Hàng loạt giải pháp được kiến nghị nhằm tháo gỡ khó khăn khi giá lúa gạo sụt giảm
Bước vào cao điểm thu hoạch vụ đông xuân tại Đồng bằng Sông Cửu Long, giá lúa gạo đang có xu hướng sụt giảm, đe dọa trực tiếp đến lợi nhuận của người nông dân. Trước tình hình này, lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đưa ra hàng loạt giải pháp thiết thực, từ chính sách mua dự trữ, hỗ trợ tín dụng đến xúc tiến thương mại, nhằm tháo gỡ khó khăn và đảm bảo mức lãi tối thiểu 30% cho người trồng lúa.
Nhận diện áp lực nguồn cung và biến động thị trường
Sáng 11-3, tại buổi họp báo thường kỳ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, vấn đề giá lúa gạo sụt giảm đã thu hút sự quan tâm lớn. Trả lời câu hỏi của phóng viên về tình trạng giá lúa đi xuống khi Đồng bằng Sông Cửu Long đang thu hoạch rộ, ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, nhận định vụ đông xuân là vụ quan trọng nhất, chiếm khoảng 50-55% sản lượng lúa cả năm. Năm nay, nhờ kiểm soát tốt sâu bệnh và thời tiết thuận lợi, sản lượng đạt mức tương đối tốt.
Tuy nhiên, sự sụt giảm về giá bắt nguồn từ áp lực nguồn cung trong nước khi vào vụ thu hoạch, kết hợp với nhiều biến động trên thị trường thế giới. Cụ thể, nguồn cung toàn cầu năm 2026 được dự báo tăng thêm khoảng 1 triệu tấn. Bên cạnh đó, Ấn Độ tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu, trong khi các đối tác lớn như Indonesia và Philippines lại giảm lượng nhập khẩu.
Những biến động này phản ánh rõ qua số liệu xuất khẩu hai tháng đầu năm nay. Dù khối lượng xuất khẩu đạt 1,3 triệu tấn, tăng 5% so với cùng kỳ năm trước, nhưng giá trị thu về chỉ đạt gần 600 triệu USD, giảm 11%. Nguyên nhân chính là do giá gạo xuất khẩu bình quân chỉ ở mức 464 USD/tấn, giảm tới 15%. Về thị trường, Philippines vẫn dẫn đầu với gần 48% thị phần, tiếp theo là Trung Quốc chiếm khoảng 18% và Ghana là 9%. Trong nhóm 15 thị trường lớn nhất, Trung Quốc ghi nhận mức tăng trưởng giá trị xuất khẩu mạnh nhất với 5,8 lần, trái ngược với sự sụt giảm 90% tại thị trường Bờ Biển Ngà.
Đồng bộ chính sách thu mua và định hướng phát triển bền vững
Để ứng phó với bài toán sụt giá và đảm bảo quyền lợi cho nông dân, Hiệp hội Lương thực Việt Nam đã có văn bản kiến nghị các bộ, ngành cùng vào cuộc. Dưới góc độ cơ quan đảm bảo sản xuất, Phó cục trưởng Nguyễn Quang Hiếu đề xuất cần linh hoạt áp dụng chính sách mua dự trữ lúa gạo nhằm kịp thời hỗ trợ bà con trong giai đoạn thu hoạch rộ. Đi kèm với đó, ông kiến nghị xem xét các chính sách hỗ trợ tín dụng cho doanh nghiệp thu mua và tăng cường xúc tiến thương mại để mở rộng, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Về dài hạn, nền nông nghiệp cần hướng tới sản xuất gạo chất lượng cao và xây dựng vững chắc thương hiệu gạo Việt Nam để tạo lợi thế cạnh tranh.
Thống nhất với quan điểm này, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho rằng điệp khúc giảm giá khi vào vụ không phải là chuyện mới mẻ. Do đó, cần duy trì một hệ thống giải pháp xuyên suốt và đồng bộ. Các biện pháp trọng tâm bao gồm mở rộng thị trường, thúc đẩy sản xuất lúa chất lượng cao gắn với giảm phát thải, triển khai chính sách lãi suất ưu đãi cho doanh nghiệp và đẩy mạnh thu mua tạm trữ. Thứ trưởng nhấn mạnh cần sớm trình các đề xuất này lên Chính phủ để kịp thời triển khai, qua đó hiện thực hóa mục tiêu đảm bảo nông dân trồng lúa có lãi tối thiểu 30%.
