Bối cảnh cấp bách và mục tiêu tiết kiệm điện trọng tâm năm 2026

Năm 2026 đánh dấu giai đoạn khởi đầu của Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 – 2030 với kỳ vọng tăng trưởng ở mức hai con số. Sự phát triển mạnh mẽ này tạo ra áp lực cực lớn đối với hệ thống cung ứng điện quốc gia. Trong khi đó, thị trường năng lượng quốc tế vẫn diễn biến phức tạp, ẩn chứa nhiều rủi ro trực tiếp đến an ninh năng lượng. Nếu không có những giải pháp đồng bộ và quyết liệt, nguy cơ mất cân đối cung – cầu điện có thể xảy ra, đặc biệt trong giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2028.

Trước tình hình đó, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và toàn thể nhân dân thực hiện nghiêm túc mục tiêu tiết kiệm điện. Cụ thể, toàn quốc cần phấn đấu tiết kiệm tối thiểu 3,0% tổng điện năng tiêu thụ trong năm 2026. Riêng các tháng cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 7, mức tiết kiệm điện năng tiêu thụ phải đạt tối thiểu 10%.

Bên cạnh đó, việc triển khai các chương trình quản lý nhu cầu điện (DSM) và điều chỉnh phụ tải (DR) cần được thực hiện đồng bộ nhằm tiết giảm tối thiểu 3.000MW công suất phụ tải vào các khung giờ cao điểm khi hệ thống có nguy cơ mất cân đối. Tập đoàn Điện lực Việt Nam cũng được giao nhiệm vụ tối ưu hóa vận hành để giảm tổn thất điện năng trên toàn hệ thống xuống dưới mức 6%. Những con số này không chỉ là mục tiêu kỹ thuật mà còn là nhiệm vụ chính trị quan trọng, gắn liền với trách nhiệm của người đứng đầu từng cơ quan, đơn vị.

Triển khai đồng bộ các giải pháp tiết kiệm điện tại công sở, doanh nghiệp và hộ gia đình

Để đạt được các mục tiêu đề ra, Chỉ thị số 10/CT-TTg đã chi tiết hóa các giải pháp cho từng nhóm đối tượng cụ thể. Tại các cơ quan công sở, việc tiết kiệm điện phải trở thành quy định nội bộ, gắn vào tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ và thi đua khen thưởng hàng năm. Các đơn vị cần rà soát, loại bỏ thiết bị hiệu suất thấp và ứng dụng công nghệ số để giám sát tiêu thụ điện.

Đối với lĩnh vực chiếu sáng công cộng và quảng cáo, Thủ tướng yêu cầu các địa phương xây dựng kế hoạch tiết kiệm tối thiểu 30% tổng điện năng tiêu thụ. Các hệ thống chiếu sáng trang trí, quảng cáo ngoài trời cần được tắt hoặc giảm tối thiểu 50% công suất vào giờ cao điểm buổi tối theo yêu cầu của đơn vị điện lực. Việc điều chỉnh thời gian vận hành đèn đường sau 23h cần được tính toán khoa học để vừa tiết kiệm điện, vừa đảm bảo an ninh trật tự và an toàn giao thông.

Khu vực sản xuất công nghiệp, đặc biệt là các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, đóng vai trò then chốt. Các doanh nghiệp này được yêu cầu tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ trên một đơn vị sản phẩm hoặc 3% tổng điện năng tiêu thụ hàng năm. Chỉ thị khuyến khích doanh nghiệp chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, bố trí ca kíp hợp lý để tránh sử dụng điện vào giờ cao điểm và sẵn sàng huy động nguồn điện dự phòng tại chỗ khi hệ thống quốc gia thiếu hụt công suất. Các hộ gia đình cũng được khuyến khích tham gia bằng cách sử dụng các thiết bị dán nhãn năng lượng hiệu suất cao và lắp đặt hệ thống đun nước nóng bằng năng lượng mặt trời.

Đột phá phát triển điện mặt trời mái nhà và hoàn thiện cơ chế chính sách hỗ trợ

Một điểm nhấn quan trọng trong Chỉ thị của Thủ tướng là chiến lược phát triển điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) tự sản xuất, tự tiêu thụ. Mục tiêu đặt ra là phấn đấu hàng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng ĐMTMN. Hoặc tổng công suất phát triển đạt 20% công suất lắp đặt ĐMTMN trong kế hoạch giai đoạn 2026 – 2030 của các tỉnh, thành phố.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chính phủ giao Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với các bộ, ngành tháo gỡ khó khăn về thủ tục hành chính, đảm bảo sự minh bạch và khả thi. Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm nghiên cứu, đề xuất các cơ chế tài chính, nguồn ngân sách và đầu mối tín dụng ưu đãi để hỗ trợ hộ gia đình, cơ quan công sở đầu tư lắp đặt hệ thống ĐMTMN kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS). Các giải pháp này không chỉ giúp giảm phụ tải đỉnh mà còn tăng cường tính chủ động, linh hoạt cho hệ thống điện tại chỗ.

Bên cạnh đó, công tác nghiên cứu khoa học cũng được đẩy mạnh. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ rà soát, nâng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu của các thiết bị điện thêm trên 5%, đồng thời xây dựng lộ trình loại bỏ hoàn toàn bóng đèn sợi đốt từ 20W trở lên. Bộ Xây dựng sẽ ban hành các tiêu chuẩn mới cho công trình xây dựng theo hướng "sẵn sàng cho điện mặt trời". Với sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan thông tấn, báo chí trong việc tuyên truyền nâng cao nhận thức, cùng sự giám sát chặt chẽ từ phía UBND các tỉnh, thành phố, việc thực hiện tiết kiệm điện năm 2026 kỳ vọng sẽ tạo ra chuyển biến mạnh mẽ, góp phần thúc đẩy chuyển dịch xanh và bảo đảm an ninh năng lượng bền vững cho đất nước.