Theo truyền thông Trung Quốc, từ tháng 10/2025 đến tháng 1/2026, người dân huyện Hành Sơn, tỉnh Hồ Nam liên tục phản ánh việc không thể mua các loại trái cây như sầu riêng hay cherry trên các sàn thương mại điện tử. Dù đơn hàng được đặt thành công, nhiều giao dịch vẫn bị hủy hoặc hoàn tiền ngay sau đó.

Qua tìm hiểu, người dân phát hiện toàn bộ huyện đã bị nhiều nền tảng thương mại điện tử đưa vào danh sách khu vực có rủi ro gian lận cao. Khi hệ thống phát hiện địa chỉ nhận hàng thuộc huyện Hành Sơn, giao dịch sẽ tự động bị chặn hoặc người bán từ chối giao hàng.

Cảnh sát Triệu Tư Kỳ (Zhao Siqi) - Công an huyện Hành Sơn, cho biết hệ thống kiểm soát rủi ro của các nền tảng đã xác định khu vực này là nơi phát sinh nhiều đơn hàng bất thường. Vì vậy, chỉ cần nhìn thấy địa chỉ nhận hàng tại Hành Sơn, các cửa hàng trực tuyến sẽ ngừng xử lý đơn.

Quá trình điều tra cho thấy, nguyên nhân không nằm ở lỗi hệ thống hay việc người bán tẩy chay địa phương mà xuất phát từ hành vi gian lận của một người đàn ông họ Đàm.

Trong khoảng 4 tháng (từ tháng 10/2025 đến tháng 1/2026), Đàm liên tục đặt mua các loại trái cây nhập khẩu có giá trị cao như sầu riêng Monthong và cherry. Tổng số đơn hàng vượt quá 100.

Sau khi nhận được hàng còn nguyên vẹn, người này sử dụng phần mềm AI để chỉnh sửa ảnh, tạo ra những hình ảnh trái cây bị nấm mốc, thối hỏng với mức độ chân thực cao. Những hình ảnh giả này được gửi kèm đơn khiếu nại lên sàn thương mại điện tử với lý do hàng hóa kém chất lượng nhằm yêu cầu áp dụng chính sách "chỉ hoàn tiền, không trả hàng".

Để tránh bị hệ thống phát hiện khi thực hiện liên tiếp nhiều giao dịch, Đàm sử dụng các ứng dụng nhắn tin mã hóa có máy chủ ở nước ngoài, thu mua nhiều tài khoản mua sắm đã xác minh danh tính và liên tục thay đổi phương thức thanh toán. Cơ quan điều tra xác định nghi phạm đã vận hành tới 75 điện thoại di động để quản lý các tài khoản và thực hiện hành vi gian lận.

Sau khi tiếp nhận trình báo, lực lượng công an đã sử dụng các biện pháp giám định dữ liệu điện tử, truy vết địa chỉ IP và đối chiếu dữ liệu giao dịch để xác định nghi phạm. Khám xét nơi ở của Đàm, cảnh sát thu giữ một phần số trái cây liên quan vụ án, 75 điện thoại cùng toàn bộ dữ liệu về quá trình tạo ảnh bằng AI và dòng tiền giao dịch.

Theo kết luận điều tra, trong hơn 100 đơn hàng, Đàm đã chiếm đoạt 60 quả sầu riêng Monthong, mỗi quả nặng khoảng 4,5-5kg, cùng 5 thùng cherry loại lớn. Trung tâm Chứng nhận giá huyện Hành Sơn xác định tổng giá trị tài sản bị chiếm đoạt hơn 16.000 nhân dân tệ (khoảng 62 triệu đồng).

Cảnh sát Triệu Tư Kỳ cho biết sau khi được hoàn tiền, Đàm tiếp tục bán lại số trái cây còn nguyên vẹn thông qua các nền tảng mua bán đồ cũ, mạng xã hội và người quen để thu tiền mặt. Toàn bộ quá trình tạo thành chuỗi trục lợi khép kín, từ nhận hàng thật, tạo ảnh giả bằng AI, yêu cầu hoàn tiền rồi bán lại hàng hóa.

Tòa án Nhân dân huyện Hành Sơn xác định hành vi của Đàm cấu thành tội lừa đảo.

Trước thời điểm xét xử, bị cáo đã hoàn trả toàn bộ tài sản chiếm đoạt. Theo đánh giá của tòa, nếu chỉ xét các tình tiết trong vụ án này, bị cáo có thể được xem xét áp dụng án treo. Tuy nhiên, hồ sơ tư pháp cho thấy Đàm từng bị kết án tù về tội lừa đảo vào năm 2024. Do thuộc trường hợp tái phạm, bị cáo phải chịu tình tiết tăng nặng theo quy định của pháp luật.

Giữa tháng 7/2026, Tòa án Nhân dân huyện Hành Sơn tuyên phạt Đàm 1 năm tù giam và phạt bổ sung 5.000 nhân dân tệ (khoảng 19 triệu đồng).

Theo thẩm phán Song Jian thuộc Tòa án quận Tây Thành (Bắc Kinh), cơ chế "chỉ hoàn tiền, không trả hàng" được xây dựng nhằm rút ngắn quy trình giải quyết khiếu nại và giảm chi phí vận chuyển hàng hoàn. Tuy nhiên, nếu bị lợi dụng để chiếm đoạt tài sản, chính sách này có thể gây thiệt hại đáng kể cho người bán.

Ông cho biết các chủ cửa hàng có quyền khởi kiện dân sự để yêu cầu bồi thường toàn bộ thiệt hại phát sinh. Ngoài giá trị hàng hóa bị chiếm đoạt, nếu chứng minh được việc gian lận khiến hoạt động kinh doanh bị hạn chế, sản phẩm bị gỡ khỏi nền tảng hoặc uy tín bị ảnh hưởng, tòa án có thể xem xét chấp nhận yêu cầu bồi thường.

Sau vụ việc, giới chuyên gia đề xuất các sàn thương mại điện tử tăng cường hệ thống nhận diện hình ảnh giả mạo, hoàn thiện cơ chế cảnh báo đơn hàng bất thường, bổ sung quy trình kiểm duyệt thủ công đối với các trường hợp có dấu hiệu gian lận và mở kênh khiếu nại nhanh để người bán bảo vệ quyền lợi.