Thái Nguyên: Huy động nguồn lực, tạo đột phá trong xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững
Với định hướng huy động khoảng 19.290 tỷ đồng giai đoạn 2026–2030, Thái Nguyên đang tập trung triển khai đồng bộ các chương trình mục tiêu quốc gia, tạo động lực xây dựng nông thôn mới hiện đại, giảm nghèo bền vững, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
Tập trung nguồn lực, quyết liệt thực hiện mục tiêu năm 2026
Năm 2026, việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện điều kiện sống và tạo chuyển biến tại khu vực nông thôn, miền núi. Với tổng kế hoạch vốn trên 1.780 tỷ đồng được giao cho các xã, phường, nhiều công trình, dự án đã cơ bản được triển khai. Tuy nhiên, tiến độ giải ngân vẫn chưa tương xứng với khối lượng thực hiện, đặt ra yêu cầu phải tăng cường chỉ đạo, tháo gỡ khó khăn và nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở.
Sáng 20/11, UBND tỉnh Thái Nguyên tổ chức Hội nghị đánh giá tiến độ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia năm 2026 theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến các xã, phường. Đồng chí Dương Văn Lượng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo các chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh và đồng chí Nông Quang Nhất, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo đồng chủ trì Hội nghị.
Theo kết quả rà soát sơ bộ, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm 1,72%, còn 2,6%, vượt chỉ tiêu được giao. Đối với nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới, trong 15 xã đăng ký phấn đấu đạt chuẩn năm 2026, tính đến ngày 18/11, có 14 xã đã đạt từ 41/47 chỉ tiêu trở lên.
Những kết quả này cho thấy nỗ lực của các địa phương trong tổ chức thực hiện các mục tiêu phát triển. Tuy nhiên, để hoàn thành kế hoạch năm, yêu cầu đặt ra không chỉ là đẩy nhanh tiến độ các công trình mà còn phải bảo đảm chất lượng, hiệu quả đầu tư và khả năng phát huy công năng sau khi hoàn thành.
Tại Hội nghị, đại diện các xã, phường đã cam kết hoàn thành giải ngân nguồn vốn được giao trong năm, đồng thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp tháo gỡ. Kết luận Hội nghị, đồng chí Dương Văn Lượng yêu cầu các địa phương khẩn trương tập trung nguồn lực thực hiện những nhiệm vụ trọng tâm, đặc biệt là giải ngân vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, thực hiện mục tiêu giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới.
Lãnh đạo tỉnh yêu cầu 100% xã, phường hoàn thành giải ngân trước ngày 31/12/2026; chủ động xử lý những khó khăn thuộc thẩm quyền, không để vướng mắc kéo dài ảnh hưởng đến tiến độ chung. Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính có trách nhiệm tổng hợp tiến độ của từng địa phương theo các mốc thời gian quy định, qua đó giúp tỉnh kịp thời chỉ đạo, đôn đốc những nơi triển khai chậm.
Đối với 15 xã phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới trong năm 2026, tỉnh xác định không lùi thời gian về đích. Lãnh đạo cấp xã phải trực tiếp vào cuộc, tập trung hoàn thiện từng tiêu chí và hồ sơ theo quy định. Các sở, ngành tăng cường xuống cơ sở hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn, nhất là đối với những tiêu chí liên quan đến trường học đạt chuẩn, chợ và nước sạch.
Trong công tác giảm nghèo, mặc dù kết quả thống kê sơ bộ cho thấy tỉnh đã hoàn thành vượt kế hoạch, các địa phương vẫn được yêu cầu chú trọng tính bền vững. Việc giảm nghèo cần gắn với bảo đảm an sinh xã hội, cải thiện điều kiện sống và nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, hạn chế nguy cơ tái nghèo.
Huy động 19.290 tỷ đồng, tạo nền tảng phát triển nông thôn giai đoạn 2026–2030
Từ yêu cầu thực tiễn trong triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia, Thái Nguyên đang từng bước cụ thể hóa định hướng phát triển dài hạn bằng hệ thống chủ trương, kế hoạch và giải pháp đồng bộ. Ngày 26/6/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TU về thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026–2035.
Trên cơ sở đó, UBND tỉnh ban hành kế hoạch thực hiện giai đoạn I, từ năm 2026 đến năm 2030, với những mục tiêu và giải pháp cụ thể theo tinh thần rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Tỉnh xác định đây không chỉ là chương trình đầu tư phát triển trong một giai đoạn nhất định mà còn là nhiệm vụ chính trị có tính chiến lược, lâu dài, cần sự tham gia đồng bộ của các cấp, ngành, địa phương và toàn xã hội.
Trao đổi về định hướng triển khai, đồng chí Đặng Văn Huy, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên cho biết, tỉnh hướng tới xây dựng nông thôn mới hiện đại, giàu đẹp, mang bản sắc và bền vững, gắn với quá trình đô thị hóa, thích ứng với biến đổi khí hậu. Cùng với đó là phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; thực hiện giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững, bảo đảm bình đẳng giới và an sinh xã hội.
Một trong những điểm nhấn của kế hoạch là quy mô nguồn lực dự kiến huy động khoảng 19.290 tỷ đồng trong giai đoạn 2026–2030. Cơ cấu nguồn vốn được xác định theo hướng kết hợp ngân sách nhà nước với tín dụng chính sách, nguồn vốn doanh nghiệp và sự tham gia của cộng đồng, người dân.
Cụ thể, vốn ngân sách Trung ương hỗ trợ trực tiếp khoảng 3.760 tỷ đồng, chiếm 19,5%; vốn ngân sách địa phương đối ứng theo quy định khoảng 5.530 tỷ đồng, chiếm 28,7%; vốn lồng ghép từ các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình, dự án khác khoảng 3.000 tỷ đồng, chiếm 15,5%. Đáng chú ý, nguồn vốn tín dụng chính sách dự kiến khoảng 5.000 tỷ đồng, chiếm 25,9%. Ngoài ra, vốn doanh nghiệp, huy động đóng góp tự nguyện của cộng đồng và người dân cùng các nguồn vốn hợp pháp khác khoảng 2.000 tỷ đồng, chiếm 10,4%.
Cơ cấu này cho thấy định hướng huy động nguồn lực của Thái Nguyên không chỉ dựa vào ngân sách đầu tư công mà còn chú trọng vai trò của tín dụng chính sách và khu vực doanh nghiệp. Trong đó, tín dụng chính sách có tỷ trọng đáng kể, góp phần tạo điều kiện để người dân, nhất là các hộ nghèo, hộ cận nghèo và đối tượng thuộc diện chính sách, có thêm cơ hội tiếp cận nguồn vốn phục vụ sản xuất, phát triển sinh kế và cải thiện thu nhập.
Việc lồng ghép nguồn vốn từ nhiều chương trình, dự án cũng tạo điều kiện tập trung đầu tư cho những nhiệm vụ có tính liên kết, tránh phân tán nguồn lực. Đối với nguồn đóng góp của doanh nghiệp, cộng đồng và người dân, tỉnh định hướng thực hiện trên nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch, phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của người dân.
Thái Nguyên xác định ưu tiên nguồn lực cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng an toàn khu. Việc phân bổ đầu tư cần có trọng tâm, trọng điểm, gắn xây dựng kết cấu hạ tầng với phát triển sản xuất, tạo sinh kế và nâng cao thu nhập. Qua đó, từng bước khắc phục tình trạng phát triển không đồng đều, mở rộng cơ hội tiếp cận các dịch vụ cơ bản cho người dân ở những khu vực còn nhiều khó khăn.
Đặt mục tiêu phát triển nông thôn hiện đại, giảm nghèo thực chất
Nhìn lại kết quả giảm nghèo, năm 2025 là năm đầu tiên sau sáp nhập, Thái Nguyên đã đạt được những chuyển biến tích cực trong thực hiện chính sách an sinh xã hội. Theo kết quả rà soát cuối năm 2025, toàn tỉnh còn 18.568 hộ nghèo, chiếm 4,32%, giảm 4.493 hộ so với cuối năm 2024, vượt 0,34% kế hoạch đề ra.
Số hộ cận nghèo còn 14.386 hộ, chiếm 3,35%, giảm 1.096 hộ. Đối với khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, toàn tỉnh còn 15.666 hộ nghèo, chiếm 9,41%, giảm 3.688 hộ; số hộ cận nghèo là 10.372 hộ, chiếm 6,23%, giảm 746 hộ. Năm 2025, mức giảm tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn tỉnh đạt 1,13%.
Những con số này phản ánh nỗ lực của tỉnh trong triển khai các chính sách giảm nghèo, đồng thời cho thấy yêu cầu tiếp tục tập trung hỗ trợ những nhóm dân cư và địa bàn còn nhiều khó khăn. Đây cũng là cơ sở thực tiễn để Thái Nguyên xây dựng mục tiêu giảm nghèo đa chiều, bao trùm và bền vững trong giai đoạn tiếp theo.
Theo kế hoạch, đến năm 2030, tỉnh phấn đấu có 95% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó khoảng 10% số xã được công nhận đạt nông thôn mới hiện đại. Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026–2030 phấn đấu giảm trên 1,5% mỗi năm; tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giảm xuống dưới 10%. Đặc biệt, tỉnh hướng tới mục tiêu vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn.
Cùng với các chỉ tiêu về nông thôn mới và giảm nghèo, mục tiêu nâng cao thu nhập được xác định là một trong những thước đo quan trọng của quá trình phát triển. Tỉnh phấn đấu thu nhập bình quân của người dân nông thôn tăng 2,5–3 lần so với năm 2020; thu nhập của người dân tộc thiểu số tăng nhanh, từng bước thu hẹp khoảng cách so với mức bình quân chung.
Để hiện thực hóa những mục tiêu này, phát triển kinh tế nông thôn cần được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với cơ cấu lại ngành nông nghiệp, nâng cao giá trị sản xuất và khả năng cạnh tranh của sản phẩm địa phương. Thay vì chỉ tập trung hoàn thiện các công trình hạ tầng, các chương trình cần hướng tới tạo điều kiện để người dân phát triển sản xuất, tiếp cận việc làm, mở rộng sinh kế và nâng cao khả năng tự bảo đảm cuộc sống.
Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, yêu cầu phát triển không chỉ dừng ở hỗ trợ hạ tầng hay giảm tỷ lệ hộ nghèo mà còn phải bảo đảm sự phát triển toàn diện về kinh tế, văn hóa và xã hội. Việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc cần được kết hợp với nâng cao chất lượng giáo dục, đời sống, bảo đảm bình đẳng giới và an sinh xã hội. Đây cũng là nền tảng để củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao niềm tin của đồng bào đối với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Một định hướng đáng chú ý khác là xây dựng nông thôn mới gắn với bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu. Phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và cải thiện cảnh quan nông thôn sẽ góp phần tạo dựng không gian sống an toàn, văn minh, đồng thời nâng cao chất lượng phát triển lâu dài.
Rõ trách nhiệm thực hiện, phát huy vai trò chủ thể của người dân
Để các mục tiêu không dừng lại ở kế hoạch, Thái Nguyên chú trọng đổi mới phương thức tổ chức thực hiện, nâng cao trách nhiệm của chính quyền các cấp và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư. Theo phân công của tỉnh, các sở, ban, ngành, đoàn thể và UBND cấp xã phải xây dựng kế hoạch cụ thể trong phạm vi lĩnh vực, địa bàn quản lý; đưa các chỉ tiêu chương trình vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026–2030 của từng đơn vị, địa phương.
Trong đó, UBND cấp xã giữ vai trò trực tiếp tổ chức thực hiện chương trình trên địa bàn. Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm toàn diện trước Chủ tịch UBND tỉnh về kết quả triển khai; trực tiếp chỉ đạo, điều hành, kiểm tra, giám sát và kịp thời xử lý hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền giải quyết những khó khăn, vướng mắc.
Đặc biệt, kết quả thực hiện chương trình được gắn với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ hằng năm của tập thể UBND cấp xã và cá nhân người đứng đầu. Cách làm này nhằm nâng cao tính chủ động, trách nhiệm giải trình, hạn chế tình trạng trông chờ, đùn đẩy trách nhiệm trong quá trình triển khai.
Cùng với trách nhiệm của chính quyền, tỉnh xác định người dân phải thực sự là chủ thể trong xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững. Việc tuyên truyền, vận động cần hướng tới nâng cao nhận thức, khuyến khích người dân tham gia phát triển sản xuất, bảo vệ môi trường, chỉnh trang cảnh quan và xây dựng nếp sống văn minh. Những đóng góp của cộng đồng cần được thực hiện trên tinh thần tự nguyện, công khai, minh bạch, phù hợp với điều kiện của từng địa bàn.
Thái Nguyên cũng định hướng duy trì phong trào xây dựng xã, phường bảo đảm trật tự, kỷ cương, văn minh và mỹ quan đô thị; phong trào xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững gắn với phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đặc biệt, phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp” gắn với Lễ ra quân “Ngày thứ Bảy xanh” được triển khai phù hợp điều kiện thực tế của địa phương.
Song song với đó, công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá chương trình được tăng cường. Tỉnh chú trọng hoàn thiện cơ chế, chính sách; nâng cao năng lực tổ chức thực hiện; huy động, lồng ghép và sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân được phát huy nhằm bảo đảm quá trình triển khai công khai, minh bạch, đúng mục tiêu.
Với định hướng huy động khoảng 19.290 tỷ đồng cùng hệ thống mục tiêu và giải pháp đồng bộ, Thái Nguyên đang đặt nền móng cho giai đoạn phát triển nông thôn mới có chất lượng và chiều sâu hơn. Hiệu quả của chương trình sẽ được thể hiện không chỉ qua tỷ lệ xã đạt chuẩn hay số hộ nghèo giảm, mà quan trọng hơn là thu nhập, sinh kế, điều kiện sống và cơ hội phát triển của người dân được cải thiện thực chất, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các vùng miền và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên địa bàn tỉnh.