Từ "tấm vé thông hành" đến sự chuyển dịch tư duy quản trị

Nhiều năm qua, chương trình OCOP tại Thanh Hóa đã đạt được những bước tiến vượt bậc với gần 700 sản phẩm được công nhận. Tuy nhiên, thực tế phát triển cho thấy, nếu chỉ dừng lại ở việc hoàn thành các tiêu chí để "gắn sao", sản phẩm rất dễ lâm vào cảnh "sớm nở tối tàn" khi tung ra thị trường. Danh hiệu OCOP không phải là cái đích cuối cùng, mà là điểm khởi đầu mở ra cơ hội kinh doanh chuyên nghiệp.

Khi nhìn nhận đúng giá trị thực chất của chứng nhận OCOP, các doanh nghiệp và hợp tác xã (HTX) trên địa bàn tỉnh đã chủ động thay đổi tư duy từ sản xuất manh mún, nhỏ lẻ sang quản trị theo chuỗi giá trị. Việc chú trọng đầu tư công nghệ chế biến, áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt như VietGAP, ISO, HACCP và hoàn thiện bao bì, nhãn mác đã giúp sản lượng tiêu thụ của các sản phẩm sau khi đạt chuẩn OCOP tăng trung bình từ 40% đến 50%.

Sự chuyển dịch này không chỉ giúp các chủ thể bứt phá về doanh thu mà còn tạo nền tảng kinh tế tập thể vững chắc. Với hơn 65% chủ thể OCOP là HTX và doanh nghiệp nhỏ, chương trình đã trở thành động lực giải quyết việc làm cho hơn 12.000 lao động nông thôn, mang lại mức thu nhập ổn định từ 7 đến 10 triệu đồng/tháng.

Xây dựng chuỗi giá trị khép kín: Mắt xích quyết định sức sống sản phẩm

Để một sản phẩm OCOP có thể "đi đường dài" và đứng vững trước những biến động của thị trường, yếu tố cốt lõi nằm ở sự liên kết nhịp nhàng giữa ba mắt xích: Vùng nguyên liệu – Cơ sở chế biến – Kênh phân phối. Thủng bất kỳ mắt xích nào, chuỗi giá trị cũng đối mặt với nguy cơ đứt gãy.

Bài học thành công từ Cơ sở sản xuất, chế biến dầu thực vật Lan Chi (xã Triệu Sơn) là một minh chứng rõ nét. Để duy trì nguồn cung ổn định cho 3 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao, cơ sở đã chủ động liên kết bao tiêu vùng trồng lạc, vừng, đậu nành tại các vùng Thọ Xuân, Yên Định... Đồng thời, việc đầu tư hệ thống máy móc hiện đại đã giúp cơ sở cung ứng đều đặn 2.000 lít dầu ăn đạt chuẩn mỗi tháng, đạt doanh thu khoảng 400 triệu đồng và tăng hiệu quả kinh tế 10–20% so với phương thức sản xuất truyền thống.

Tương tự, ở quy mô xuất khẩu, Công ty CP Sản xuất, chế biến cói xuất khẩu Việt Anh (xã Nga An) đã liên kết hàng nghìn hộ dân trồng cói địa phương để tạo ra nguồn nguyên liệu đầu vào đạt chuẩn. Sự kết hợp giữa nguyên liệu sạch, tay nghề nghệ nhân và công nghệ xử lý ẩm mốc hiện đại đã giúp các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ cói không chỉ chiếm lĩnh thị trường nội địa mà còn xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Nhật Bản và châu Âu.

Đột phá kênh tiêu thụ và bài toán nâng chất hệ sinh thái OCOP

Một chuỗi giá trị chỉ thực sự hoàn xoe khi đầu ra của sản phẩm được đảm bảo. Bên cạnh các kênh phân phối truyền thống, việc phát triển hệ thống cửa hàng chuyên doanh OCOP và đẩy mạnh thương mại điện tử đang tạo ra những hành lang tiêu thụ rộng mở cho nông sản xứ Thanh.

Sự hình thành của các điểm kết nối như cửa hàng ECO Lành (xã Triệu Sơn) đóng vai trò là "màng lọc" chất lượng, giúp đưa các sản phẩm OCOP đạt chuẩn tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng và khách du lịch. Đồng thời, việc đưa hàng trăm sản phẩm OCOP lên các sàn thương mại điện tử (Shopee, Lazada, Postmart) và ứng dụng livestream bán hàng tại vùng trồng đã giúp cắt giảm chi phí trung gian, giúp chủ thể chủ động về giá bán và thị trường.

Nhìn về dài hạn, định hướng của tỉnh Thanh Hóa không dừng lại ở việc gia tăng số lượng mà tập trung nâng cao chất lượng theo chuỗi giá trị khép kín. Việc tiếp sức cho các chủ thể về quản trị doanh nghiệp, chuyển giao khoa học - kỹ thuật, xúc tiến thương mại và quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung sẽ là chìa khóa quan trọng. Khi chuỗi giá trị được vận hành bền vững, tấm vé OCOP sẽ phát huy tối đa giá trị, đưa nông sản địa phương tự tin khẳng định vị thế và vươn xa trên thị trường quốc tế.