Hội thảo có sự tham dự của các lãnh đạo cấp cao: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị; Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc; cùng các Ủy viên Trung ương Đảng: Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương và Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng. Sự kiện còn thu hút gần 400 đại biểu từ các ban, bộ, ngành, địa phương, giới khoa học và cộng đồng doanh nghiệp.

Tại đây, các đại biểu tập trung phân tích thực trạng, làm rõ các vấn đề lý luận, thực tiễn và nhận diện "điểm nghẽn" để đề xuất cơ chế thúc đẩy ngành này. Phát biểu đề dẫn, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị khẳng định công nghiệp hỗ trợ là nền tảng cốt lõi hình thành năng lực sản xuất quốc gia trong mô hình tăng trưởng mới. Theo ông, một nền công nghiệp mạnh không chỉ phụ thuộc vào quy mô xuất khẩu sản phẩm cuối cùng, mà quan trọng hơn là phải chuyển dịch từ "nội địa hóa sản phẩm" sang "nội địa hóa giá trị và năng lực", làm chủ từ vật liệu, công nghệ đến thiết kế và các khâu có giá trị gia tăng cao.

Năng lực ở các phân khúc giá trị cao đang là "điểm nghẽn" lớn nhất của công nghiệp hỗ trợ Việt Nam. Dù số lượng doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu đã tăng lên, nhưng ngành này vẫn là khâu yếu do nhiều đơn vị còn thiếu vốn, công nghệ và nguồn nhân lực kỹ thuật cao. Sự kết nối giữa doanh nghiệp dẫn dắt với doanh nghiệp cung ứng, viện nghiên cứu và trường đại học vẫn lỏng lẻo, khiến năng lực thiết kế, thử nghiệm hay làm chủ vật liệu mới của Việt Nam rất hạn chế.

Đứng trước bài toán này, ông Nguyễn Thanh Nghị (Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương) khẳng định: Thay vì chỉ chạy theo số lượng sản phẩm hay tỷ lệ lắp ráp nội địa, Việt Nam phải chuyển hướng sang "nội địa hóa giá trị và năng lực". Mục tiêu then chốt là doanh nghiệp Việt phải làm chủ được công nghệ cốt lõi và từng bước leo lên các tầng cao hơn của chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị, mục tiêu tăng trưởng cao cùng các siêu dự án hạ tầng về đường sắt, năng lượng, công nghiệp quốc phòng, ô tô và công nghệ mới sẽ kích cầu một lượng khổng lồ vật liệu, linh kiện và dịch vụ kỹ thuật. Đây là cơ hội vàng để định hình các doanh nghiệp công nghệ nội địa. Tuy nhiên, nếu nhu cầu này tiếp tục phụ thuộc vào nhập khẩu, tăng trưởng quy mô sẽ không thể chuyển hóa thành năng lực nội sinh vững chắc. Do đó, phát triển công nghiệp hỗ trợ phải tư duy ngược: không chỉ nhìn từ phía cung mà phải bắt đầu từ thị trường, đơn hàng và tiêu chuẩn của chuỗi giá trị. Đồng chí đề xuất chuyển trọng tâm chiến lược từ "có sản phẩm" sang "có năng lực", lấy doanh nghiệp làm hạt nhân và thay đổi phương thức hỗ trợ theo chuỗi, theo đơn hàng gắn với kết quả đầu ra.

Bên cạnh việc thúc đẩy kinh tế tư nhân, chiến lược thu hút FDI cần dịch chuyển mạnh mẽ theo hướng ưu tiên chất lượng và khả năng liên kết với doanh nghiệp nội địa. Song song với việc nâng cấp chuỗi giá trị hiện hữu, Việt Nam cần chủ động chuẩn bị năng lực để bứt phá trong các ngành công nghiệp tương lai như bán dẫn, AI, robot và lưu trữ năng lượng. Để hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua rào cản ban đầu, Nhà nước sẽ đổi mới phương thức hỗ trợ, chuyển sang cơ chế tập trung, lấy nguồn lực công làm "vốn mồi" cho các khâu cốt lõi như R&D, thiết kế, thử nghiệm và chuyển đổi số. Nhấn mạnh khái niệm tự chủ chiến lược, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị khẳng định tư duy này không phải là tự sản xuất tất cả, mà là năng lực làm chủ, kiểm soát các mắt xích then chốt và bảo đảm nguồn cung an toàn trong một nền kinh tế mở. Trên cơ sở đó, ông đề xuất hội thảo tập trung giải quyết ba bài toán lớn: xác định các năng lực cốt lõi cần làm chủ giai đoạn 2026–2030, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế và thiết kế mô hình phối hợp hiệu quả giữa các bên.

Từ góc độ địa phương, Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương đặt ra yêu cầu kiến tạo của Nhà nước và tổ chức lại không gian phát triển nhằm tối ưu hóa lợi thế từng vùng. Ông nhấn mạnh việc đồng bộ hóa các quy hoạch, xây dựng hạ tầng kỹ thuật dùng chung và liên kết vùng để tạo hiệu ứng lan tỏa, giúp các địa phương như Phú Thọ bứt phá trong phân khúc cơ khí chế tạo, điện tử hay ô tô. Trong bối cảnh dự thảo Luật Công nghiệp trọng điểm đang được hoàn thiện, các ý kiến tâm huyết tại hội thảo sẽ là luận cứ thực tiễn quan trọng phục vụ công tác tham mưu, hoàn thiện chủ trương, chính sách để đưa doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam tiến lên phân khúc nhà cung ứng chiến lược.