Chợ phiên giữ hồn văn hóa vùng cao

Theo báo Sơn La, gắn liền với đời sống của đồng bào các dân tộc vùng cao, chợ phiên từ lâu đã trở thành một nếp sinh hoạt văn hóa đặc sắc và không thể thiếu. Nơi đây không đơn thuần chỉ là không gian giao thương hay trao đổi mua bán những sản vật địa phương, mà còn đóng vai trò như một bức tranh sinh động về đời sống tinh thần. Chợ phiên chính là nơi bảo tồn và lan tỏa những giá trị truyền thống tốt đẹp, kết nối chặt chẽ cộng đồng các dân tộc anh em trên mảnh đất Sơn La giàu bản sắc.

Cứ đến ngày thứ Bảy hằng tuần, bà con từ các bản làng của xã Chiềng Lao lại nô nức hội tụ về trung tâm xã. Họ xúng xính khoác lên mình trang phục truyền thống rực rỡ, mang theo những sản vật kết tinh từ núi rừng để tham gia phiên chợ. Tại không gian nhộn nhịp này, mọi người không chỉ đến tìm kiếm nhu yếu phẩm hay sắm sửa rau củ, thổ cẩm, mà còn để gặp gỡ, trò chuyện và trao đổi văn hóa. Tất cả cùng hòa quyện tạo nên một bầu không khí rộn ràng, ngập tràn sức sống tươi mới của vùng cao.

Vừa tỉ mỉ bày biện xong gian hàng, chị Lò Thị Bun, người dân tại bản Nặm Giôn, xã Chiềng Lao, phấn khởi chia sẻ về những mặt hàng độc đáo. Chị cho biết bà con thường mang đến chợ phiên các món đồ thổ cẩm thủ công tinh xảo, trang phục dân tộc và nông sản an toàn như thảo dược quý, mật ong rừng. Đặc biệt, món rêu xanh tươi rói được hái trực tiếp từ dòng suối Giôn là một loại đặc sản trứ danh, mang hương vị tự nhiên vô cùng hấp dẫn của đồng bào Chiềng Lao.

Bên cạnh lợi ích kinh tế, chợ phiên Chiềng Lao còn mang ý nghĩa sâu sắc trong việc thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng sau những thay đổi về địa giới hành chính. Nhận định về định hướng phát triển, ông Vũ Minh Thái, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Chiềng Lao, khẳng định chợ phiên giúp tiêu thụ hiệu quả nông sản do chính người dân sản xuất. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục duy trì không gian này nhằm khuyến khích sản xuất, tăng thu nhập và kết hợp quảng bá vẻ đẹp thiên nhiên, con người địa phương.

Trải nghiệm bản địa hút khách cuối tuần

Từ không gian giao thương đơn thuần, các địa phương tại Sơn La đã chủ động quy hoạch chợ phiên trở thành điểm đến du lịch trải nghiệm hấp dẫn. Thay vì bày bán tự phát những mặt hàng nông sản thô sơ, chợ phiên ngày nay được tổ chức vô cùng bài bản. Những gian hàng mộc mạc dựng bằng tre nứa thân thiện với môi trường trưng bày đa dạng đặc sản, đồ mỹ nghệ và các sản phẩm OCOP tiêu biểu. Điển hình là phiên chợ cuối tuần tại bản Vặt Hồng, phường Mộc Châu, nơi luôn thu hút đông đảo du khách ghé thăm trải nghiệm.

Nói về sự chuyển mình mạnh mẽ của quê hương, chị Lường Thị Hồng Tươi, sinh sống tại bản Vặt Hồng, vui vẻ cho biết từ ngày có chợ phiên, không khí trong bản luôn rộn ràng, nô nức mỗi dịp cuối tuần. Bà con tự tin bày bán các sản vật vùng cao hấp dẫn như rau sạch, cơm lam, cá nướng, thịt gác bếp đậm vị và xôi ngũ sắc rực rỡ. Qua đó, người dân bản địa có cơ hội trực tiếp quảng bá nét ẩm thực truyền thống vô cùng độc đáo đến với đông đảo du khách thập phương.

Được trực tiếp hòa mình vào không gian sinh hoạt cộng đồng tại Vặt Hồng, chị Nguyễn Thùy Dung, một du khách đến từ Thủ đô Hà Nội, không giấu được sự hào hứng. Chị chia sẻ bản thân cảm thấy vô cùng ấn tượng với những sản phẩm dân dã do chính tay bà con làm ra mà khu vực thành thị hiếm khi có được. Hơn thế, sự chân chất, nhiệt tình của con người nơi đây cùng điệu múa xòe truyền thống đã giúp chị hiểu sâu sắc hơn về chiều sâu văn hóa của vùng đất sơn cước.

Sự chuyển hướng đúng đắn đó đã mở ra hướng đi bền vững, giúp đồng bào bước đầu chuyển dịch từ thuần nông sang làm dịch vụ. Sơn La hiện vẫn duy trì hiệu quả nhiều không gian ấn tượng như chợ Chiềng Đi, Pha Đin hay các phiên chợ ven sông Đà thơ mộng. Việc kết hợp hài hòa giữa bảo tồn văn hóa cội nguồn và gia tăng giá trị trải nghiệm chính là đòn bẩy vững chắc, không chỉ chắp cánh cho thương hiệu sản phẩm OCOP vươn xa mà còn định vị sức hút khó phai của du lịch Sơn La.