Theo Báo Lâm Đồng, vùng Đạ Huoai được mệnh danh là “thủ phủ” sầu riêng của tỉnh và cả nước. Đây là cây trồng chủ lực, mang lại tiền tỷ cho nông dân. Nhưng vụ thu hoạch năm nay nhiều nhà vườn rơi vào cảnh sầu riêng bị sượng nước, có vườn bị trên diện rộng, nhất là vùng trũng, thấp. Ông Nguyễn Văn Trinh, Chủ tịch UBND xã Đạ Huoai 3 cho biết, địa phương có khoảng 1.450 ha sầu riêng, trong đó hơn 800 ha cho thu hoạch. Đây là một trong những cây trồng chủ lực đã giúp bà con nông dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số có thu nhập cao. Tuy nhiên, vụ thu hoạch năm nay gặp mưa nhiều nên sầu riêng bị sượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến thu nhập của bà con. Giá cả cũng vì thế mà giảm mạnh, hiện trung bình sầu riêng có giá từ 30.000 - 37.000 đồng/kg, thấp hơn nhiều so với các năm trước.

Ông Ngô Duy Vĩnh (thôn 3, xã Đạ Huoai 2) trồng đến 10 ha sầu riêng, năm nay sầu riêng của gia đình bị sượng một phần ở múi trái và có tình trạng kéo dây. Do đó, thương lái chỉ mua bằng 50% giá dẫn đến thu nhập của gia đình bị giảm nghiêm trọng. Ông Ngô Duy Vĩnh phân tích: “Sầu riêng bị sượng và kéo dây ở múi là do mưa quá nhiều. Không chỉ vùng trũng thấp mới xuất hiện hiện tượng trên, tại các triền đồi cao của nhà tôi vẫn có một số cây trái bị sượng nhẹ”.

Cùng chung hoàn cảnh, ông Đặng Quyết Thắng, Giám đốc kiêm Chủ tịch Hội đồng Quản trị Hợp tác xã Sầu riêng Đạ Oai cho biết, 17 hộ thành viên và 38 hộ liên kết với hợp tác xã cũng có một số diện tích sầu riêng bị sượng nước, nên thu nhập thấp hơn so với các năm trước.

Khổ vì mưa làm giảm chất lượng trái, nông dân vùng “thủ phủ” sầu riêng còn lao đao với thời tiết cực đoan gây thiệt hại lớn về tài sản. Như vào ngày 2/5/2026, trên địa bàn xã Đạ Huoai 2 xảy ra mưa, gió lớn, lốc xoáy làm 87 cây sầu riêng đang giai đoạn nuôi trái của 8 hộ bị gãy đổ, ước sản lượng trái non thiệt hại là 4,3 tấn, dự kiến đến thu hoạch thiệt hại khoảng 13 tấn, ước khoảng 850 triệu đồng. Hay ngày 6/6, mưa lớn và lốc xoáy làm đổ 43 cây sầu riêng (8 - 12 năm tuổi) với số lượng thiệt hại ước khoảng 53 tấn trái bị rụng; khoảng 20 hộ dân bị ảnh hưởng, mỗi hộ trung bình khoảng 2 tạ, ước thiệt hại khoảng 3 tỷ đồng.

Lý giải nguyên nhân khiến vựa nông sản thiên nhiên gặp khó, bà Nguyễn Thị Thu Thắm, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Đạ Huoai 2 cho biết, sầu riêng ở địa phương có một số diện tích bị sượng nước. Nguyên nhân là do năm nay quá trình làm hoa sầu riêng muộn hơn các năm trước nên vụ thu hoạch trùng vào mùa mưa. Nếu như các năm trước thì vào tháng 7 đã là cuối vụ, năm nay chỉ mới đạt 1/2 của vụ thu hoạch. Mặt khác, do vụ thu hoạch của địa phương đang trùng vụ với Thái Lan nên thị trường có nhiều sự lựa chọn, dẫn đến sự ảnh hưởng của giá cả.

Dưới góc độ kỹ thuật canh tác, theo phân tích của ông Nguyễn Thanh Sơn, Giám đốc kiêm Chủ tịch Hội đồng Quản trị Hợp tác xã Nông nghiệp Đạ M’ri, giai đoạn sắp thu hoạch nếu gặp phải mưa dài ngày thì rất khó xử lý hiện tượng sầu riêng bị sượng nước. Vì căn bản lúc đó trái sầu riêng bị dư lượng đạm tự nhiên và nước, hiện tượng kết thu khi nắng lại nhiều ngày.

Vài năm trở lại đây, sầu riêng từ cây đặc sản đã thành ngành hàng “tỷ đô” nhờ xuất khẩu, giúp nhiều hộ có thu nhập tiền tỷ. Do đó, nhiều nơi người dân đã theo vòng xoáy thị trường, chặt bỏ cây trồng khác để chuyển sang sầu riêng. Nhưng kèm theo sự tăng trưởng “nóng” về diện tích là nỗi lo khi thị trường ngày càng đòi hỏi tiêu chuẩn cao và thời tiết diễn biến thất thường.

Để giải bài toán phát triển bền vững, giảm thiểu rủi ro từ thời tiết và biến động thị trường, việc tổ chức lại sản xuất theo hướng chuẩn hóa được xem là chìa khóa. Theo đó, xã Đạ Huoai 2 đang đẩy mạnh sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP với 466,6 ha được chứng nhận trong tổng số 3.419 ha sầu riêng; đồng thời duy trì 22 mã số vùng trồng còn hiệu lực và xây dựng 3 chuỗi liên kết sản xuất trên diện tích 538,3 ha. Đây là nền tảng quan trọng giúp nâng cao chất lượng, củng cố thương hiệu sầu riêng và tăng khả năng chống chịu trước những sức ép từ thiên tai và thị trường.