Trong bối cảnh nhiều ngành nghề đang chịu tác động mạnh từ quá trình tự động hóa và sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), lĩnh vực Y Dược vẫn được đánh giá là một trong những ngành có nhu cầu nhân lực ổn định, khó bị thay thế và sở hữu triển vọng nghề nghiệp rộng mở.

Ngành nghề khó bị AI thay thế

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nhiều quốc gia đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực y tế, đặc biệt là bác sĩ, điều dưỡng và kỹ thuật viên y học. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng gia tăng cùng với tốc độ già hóa dân số, sự phát triển của hệ thống y tế và yêu cầu nâng cao chất lượng khám chữa bệnh.

Những năm gần đây, nhiều bệnh viện công lập và tư nhân liên tục tuyển dụng bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên xét nghiệm, kỹ thuật hình ảnh y học... Bên cạnh các cơ sở y tế tuyến Trung ương và địa phương, nhu cầu nhân lực còn đến từ hệ thống phòng khám, trung tâm chăm sóc sức khỏe, viện nghiên cứu, doanh nghiệp dược phẩm...

Đặc biệt hơn nhiều lĩnh vực khác, ngành Y Dược đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn, kỹ năng giao tiếp và khả năng đưa ra quyết định trong những tình huống phức tạp. 

Dù AI đang được ứng dụng ngày càng nhiều trong hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh, phân tích dữ liệu y khoa hay quản lý hồ sơ bệnh án, công nghệ này hiện chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ chứ chưa thể thay thế hoàn toàn đội ngũ nhân viên y tế.

Quá trình khám bệnh không chỉ là việc đọc kết quả xét nghiệm hay phân tích hình ảnh, mà còn bao gồm đánh giá tổng thể tình trạng sức khỏe, lắng nghe bệnh nhân, tư vấn phương án điều trị, xử lý những yếu tố tâm lý, xã hội liên quan… 

Đây là những công việc đòi hỏi sự đồng cảm, trách nhiệm và khả năng tương tác giữa con người với con người - những yếu tố mà AI hiện chưa thể thay thế hoàn toàn.

Ngoài ra, sự phát triển của các công nghệ y học hiện đại, kỹ thuật điều trị tiên tiến và xu hướng chăm sóc sức khỏe cá thể hóa cũng đang tạo ra nhu cầu lớn đối với nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều này khiến ngành Y Dược tiếp tục được đánh giá là lĩnh vực có tính ổn định cao trong dài hạn.

Nhu cầu tuyển dụng lớn, triển vọng nghề nghiệp toàn cầu

Hiện nay, khối ngành Y Dược được đào tạo tại nhiều cơ sở giáo dục uy tín trên cả nước như Trường Đại học Y Hà Nội, Đại học Y Dược TP. HCM, Trường Đại học Y Dược - ĐHQG Hà Nội, Trường Đại học Y Dược - Đại học Thái Nguyên, Trường Đại học Y Dược Thái Bình, Học viện Quân y, Trường Đại học Dược Hà Nội, Trường Đại học Y Dược - Đại học Huế...

Điểm chuẩn của khối ngành Y Dược thường nằm trong nhóm cao nhất cả nước. Chẳng hạn, ngành Y khoa tại các trường trọng điểm như Đại học Y Hà Nội hay Đại học Y Dược TP. HCM luôn dao động từ 26,5 đến trên 28 điểm. Nhiều ngành khác như Răng - Hàm - Mặt, Dược học cũng có mức điểm chuẩn rất cao.

Trong khối ngành Y Dược, Y khoa luôn là lĩnh vực nhận được nhiều sự quan tâm nhất. Điểm chuẩn cao, đầu vào khắt khe nhưng hành trình học tập để trở thành bác sĩ cũng dài và đòi hỏi sự kiên trì, thường kéo dài ít nhất một thập kỷ với quá trình đào tạo nghiêm ngặt.

Sau 6 năm đại học, sinh viên được cấp văn bằng Bác sĩ y khoa/đa khoa. Tuy nhiên, các bác sĩ mới ra trường chưa được phép trực tiếp thực hiện hoạt động khám, chữa bệnh. Để được cấp giấy phép hành nghề, bác sĩ phải tham gia thực hành liên tục trong 12 tháng tại các cơ sở y tế dưới sự giám sát của người hành nghề.

Để có thể khám và điều trị chuyên khoa, các bác sĩ mới tốt nghiệp vẫn cần tiếp tục theo học chuyên sâu trong vài năm tiếp theo. Họ có thể lựa chọn nhiều hướng phát triển nghề nghiệp như Bác sĩ nội trú, Bác sĩ chuyên khoa I, Thạc sĩ...

Sau đó, người học có thể làm việc trong nhiều lĩnh vực khác nhau tùy theo chuyên ngành đào tạo.

Sinh viên ngành Y khoa có thể trở thành bác sĩ tại các bệnh viện, phòng khám hoặc cơ sở y tế công và tư nhân. Sinh viên ngành Dược có cơ hội làm việc tại bệnh viện, nhà thuốc, công ty sản xuất dược phẩm, doanh nghiệp phân phối thuốc hoặc tham gia nghiên cứu và phát triển sản phẩm.

Bên cạnh đó, các ngành như Điều dưỡng, Kỹ thuật xét nghiệm y học, Kỹ thuật hình ảnh y học, Phục hồi chức năng hay Y tế công cộng cũng mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp trong hệ thống chăm sóc sức khỏe đang ngày càng mở rộng.

Một trong những điểm hấp dẫn của ngành Y Dược là khả năng mang lại thu nhập cao và ổn định. Sinh viên mới tốt nghiệp thường nhận mức lương từ 8-20 triệu đồng/tháng tùy chuyên ngành. Sau vài năm làm việc, nhiều bác sĩ và dược sĩ có thể đạt thu nhập từ 30-50 triệu đồng/tháng.

Với các bác sĩ chuyên khoa, chuyên gia đầu ngành hoặc nhân sự làm việc tại bệnh viện quốc tế, phòng khám tư nhân quy mô lớn, thu nhập có thể đạt hàng chục đến hàng trăm triệu đồng mỗi tháng. 

Đặc biệt, nhiều địa phương hiện còn triển khai các chính sách "trải thảm đỏ" nhằm thu hút nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực y tế. Chẳng hạn, vào tháng 5 vừa qua, tỉnh Gia Lai đã thống nhất thông qua nghị quyết về chính sách thu hút, ưu đãi đối với đội ngũ bác sĩ, dược sĩ làm việc trên địa bàn.

Theo đó, mức hỗ trợ một lần cao nhất dành cho Giáo sư là 650 triệu đồng, Phó Giáo sư 600 triệu đồng và Tiến sĩ 550 triệu đồng.

Bác sĩ, dược sĩ chuyên khoa II được hỗ trợ từ 350-450 triệu đồng tùy theo đơn vị công tác. Đối với Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa I và bác sĩ nội trú, mức hỗ trợ dao động từ 250-350 triệu đồng. Trong khi đó, bác sĩ, dược sĩ tốt nghiệp đại học hệ chính quy được hỗ trợ từ 100-250 triệu đồng; những người tốt nghiệp loại giỏi, xuất sắc sẽ được hưởng mức hỗ trợ cao hơn.

Ngoài khoản hỗ trợ một lần, tỉnh còn áp dụng nhiều chính sách ưu đãi khác như hỗ trợ tiền thuê nhà 3 triệu đồng/tháng trong thời gian tối đa 5 năm, ưu tiên mua nhà ở xã hội và thực hiện cơ chế hỗ trợ hằng tháng đối với nhân lực đang công tác trong ngành y tế.

Ngoài cơ hội làm việc trong nước, nhân lực ngành Y Dược còn có khả năng tham gia thị trường lao động quốc tế. Nhiều quốc gia như Nhật Bản, Đức, Australia hay Canada đang có nhu cầu tuyển dụng lớn đối với điều dưỡng viên, kỹ thuật viên và các chuyên gia y tế có trình độ chuyên môn phù hợp.

Dù còn nhiều thách thức, Y Dược vẫn là một trong những ngành học được đánh giá cao về tính ổn định, nhu cầu nhân lực và triển vọng phát triển lâu dài.