Ông Thôi Bồi Quân - nhà sáng lập Công ty Máy nâng hạ Hà Nam (Trung Quốc) đang trở thành tâm điểm chú ý sau khi công khai việc sa thải một nhân viên vì ngăn mẹ ruột tham dự đám cưới. Câu chuyện nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, làm dấy lên cuộc tranh luận về ranh giới giữa văn hóa doanh nghiệp, chuẩn mực đạo đức và quyền lợi của người lao động.

Chia sẻ tại lễ khai mạc chương trình thực tập hè dành cho 331 con em người lao động của công ty ngày 21/7, ông Thôi Bồi Quân cho biết buổi học đầu tiên của chương trình không đề cập đến kỹ thuật, quản trị hay hiệu quả kinh doanh mà tập trung vào bài học về cách làm người và lòng hiếu kính với cha mẹ.

Tại đây, ông kể lại trường hợp của một nam nhân viên từng làm việc tại công ty. Người này mồ côi cha từ khi mới 2 tuổi, được mẹ một mình nuôi dưỡng đến lúc trưởng thành. Khi đến dự đám cưới của nam thanh niên, trong lúc quan khách đang tập trung tại địa điểm cử hành hôn lễ, ông Thôi tình cờ phát hiện mẹ ruột của chú rể không có mặt ở hàng ghế thân nhân. Thay vào đó, người phụ nữ này lại đang lủi thủi ngồi ở một khu vực râm mát bên ngoài khuôn viên nhà máy.

Nhận thấy điều bất thường, ông tiến đến hỏi chú rể về lý do mẹ không tham dự buổi lễ. Theo lời kể của ông Thôi, nam nhân viên thừa nhận đã không cho mẹ vào hội trường vì cho rằng bà có "khuôn mặt không đẹp", lo ngại sự xuất hiện của mẹ sẽ khiến mình mất thể diện trước quan khách.

Biết được nguyên nhân, ông Thôi lập tức yêu cầu bộ phận nhân sự chấm dứt hợp đồng lao động với nam nhân viên. "Anh mất cha từ năm 2 tuổi, vậy mà đối xử với mẹ mình như thế sao?", ông Thôi nhớ lại lời mình khi đưa ra quyết định.

Theo ông, mẹ của nam nhân viên từng làm việc tại xưởng sản xuất của công ty. Sau khi đến tuổi nghỉ hưu, bà được chuyển sang bộ phận hậu cần với công việc nhẹ nhàng hơn nhưng vẫn giữ nguyên mức thu nhập.

Sau khi bị sa thải, nam nhân viên nhiều lần quay lại văn phòng để xin lỗi và mong được nhận trở lại làm việc vì khó tìm được công việc khác có chế độ đãi ngộ tương đương. Tuy nhiên, ông Thôi vẫn giữ nguyên quyết định. "Tôi nói là tôi khinh thường cậu. Xin lỗi, cậu phải rời đi", ông dẫn lại lời mình.

Quyết định của ông Thôi nhanh chóng trở thành chủ đề gây tranh cãi trên mạng xã hội Trung Quốc. Một bộ phận người dùng bày tỏ sự đồng tình, cho rằng kỹ năng nghề nghiệp có thể được đào tạo, trong khi phẩm chất đạo đức rất khó thay đổi. Theo nhóm ý kiến này, hành vi từ chối mẹ ruột tham dự đám cưới đi ngược các giá trị mà doanh nghiệp theo đuổi, vì vậy việc chấm dứt hợp đồng là biện pháp nhằm bảo vệ văn hóa doanh nghiệp.

Một số ý kiến cũng cho rằng cách ứng xử của nam nhân viên phản ánh quan điểm sống và nhân cách, từ đó có thể ảnh hưởng đến sự tin cậy trong môi trường làm việc.

Ở chiều ngược lại, nhiều người cho rằng lòng hiếu thảo thuộc phạm vi đạo đức cá nhân, không phải căn cứ để đánh giá năng lực làm việc. Theo quan điểm này, nếu người lao động không vi phạm nội quy công ty hoặc không mắc sai sót chuyên môn, việc sa thải vì hành vi trong đời sống riêng có thể ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ.

Một số ý kiến còn đặt vấn đề về tính pháp lý của quyết định này theo Luật Hợp đồng lao động Trung Quốc. Theo lập luận của nhóm này, việc chấm dứt hợp đồng xuất phát từ hành vi trong đời sống cá nhân thay vì liên quan trực tiếp đến công việc hoặc kỷ luật lao động, có thể dẫn đến tranh chấp nếu người lao động khởi kiện.

Ông Thôi Bồi Quân sinh năm 1965 trong một gia đình nông dân nghèo tại tỉnh Hà Nam. Ông nghỉ học từ năm 14 tuổi, làm nhiều nghề trước khi thành lập Công ty Máy nâng hạ Hà Nam vào năm 2002.

Theo giới thiệu của doanh nghiệp, công ty không áp dụng hình thức chấm công hay hệ thống đánh giá cứng nhắc. Thay vào đó, doanh nghiệp đề cao tinh thần trách nhiệm, sự tự giác và lòng hiếu thảo của người lao động như những giá trị trong văn hóa nội bộ.

Năm 2025, công ty đạt lợi nhuận khoảng 37,2 triệu USD (979 tỷ đồng), trong đó 24,8 triệu USD được dùng để thưởng cho người lao động.

Ngoài tiền thưởng, doanh nghiệp còn tổ chức các chuyến du lịch dành cho cha mẹ nhân viên, thành lập quỹ học bổng hỗ trợ con em người lao động và học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Tại tiệc cuối năm, công ty duy trì hoạt động "đếm tiền": Nhân viên đếm được bao nhiêu tiền mặt trong thời gian quy định sẽ nhận toàn bộ số tiền đó. Nhờ những chính sách phúc lợi này, ông Thôi nhiều năm qua được truyền thông Trung Quốc gọi là "ông chủ thích phát tiền".