Thương mại điện tử trở thành kênh trung chuyển mới của hàng vi phạm

Theo đánh giá của cơ quan Hải quan, Diễn biến buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 tiếp tục cho thấy tính chất phức tạp và xu hướng gia tăng trên nhiều tuyến, địa bàn và không gian mạng do nhu cầu tiêu dùng tăng cao, hàng hóa vi phạm ngày càng đa dạng.

Đáng chú ý, nổi lên tình trạng lợi dụng hoạt động thương mại điện tử và mạng xã hội như Shopee, Lazada, Sendo, Facebook, TikTok,… cùng dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh để buôn lậu, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Với đặc thù giao dịch nhanh, phân tán, khó kiểm soát, các nền tảng trực tuyến đang trở thành “kênh” vận chuyển mới của hàng vi phạm.

Trong bối cảnh đó, việc triển khai Kế hoạch cao điểm theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, Ban Chỉ đạo 389 Bộ Tài chính và Kế hoạch số 30141/KH-CHQ của Cục Hải quan đã tạo ra một “vòng kiểm soát” tương đối khép kín trên toàn hệ thống.

Các đơn vị đã chủ động nắm tình hình, bố trí lực lượng hợp lý, tăng cường kiểm tra, kiểm soát tại tất cả các tuyến: đường bộ, đường biển, đường hàng không, đường sắt, đường sông và cả các đường mòn, lối mở.

Trọng tâm kiểm soát được xác định rõ, tập trung vào các mặt hàng cấm, hàng có thuế suất cao, hàng tiêu dùng thiết yếu dịp Tết, cũng như các loại hàng hóa có nguy cơ gian lận cao như thực phẩm, nông sản, hàng giả mạo nhãn hiệu.

Đặc biệt, việc kiểm soát không chỉ giới hạn ở hoạt động xuất nhập khẩu truyền thống mà còn mở rộng sang lĩnh vực thương mại điện tử và dịch vụ chuyển phát nhanh - những “kênh trung chuyển mới” đang bị lợi dụng ngày càng phổ biến.

Xử lý gần 8.900 vụ buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả

Từ giữa tháng 10/2025 đến giữa tháng 3/2026, toàn ngành phát hiện, xử lý 8.879 vụ vi phạm, trị giá ước tính hơn 8.041 tỷ đồng. Trong đó, các vụ việc có dấu hiệu hình sự tuy chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng tập trung vào những hành vi nguy hiểm như buôn bán, vận chuyển hàng cấm và buôn lậu qua biên giới.

Đáng chú ý, tuyến biển tiếp tục là địa bàn “nóng” khi chiếm hơn một nửa số vụ vi phạm. Hoạt động gian lận chủ yếu xoay quanh khai báo sai, vi phạm quy định về nhãn hàng hóa, điều kiện nhập khẩu và sở hữu trí tuệ tại các cảng lớn.

Trong khi đó, tuyến đường bộ ghi nhận nhiều thủ đoạn tinh vi hơn, khi các đối tượng lợi dụng chính sách cư dân biên giới, trà trộn hàng hóa trong hành lý để vận chuyển ngoại tệ, vàng, thuốc lá, thực phẩm đông lạnh.

Ở tuyến hàng không và chuyển phát nhanh, vi phạm không nhiều về số vụ nhưng gia tăng về mức độ rủi ro. Ma túy bị cất giấu trong mỹ phẩm, thực phẩm, hàng tiêu dùng; vàng được vận chuyển trái phép do chênh lệch giá… cho thấy xu hướng tội phạm ngày càng tinh vi.

Riêng với công tác phòng, chống ma túy, lực lượng Hải quan đã phối hợp bắt giữ 85 vụ với 140 đối tượng, thu giữ hơn 605 kg ma túy các loại. Đây là điểm sáng nổi bật, thể hiện vai trò tuyến đầu trong đấu tranh với tội phạm xuyên quốc gia.

Không chỉ kiểm soát độc lập, hải quan còn tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng, qua đó phát hiện, xử lý thêm hàng trăm vụ việc, tạo thế trận kiểm soát liên hoàn, khép kín.

Kết quả trên cho thấy, thay vì chạy theo xử lý, lực lượng Hải quan đã chủ động nhận diện sớm rủi ro, kiểm soát từ xa, từ đó “hạ nhiệt” buôn lậu ngay trong cao điểm.

Tăng cường kiểm soát trong bối cảnh mới 

Kết quả đạt được trong cao điểm Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 cho thấy hiệu quả rõ nét của việc triển khai đồng bộ các giải pháp nghiệp vụ. Tuy nhiên, trước diễn biến buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì kết quả đạt được mà còn phải chuyển hóa thành năng lực kiểm soát thường xuyên, ổn định và bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Một trong những định hướng trọng tâm là tiếp tục quán triệt và triển khai kịp thời các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo 389 các cấp, lực lượng Hải quan tiếp tục chủ động xây dựng các kế hoạch chuyên đề, kế hoạch trọng điểm theo từng tuyến, địa bàn và lĩnh vực quản lý. Công tác kiểm soát được triển khai đồng bộ trên các loại hình tiềm ẩn rủi ro cao như gia công, sản xuất xuất khẩu, tạm nhập tái xuất, chuyển cửa khẩu và hàng gửi kho ngoại quan nhằm kịp thời bịt kín những “khe hở” dễ bị lợi dụng.

Song song với đó, phòng, chống ma túy tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm với yêu cầu kiểm soát xuyên suốt trên tất cả các tuyến, địa bàn. Việc xử lý thông tin bảo đảm kịp thời, bí mật, chặt chẽ, đồng thời tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng trong đấu tranh các chuyên án lớn.

Trong bối cảnh phương thức vi phạm ngày càng tinh vi, việc ứng dụng khoa học công nghệ được xác định là giải pháp then chốt. Các hệ thống máy soi container, máy soi hành lý, camera giám sát, thiết bị phát hiện ma túy… tiếp tục được khai thác hiệu quả, kết hợp phân tích dữ liệu và quản lý rủi ro nhằm nâng cao năng lực phát hiện, ngăn chặn vi phạm từ sớm.

Những giải pháp đồng bộ này được kỳ vọng sẽ tiếp tục củng cố “lá chắn” kiểm soát của lực lượng Hải quan, góp phần giữ vững kỷ cương thương mại, bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh và ổn định thị trường trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.