Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Kết luận số 14-KL/TW ngày 20/3/2026 và Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 09/2026 yêu cầu rà soát các điều kiện để sớm triển khai lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học E10 ngay trong tháng 4/2026. Mốc thời gian này sớm hơn khoảng hai tháng so với kế hoạch dự kiến trước đó là ngày 1/6/2026 theo Thông tư số 50/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương.

Việc chuyển đổi sang xăng E10 không chỉ giúp giảm 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng mà còn là bước ngoặt quan trọng trong việc tận dụng nguồn nguyên liệu nông sản trong nước, tạo ra chuỗi giá trị bền vững giữa công nghiệp và nông nghiệp.

Doanh nghiệp cấp tập hoàn thiện hạ tầng và mạng lưới phân phối

Để đáp ứng yêu cầu đẩy nhanh lộ trình của Chính phủ, các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu đã vào cuộc với tinh thần khẩn trương nhất. Ghi nhận thực tế cho thấy, các đơn vị lớn chiếm thị phần đáng kể như Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) và Tổng công ty Dầu Việt Nam (PV Oil) đã cơ bản sẵn sàng về mặt kỹ thuật và logistic.

Tại Petrolimex, xăng E10 RON95-III đã được triển khai thí điểm tại 60 cửa hàng ở TP.HCM và Quảng Ngãi với lượng tiêu thụ bình quân đạt 95 m3/ngày, tăng 40% so với giai đoạn đầu. Đại diện tập đoàn cho biết đã triển khai đồng bộ từ việc cải tạo nâng cấp kho bể, hệ thống phối trộn đến phương án tạo nguồn ethanol và xăng nền. Dự kiến trong tháng 4/2026, Petrolimex sẽ thực hiện thay thế toàn bộ xăng khoáng bằng xăng sinh học trên toàn hệ thống theo phương thức "cuốn chiếu".

Tương tự, PV Oil cũng đã hoàn tất việc đầu tư, nâng cấp toàn bộ hệ thống bồn bể, hạ tầng cơ sở pha chế và phòng thí nghiệm trong năm 2025. Hiện đơn vị này đang tập trung súc rửa bồn bể để kịp tiến độ triển khai diện rộng vào tháng 4 tới. Việc chủ động hạ tầng giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực nhập khẩu xăng khoáng trong bối cảnh cung - cầu thế giới căng thẳng do xung đột tại Trung Đông.

Tuy nhiên, một số thương nhân đầu mối cũng kiến nghị cần sớm ban hành các cơ chế linh hoạt, đặc biệt là việc cho phép thuê các phòng hóa nghiệm bên ngoài đủ tiêu chuẩn. Do chi phí đầu tư một phòng hóa nghiệm với máy phân tích chỉ số RON rất lớn (khoảng 1 triệu USD), việc thuê dịch vụ ngoài sẽ giúp doanh nghiệp nhanh chóng đáp ứng các điều kiện kiểm nghiệm chất lượng để đưa sản phẩm ra thị trường đúng hạn.

Bài toán nguồn cung ethanol và chiến lược khai thác nguyên liệu nội địa

Theo tính toán từ Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), tổng lượng xăng tiêu thụ tại Việt Nam năm 2025 ước đạt 11,37 triệu m3. Khi chuyển sang xăng E10, nhu cầu ethanol phục vụ pha chế sẽ cần khoảng 1,1 triệu m3/năm. Đây là một con số không nhỏ, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa sản xuất trong nước và nhập khẩu.

Hiện nay, năng lực sản xuất ethanol nội địa mới chỉ đáp ứng được khoảng 40% nhu cầu (tương đương 400.000 - 500.000 m3 nếu cả 6 nhà máy hoạt động tối đa công suất). Do đó, trong giai đoạn đầu, Việt Nam vẫn cần nhập khẩu khoảng 60% ethanol từ các cường quốc như Hoa Kỳ, Brazil hoặc các trung tâm phân phối tại Singapore, Hàn Quốc. Các doanh nghiệp đầu mối đã chủ động ký kết các hợp đồng dài hạn và ngắn hạn để đảm bảo nguồn cung không bị gián đoạn.

Về lâu dài, việc tự chủ nguồn nguyên liệu là yếu tố sống còn. Nguyên liệu sản xuất ethanol hiện nay chủ yếu là sắn và ngô. Các chuyên gia nhận định, lộ trình E10 sẽ tạo ra đầu ra ổn định cho nông sản, hình thành liên kết bền vững giữa nhà máy và vùng trồng. Để tối ưu hóa chi phí, các doanh nghiệp sản xuất thường áp dụng chiến lược linh hoạt: tăng tỉ lệ dùng ngô khi giá sắn cao và ngược lại, đồng thời dự trữ nguyên liệu để tránh rủi ro mùa vụ.

Song song với các giải pháp trước mắt, Bộ Công Thương đang tập trung nghiên cứu hệ thống giải pháp mang tính chiến lược trong trung và dài hạn để đảm bảo sự phát triển bền vững của thị trường nhiên liệu xanh. Trong đó, trọng tâm là các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ lên men và chế biến tiên tiến nhằm tối ưu hóa hiệu suất sản xuất ethanol.

Đồng thời, Bộ sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường để quy hoạch các vùng nguyên liệu trọng điểm, xác định rõ những khu vực chuyên canh ngô và sắn phục vụ riêng cho ngành sản xuất nhiên liệu sinh học. Đặc biệt, các cơ chế tài chính đột phá như xem xét miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp và giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng E10 cũng đang được thúc đẩy nhằm tạo ra lợi thế cạnh tranh vượt trội về giá, từ đó khuyến khích người dân và doanh nghiệp ưu tiên lựa chọn sử dụng.

Tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi xanh là yêu cầu sống còn

Việc đẩy mạnh xăng E10 nằm trong tổng thể chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Tại Chỉ thị 09/2026, Thủ tướng đã đặt mục tiêu đến năm 2030 phải giảm tiêu hao năng lượng trên đơn vị GDP ở mức 1%-1,5%/năm. Đây không chỉ là con số thống kê mà là yêu cầu cấp bách để duy trì sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Ông Nguyễn Tiến Huy, Tổng Thư ký Hội đồng DN Phát triển Bền vững Việt Nam (VCCI), nhấn mạnh rằng việc sử dụng nhiên liệu hiệu quả giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận hành và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường khắt khe của quốc tế. Đặc biệt trong ngành logistics, nơi nhiên liệu chiếm tới 30%-40% chi phí, việc chuyển đổi sang xăng sinh học và các giải pháp tiết kiệm điện, xăng là yếu tố "sống còn".

Tại các địa phương như TP.HCM và Cần Thơ, chính quyền đã chủ động triển khai nhiều hội thảo, kiểm tra các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm và khuyến khích doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời áp mái. Mục tiêu của Cần Thơ trong năm 2026 là đạt mức tiết kiệm năng lượng từ 2%-2,5%.

Về phía người tiêu dùng, sự ủng hộ của người dân đóng vai trò quyết định. Nhiều người dùng sau khi tìm hiểu đã bày tỏ sự yên tâm về kỹ thuật, cho rằng xăng E10 không chỉ giúp bảo vệ động cơ nhờ quá trình đốt cháy sạch hơn mà còn giúp tiết kiệm chi phí đi lại hàng tháng. Khi giá xăng E10 được duy trì ở mức thấp hơn xăng khoáng nhờ các chính sách ưu đãi thuế, niềm tin và thói quen sử dụng nhiên liệu xanh của người dân sẽ được củng cố.

Lộ trình triển khai xăng E10 vào tháng 4/2026 là một bước đi quyết liệt và đúng đắn. Với sự vào cuộc đồng bộ của Chính phủ, doanh nghiệp và sự đồng thuận của người dân, Việt Nam đang vững bước trên con đường tự chủ năng lượng và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững toàn cầu.