Từ giờ, tranh chấp hợp đồng xây dựng được giải quyết thế nào?
Luật Xây dựng 2025 bổ sung quy định về phương thức giải quyết tranh chấp hợp đồng xây dựng, trong đó ưu tiên trọng tài trong nước đối với các dự án đầu tư công và PPP từ ngày 1/7/2026.
Từ ngày 1/7/2026, Luật Xây dựng 2025 chính thức có hiệu lực, trong đó bổ sung và làm rõ các quy định về thưởng, phạt, bồi thường thiệt hại cũng như phương thức giải quyết tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng xây dựng.
Tranh chấp hợp đồng xây dựng là những mâu thuẫn, bất đồng giữa các bên liên quan trong quá trình ký kết, thực hiện, giải thích hoặc chấm dứt hợp đồng. Những tranh chấp này thường xảy ra giữa chủ đầu tư, nhà thầu, nhà thầu phụ hoặc đơn vị tư vấn trong quá trình triển khai dự án.
Theo Điều 86 Luật Xây dựng 2025, các bên được quyền lựa chọn nhiều phương thức để xử lý tranh chấp, bao gồm tự thương lượng, hòa giải, áp dụng các mô hình giải quyết tranh chấp theo thông lệ quốc tế, trọng tài hoặc Tòa án.
Đối với các dự án đầu tư công và dự án thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP), luật quy định nếu lựa chọn trọng tài để giải quyết tranh chấp thì ưu tiên sử dụng các tổ chức trọng tài trong nước.
Trong trường hợp áp dụng các mô hình giải quyết tranh chấp theo thông lệ quốc tế, việc thực hiện phải đáp ứng yêu cầu của điều ước quốc tế hoặc được người có thẩm quyền quyết định đầu tư chấp thuận, đồng thời phải được các bên thống nhất và ghi nhận trong hợp đồng xây dựng.
Luật cũng quy định chi phí giải quyết tranh chấp của chủ đầu tư (nếu có) được tính vào tổng mức đầu tư của dự án theo quy định.
Bên cạnh quy định về phương thức giải quyết tranh chấp, Điều 86 cũng nêu rõ nguyên tắc xử lý vi phạm hợp đồng xây dựng. Theo đó, việc thưởng, phạt và bồi thường thiệt hại phải được các bên thỏa thuận trong hợp đồng.
Mức bồi thường được xác định căn cứ trên thiệt hại thực tế hoặc theo mức thiệt hại đã được các bên thỏa thuận trước, tương ứng với nghĩa vụ bị vi phạm và mức độ vi phạm.
Riêng đối với các công trình thuộc dự án đầu tư công hoặc dự án PPP, mức phạt vi phạm hợp đồng không được vượt quá 12% giá trị phần hợp đồng bị vi phạm. Ngoài khoản tiền phạt theo thỏa thuận, bên vi phạm vẫn phải bồi thường thiệt hại cho bên còn lại hoặc bên thứ ba (nếu có) theo quy định của pháp luật và nội dung hợp đồng.
Đáng chú ý, trong trường hợp một bên vi phạm hợp đồng do nguyên nhân xuất phát từ bên thứ ba, bên vi phạm vẫn phải chịu trách nhiệm trước đối tác theo hợp đồng đã ký. Các tranh chấp phát sinh giữa bên vi phạm và bên thứ ba sẽ được giải quyết theo quy định của pháp luật hiện hành.
