Mới đây, ông Liu Qiangdong, nhà sáng lập tập đoàn thương mại điện tử JD.com, đã đưa ra cảnh báo gây chú ý khi cho rằng robot và AI sớm hay muộn sẽ thay thế phần lớn công việc của khoảng 700.000 nhân viên giao hàng.

Phát biểu này nhanh chóng thu hút sự quan tâm của dư luận bởi nó phản ánh rõ những tác động sâu rộng mà công nghệ đang tạo ra đối với lực lượng lao động phổ thông. Tuy nhiên, bên cạnh cảnh báo về nguy cơ mất việc làm, vị tỷ phú cũng đưa ra cam kết bảo vệ người lao động trước làn sóng chuyển đổi công nghệ.

Hiện JD.com là một trong những doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nhất tại Trung Quốc với khoảng 900.000 nhân viên. Trong một bài phát biểu nội bộ vào cuối tháng 5, ông Liu cho biết tập đoàn sẽ nỗ lực duy trì việc làm cho người lao động ngay cả khi nhiều vị trí bị thay thế bởi hệ thống tự động.

Ông khẳng định JD.com sẽ không sa thải những nhân viên tuyến đầu chỉ vì công việc của họ được thay thế bằng máy móc hoặc công nghệ mới.

Những năm gần đây, các doanh nghiệp công nghệ lớn tại Trung Quốc liên tục đẩy mạnh đầu tư vào trí tuệ nhân tạo và tự động hóa. Đây được xem là một phần trong chiến lược phát triển công nghệ quốc gia nhằm nâng cao năng suất và tăng sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Trong lĩnh vực logistics, những thay đổi đang diễn ra với tốc độ rất nhanh. Các hệ thống robot, phương tiện tự hành và công nghệ điều phối bằng AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong quá trình vận hành.

JD.com là một trong những doanh nghiệp đi đầu trong xu hướng này. Công ty hiện triển khai nhiều dự án thử nghiệm quy mô lớn nhằm giảm sự phụ thuộc vào lao động thủ công.

Theo các báo cáo gần đây, doanh nghiệp đang vận hành hoặc thử nghiệm nhiều mô hình công nghệ mới như kho hàng tự động, drone giao hàng, xe giao nhận không người lái, trạm giao hàng thông minh và cửa hàng bán lẻ không cần nhân viên phục vụ.

Những công nghệ này giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả vận hành và rút ngắn thời gian giao hàng. Tuy nhiên, chúng cũng đặt ra nhiều câu hỏi về tương lai của hàng trăm nghìn lao động đang làm việc trong ngành logistics.

Các chuyên gia nhận định, khi công nghệ ngày càng hoàn thiện, nhiều công việc mang tính lặp lại hoặc lao động chân tay có nguy cơ bị thay thế bởi máy móc. Điều này không chỉ xảy ra tại Trung Quốc mà còn là xu hướng chung trên phạm vi toàn cầu.

Trước những lo ngại ngày càng gia tăng về nguy cơ thất nghiệp do AI, JD.com cho biết đã chuẩn bị kế hoạch thích ứng từ sớm.

Theo ông Liu Qiangdong, thay vì loại bỏ lực lượng lao động hiện có, doanh nghiệp sẽ tập trung vào hoạt động đào tạo lại nhân viên để họ đảm nhận những vị trí công việc mới.

Hiện JD.com đã xây dựng hơn 80 trung tâm đào tạo trên khắp Trung Quốc. Các cơ sở này có nhiệm vụ trang bị kỹ năng mới cho người lao động, giúp họ thích nghi với môi trường làm việc ngày càng tự động hóa.

Những nội dung đào tạo tập trung vào việc vận hành, giám sát, bảo trì và sửa chữa các hệ thống robot, thiết bị tự động cũng như các nền tảng công nghệ mới.

Cách tiếp cận này được xem là giải pháp dung hòa giữa mục tiêu nâng cao năng suất và bảo vệ việc làm cho người lao động. Thay vì cạnh tranh trực tiếp với máy móc, người lao động sẽ chuyển sang vai trò quản lý và hỗ trợ công nghệ.

Nhiều chuyên gia cho rằng trong tương lai, các doanh nghiệp sẽ cần ít lao động thực hiện công việc thủ công hơn nhưng lại cần nhiều nhân sự có khả năng vận hành hệ thống tự động.

Điều đó đồng nghĩa với việc học tập và nâng cao kỹ năng sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc đối với người lao động trong kỷ nguyên AI.

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ đang đặt các nhà quản lý trước nhiều thách thức mới. Một mặt, các doanh nghiệp cần ứng dụng AI để tăng hiệu quả sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh. Mặt khác, việc thay thế lao động bằng máy móc có thể tạo ra áp lực lớn đối với thị trường việc làm.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc gần đây đã có những động thái nhằm bảo vệ người lao động. Cuối tháng 4 vừa qua, một tòa án cấp cao của nước này đã đưa ra phán quyết đáng chú ý, khẳng định doanh nghiệp không được tự ý chấm dứt hợp đồng lao động hoặc cắt giảm lương chỉ vì muốn thay thế nhân viên bằng hệ thống AI.

Động thái này được xem là một bước đi quan trọng nhằm cân bằng giữa quá trình chuyển đổi công nghệ và quyền lợi của người lao động.

Trong cuộc đua công nghệ đang diễn ra trên toàn cầu, việc đào tạo lại lực lượng lao động có thể sẽ là chìa khóa giúp các doanh nghiệp duy trì tăng trưởng, đồng thời bảo đảm sự ổn định của thị trường việc làm trong tương lai.