hoàng thái hậu nhà Lê, các công thần cùng tướng sĩ nghĩa quân Lam Sơn. Những nghi lễ ấy khiến lịch sử không còn chỉ nằm trong sách vở hay những hiện vật của một khu di tích. Lịch sử được tái hiện bằng nghi lễ, bằng không gian, âm thanh, ký ức cộng đồng và sự hiện diện trực tiếp của người dân hôm nay.

Theo diễn văn khai mạc của Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trưởng Ban tổ chức Lễ hội Lam Kinh năm 2026 Lê Văn Trung, lịch sử Lam Sơn gắn với cuộc khởi nghĩa do Lê Lợi lãnh đạo trong thế kỷ XV. Sau khi nhà Hồ thất bại năm 1407, Đại Việt rơi vào ách đô hộ của nhà Minh, đời sống Nhân dân lâm vào cảnh lầm than. Năm 1416, tại Lũng Nhai, Lê Lợi cùng 18 vị tướng tài tổ chức Hội thề, quyết tâm đánh đuổi quân Minh, giành lại giang sơn.

Ngày mùng 2 Tết năm Mậu Tuất 1418, dưới sự lãnh đạo của Bình Định vương Lê Lợi, Khởi nghĩa Lam Sơn chính thức diễn ra. Trải qua 10 năm “nếm mật nằm gai”, bằng tài thao lược của người lãnh đạo cùng sức mạnh đoàn kết, ý chí chiến đấu của nghĩa quân và Nhân dân, cuộc khởi nghĩa giành thắng lợi năm 1428, đánh đuổi quân Minh ra khỏi bờ cõi. Tháng 4 năm Mậu Thìn 1428, Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu Thuận Thiên, khôi phục quốc hiệu Đại Việt và mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử dân tộc.

Sau khi lên ngôi, vua Lê Thái Tổ chọn Lam Sơn – vùng đất tổ – làm nơi thờ cúng tổ tiên và nơi an nghỉ của các vua, hoàng hậu. Từ đó, Lam Kinh trở thành một vùng đất thiêng, nơi hậu thế tìm về với cội nguồn, tưởng nhớ tiền nhân và tiếp nối những giá trị được trao truyền qua nhiều thế kỷ. Nếu phần lễ là sự trở về với cội nguồn thì phần hội lại mở ra một không gian văn hóa giàu sức sống. Sau nghi thức truyền thống, Bí thư Tỉnh ủy Lê Đức Thái đã đánh trống khai hội, chính thức mở màn chuỗi hoạt động của Lễ hội Lam Kinh năm 2026.

Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật với chủ đề “Hào khí Lam Sơn - Bản hùng ca đất Việt”, tái hiện những dấu mốc quan trọng của Khởi nghĩa Lam Sơn, từ Hội thề Lũng Nhai, Lam Sơn dấy nghĩa đến thời khắc Bình Định vương Lê Lợi đăng quang Hoàng đế. Không dừng lại ở việc tái hiện lịch sử, chương trình còn đặt hào khí Lam Sơn trong dòng chảy của hiện tại, khắc họa sự tiếp nối truyền thống lịch sử, văn hóa và khát vọng phát triển của Thanh Hóa hôm nay.

Hơn 200 nghệ sĩ, diễn viên, nghệ nhân tham gia chương trình, tạo nên một không gian nghệ thuật được đầu tư về nội dung, âm nhạc và biên đạo. Đáng chú ý, nghệ thuật ca múa nhạc hiện đại được kết hợp với các di sản văn hóa phi vật thể và những loại hình diễn xướng truyền thống đặc trưng của xứ Thanh như trò Xuân Phả, diễn tấu cồng chiêng... Sự kết hợp ấy tạo nên một cách kể lịch sử mới: gần gũi hơn với công chúng đương đại nhưng vẫn giữ được bản sắc của vùng đất.

Trong những ngày diễn ra lễ hội, Lam Kinh cũng trở thành điểm hội tụ của đông đảo người dân và du khách. Từ ngày 30/9 và 1/10, Khu di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh đã đón hàng nghìn lượt người đến tham quan, vãn cảnh, dâng hương. Sáng 2/10, dòng người tiếp tục đổ về khu di tích, tạo nên không khí tưng bừng trong ngày chính hội.

Trong khuôn khổ lễ hội, chương trình Liên hoan văn nghệ dân gian - Phiên chợ vùng cao của đồng bào các dân tộc thiểu số tỉnh Thanh Hóa cũng thu hút sự quan tâm của người dân và du khách. Đây là không gian giới thiệu những nét văn hóa truyền thống đặc sắc của các dân tộc trên địa bàn tỉnh, góp phần làm phong phú thêm trải nghiệm tại lễ hội. Từ nghi thức rước kiệu, tế lễ, dâng hương đến sân khấu nghệ thuật, văn nghệ dân gian và không gian văn hóa cộng đồng, Lễ hội Lam Kinh đang cho thấy sức sống của một di sản không chỉ được bảo tồn trong những giá trị vật thể mà còn được tiếp tục “thực hành” trong đời sống hôm nay.

Với Thanh Hóa, Lam Kinh không chỉ là địa danh lịch sử. Đó còn là một thương hiệu văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ, là điểm tựa để cộng đồng nhận diện nguồn cội và là một tài sản quan trọng trong hành trình phát triển du lịch văn hóa của địa phương. Giá trị lớn nhất của Lễ hội Lam Kinh vì thế không chỉ nằm ở việc tái hiện một trang sử hào hùng, mà còn ở khả năng biến ký ức lịch sử thành nguồn lực văn hóa cho hiện tại. Khi người dân tìm về Lam Kinh để dâng hương, khi du khách đến để khám phá lịch sử, khi những làn điệu, trò diễn và phong tục truyền thống được trình diễn trước công chúng, di sản đang tiếp tục sống trong một diện mạo mới.

Lễ hội Lam Kinh năm 2026, bởi vậy, vừa là cuộc trở về với tiền nhân, vừa là lời nhắc về trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong việc gìn giữ và phát huy những giá trị mà lịch sử để lại. Từ hào khí Lam Sơn, câu chuyện về bản lĩnh, ý chí, tinh thần đoàn kết và khát vọng dựng xây đất nước tiếp tục được truyền đi, để vùng đất từng làm nên một chương sử lớn của dân tộc tiếp tục tạo dựng những giá trị mới trong hành trình phát triển.