Bắc Ninh: Đưa cây nhàu thành sản phẩm OCOP, mở cửa thị trường Halal

Sản phẩm OCOP • 16/11/2026 14:27

Từ một loại cây vốn quen thuộc với khí hậu nóng ẩm miền Nam, cây nhàu đã bén rễ trên đồng đất Bắc Ninh, mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho HTX Thương mại và Dịch vụ Hán Thị. Với hơn 20.000 gốc nhàu, các sản phẩm chế biến đạt OCOP 3 sao và chứng nhận Halal, HTX đang từng bước nâng cao giá trị nông sản, xây dựng thương hiệu và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế.

Đưa cây nhàu bén rễ trên đồng đất Bắc Ninh

Tại thôn Thanh Lâm, xã Trung Kênh, tỉnh Bắc Ninh, vườn nhàu với hơn 20.000 gốc của HTX Thương mại và Dịch vụ Hán Thị đang mở ra một hướng phát triển mới trong sản xuất nông nghiệp địa phương. Ít ai nghĩ rằng, loại cây vốn quen thuộc với điều kiện khí hậu nóng ẩm miền Nam lại có thể sinh trưởng, phát triển và cho thu hoạch tại vùng đồng chiêm trũng Bắc Ninh. Đằng sau mô hình này là hành trình tìm tòi, thử nghiệm và quyết tâm khởi nghiệp của chị Hán Thị Luyến, người đại diện HTX.

Sinh ra và lớn lên tại vùng quê gắn bó với nghề nông, chị Luyến thấu hiểu những nhọc nhằn của người nông dân. Trước đây, sản xuất nông nghiệp ở địa phương chủ yếu dựa vào cây lúa, trong khi hiệu quả kinh tế phụ thuộc nhiều vào thời tiết và điều kiện canh tác. Dù đã chuyển sang kinh doanh, dịch vụ trong nhiều năm, mong muốn tìm một hướng phát triển kinh tế mới từ nông nghiệp, góp phần thay đổi đời sống quê hương vẫn luôn được chị ấp ủ.

Cơ duyên đến với cây nhàu bắt đầu từ năm 2019. Trong thời gian phải đi nhiều bệnh viện để tìm phương pháp điều trị những vấn đề sức khỏe liên quan đến xương khớp, chị Luyến được một người em trong gia đình tặng chai nước cốt nhàu mua từ Hàn Quốc. Từ trải nghiệm cá nhân, chị bắt đầu tìm hiểu về cây nhàu, đặc tính sinh trưởng, thành phần và những ứng dụng của loại quả này trong sản xuất các sản phẩm chế biến.

Càng tìm hiểu, chị càng nhận thấy cây nhàu có tiềm năng phát triển thành một loại cây trồng hàng hóa nếu được tổ chức sản xuất và chế biến phù hợp. Từ suy nghĩ đó, chị đặt câu hỏi tại sao không thử đưa cây nhàu về trồng tại quê hương, vừa khai thác giá trị của một loại cây còn khá mới mẻ ở miền Bắc, vừa tạo thêm hướng phát triển kinh tế cho người dân.

Để hiện thực hóa ý tưởng, chị Luyến đã trực tiếp vào Vũng Tàu tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm từ các cơ sở trồng và chế biến nhàu phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu. Sau quá trình nghiên cứu, chị quyết định đưa những cây nhàu đầu tiên về Bắc Ninh, đồng thời thành lập HTX Thương mại và Dịch vụ Hán Thị với định hướng trồng, chế biến và phát triển các sản phẩm từ trái nhàu.

1794737125128_2067960264802543419_5607133707684648025_5f0e9d5229cf17bb114eab1851f7af68_1794737542.jpg

Tuy nhiên, việc đưa một loại cây có nguồn gốc từ vùng khí hậu nóng ẩm về trồng tại miền Bắc không hề đơn giản. Thời gian đầu, cây nhàu gặp nhiều khó khăn trong quá trình thích nghi với điều kiện thời tiết khô lạnh vào mùa đông. Cây sinh trưởng chậm, phát triển không đồng đều, thậm chí có thời điểm một số ruộng xuất hiện tình trạng cây chết hàng loạt. Những khó khăn ban đầu đặt ra yêu cầu phải tìm hiểu kỹ hơn về đặc tính của cây, điều chỉnh phương pháp chăm sóc và lựa chọn biện pháp kỹ thuật phù hợp.

Không nản lòng trước những thử nghiệm chưa thành công, chị Luyến cùng các thành viên HTX kiên trì tìm tòi, tích lũy kinh nghiệm và từng bước hoàn thiện quy trình chăm sóc. Qua thời gian, cây nhàu dần thích nghi với điều kiện canh tác tại địa phương, sinh trưởng ổn định hơn. Đến nay, HTX đã phát triển vườn trồng với hơn 20.000 gốc nhàu, sản lượng trung bình khoảng 1 tấn quả tươi mỗi tháng.

Kết quả này không chỉ đánh dấu bước đầu thành công trong việc đưa cây trồng mới về đồng đất Bắc Ninh mà còn tạo tiền đề để HTX hình thành vùng nguyên liệu phục vụ chế biến. Từ một ý tưởng xuất phát từ sự tìm hiểu cá nhân, mô hình trồng nhàu đã từng bước trở thành hoạt động sản xuất có tổ chức, gắn với định hướng phát triển sản phẩm hàng hóa.

Đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị trái nhàu

Khi diện tích trồng và sản lượng quả nhàu ngày càng tăng, HTX Hán Thị lại phải đối mặt với một thách thức khác: tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm. Tại thị trường miền Bắc, trái nhàu chưa phải là loại nông sản phổ biến, mức độ nhận biết của người tiêu dùng còn hạn chế. Nếu chỉ tập trung bán quả tươi, HTX sẽ gặp khó khăn trong tiêu thụ, nhất là khi sản lượng thu hoạch tăng và thời gian bảo quản nguyên liệu có giới hạn.

Nhận thấy muốn phát triển lâu dài phải gắn sản xuất với chế biến, chị Luyến cùng các thành viên HTX chủ động tìm hiểu nhiều phương pháp bảo quản, chế biến trái nhàu. Trong quá trình đó, HTX có cơ duyên gặp GS.TS Phạm Thị Lý, chuyên gia có hơn 30 năm nghiên cứu về cây nhàu từ khi còn làm nghiên cứu sinh tại Trường Đại học Y Hà Nội. Những kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn được chia sẻ đã giúp HTX có thêm cơ sở để nghiên cứu, lựa chọn phương pháp chế biến phù hợp.

Từ việc tiếp cận các phương pháp chế biến, HTX từng bước đa dạng hóa sản phẩm, thay vì chỉ cung cấp trái nhàu tươi như trước. Hiện nay, các sản phẩm của HTX gồm trái nhàu sấy khô dùng làm trà, trái nhàu ngâm rượu và nước cốt nhàu. Mỗi phương pháp chế biến có cách thức bảo quản và sử dụng nguyên liệu khác nhau, góp phần mở rộng danh mục sản phẩm, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường.

Việc phát triển các sản phẩm chế biến có ý nghĩa quan trọng đối với mô hình sản xuất của HTX. Nếu trái nhàu tươi phụ thuộc nhiều vào thời điểm thu hoạch và khả năng tiêu thụ tức thời thì sản phẩm đã qua chế biến có thể được bảo quản trong thời gian dài hơn khi đáp ứng các yêu cầu về quy trình và điều kiện bảo quản. Nhờ đó, HTX từng bước giảm áp lực tiêu thụ nguyên liệu tươi, chủ động hơn trong tổ chức sản xuất và tìm kiếm thị trường.

Song song với hoạt động sản xuất, HTX Hán Thị tích cực tham gia các hội chợ, chương trình trưng bày và giới thiệu sản phẩm do các đơn vị trong tỉnh tổ chức. Đây là dịp để HTX quảng bá sản phẩm, tiếp cận khách hàng, tìm kiếm đối tác và từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ. Thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, sản phẩm từ trái nhàu có thêm cơ hội được giới thiệu đến người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh.

OCOP và chứng nhận Halal: Mở rộng cánh cửa thị trường quốc tế

Mong muốn của chị Hán Thị Luyến không chỉ dừng lại ở việc phát triển vùng trồng hay tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm mà còn hướng tới xây dựng trái nhàu trở thành sản phẩm có thương hiệu, mang dấu ấn của địa phương. Trong quá trình đó, chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) được xác định là hướng đi quan trọng để HTX hoàn thiện chất lượng, nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Cuối năm 2025, các sản phẩm chế biến từ trái nhàu của HTX Thương mại và Dịch vụ Hán Thị đã được công nhận đạt OCOP 3 sao. Đây là dấu mốc đáng ghi nhận trong quá trình xây dựng và phát triển mô hình, khẳng định những nỗ lực của HTX trong việc tổ chức sản xuất, đa dạng hóa sản phẩm và từng bước đưa nông sản địa phương tham gia chương trình OCOP.

Không dừng lại ở thị trường trong nước, HTX còn chú trọng hoàn thiện các điều kiện để mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế. Đáng chú ý, các sản phẩm của HTX đã có chứng nhận Halal, tạo thêm lợi thế trong việc giới thiệu và phát triển thị trường tại các quốc gia Hồi giáo.

Halal là hệ thống tiêu chuẩn liên quan đến tính phù hợp của sản phẩm đối với các quy định và yêu cầu trong đạo Hồi. Đối với lĩnh vực thực phẩm, chứng nhận này giúp người tiêu dùng Hồi giáo có cơ sở nhận biết những sản phẩm đáp ứng yêu cầu Halal, đồng thời là một trong những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp, HTX tiếp cận các thị trường có đông người theo đạo Hồi.

1794737125063_2067960264802543419_5607133707684648025_7ebc60fa8026ff4aa46d3f746e1f1d92_1794737536.jpg
Giấy chứng nhận Hala của HTX Hán Thị

Việc có chứng nhận Halal bên cạnh chứng nhận OCOP 3 sao được xem là bước tiến trong định hướng phát triển thương hiệu của HTX Hán Thị. Nếu OCOP góp phần khẳng định chất lượng, nguồn gốc và giá trị sản phẩm tại thị trường trong nước thì Halal mở thêm cơ hội tiếp cận nhóm khách hàng quốc tế có những yêu cầu riêng về tiêu chuẩn sản phẩm.

Đây cũng là hướng đi cho thấy tư duy sản xuất của HTX đang từng bước chuyển từ khai thác nguyên liệu và tiêu thụ nội địa sang chú trọng tiêu chuẩn hóa sản phẩm, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm cơ hội xuất khẩu. Đặc biệt, với một sản phẩm còn khá mới mẻ như trái nhàu tại miền Bắc, việc đáp ứng thêm các tiêu chuẩn phục vụ thị trường quốc tế sẽ góp phần tạo lợi thế trong hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối đối tác và mở rộng hệ thống phân phối.

Tuy nhiên, để biến lợi thế chứng nhận thành cơ hội xuất khẩu thực tế, HTX vẫn cần tiếp tục hoàn thiện quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng, bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các quy định nhập khẩu của từng thị trường. Đây là những yếu tố quan trọng để sản phẩm không chỉ có điều kiện tiếp cận mà còn có thể đứng vững tại thị trường quốc tế.

Đối với HTX, kết quả đạt được từ OCOP và chứng nhận Halal không chỉ có ý nghĩa về mặt ghi nhận mà còn tạo thêm động lực để tiếp tục đầu tư, hoàn thiện hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thông qua chương trình OCOP, các chủ thể có thêm cơ hội nâng cao nhận thức về tiêu chuẩn chất lượng, xây dựng bao bì, nhãn mác, giới thiệu nguồn gốc sản phẩm và phát triển hoạt động quảng bá.

Không chỉ mang lại cơ hội cho hoạt động sản xuất của HTX, mô hình còn tạo thêm việc làm cho người dân địa phương. Hiện HTX có khoảng 20 nhân công làm việc thường xuyên, chủ yếu là lao động tại địa phương. Vào thời điểm thu hoạch, HTX còn thuê thêm lao động thời vụ để đáp ứng nhu cầu sản xuất. Đây là một trong những đóng góp thiết thực của mô hình đối với giải quyết việc làm và tạo sinh kế tại khu vực nông thôn.

074134-8815.jpg_1794812999.webp
Các sản phẩm chế biến từ trái nhàu của HTX Hán Thị từng bước đa dạng hóa, nâng cao giá trị nông sản địa phương

Đáng chú ý, trong quá trình phát triển vùng nguyên liệu, chị Luyến còn vận động chị em phụ nữ trong thôn cùng tham gia trồng nhàu. Một số diện tích đất lúa sản xuất kém hiệu quả đã được chuyển đổi sang trồng loại cây này, góp phần đa dạng hóa cơ cấu cây trồng và mở thêm lựa chọn trong phát triển kinh tế hộ gia đình. Sự tham gia của người dân cũng tạo điều kiện để HTX từng bước mở rộng vùng nguyên liệu, gắn sản xuất với nhu cầu chế biến.

Chị Luyến cho biết, trong quá trình xây dựng và phát triển, HTX luôn nhận được sự quan tâm, ủng hộ của chính quyền địa phương. Đây là nguồn động viên quan trọng để HTX duy trì hoạt động, từng bước tháo gỡ khó khăn và mở rộng quy mô sản xuất. Trong thời gian tới, chị mong muốn các sản phẩm từ trái nhàu được nhiều người biết đến hơn, thị trường tiêu thụ ngày càng mở rộng, qua đó tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân quê hương.

Từ câu chuyện của HTX Hán Thị có thể thấy, việc phát triển một loại cây trồng mới không chỉ cần sự mạnh dạn trong lựa chọn hướng đi mà còn đòi hỏi quá trình nghiên cứu, thích nghi và tổ chức sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế. Cây nhàu vốn không phải là loại cây truyền thống của vùng đồng bằng Bắc Bộ, nhưng với sự kiên trì của người sản xuất, cùng việc từng bước hoàn thiện kỹ thuật chăm sóc và chế biến, loại cây này đã có chỗ đứng nhất định trên đồng đất Trung Kênh.

Điểm đáng chú ý trong mô hình là sự kết hợp giữa phát triển vùng trồng, chế biến, xây dựng sản phẩm OCOP và đáp ứng tiêu chuẩn Halal. Các khâu này có mối liên hệ chặt chẽ, tạo thành hướng sản xuất từ nguyên liệu đến sản phẩm hàng hóa, từng bước hướng tới thị trường rộng hơn. Nếu vùng trồng là nền tảng bảo đảm nguồn cung thì chế biến giúp gia tăng giá trị, OCOP góp phần thúc đẩy hoàn thiện chất lượng và thương hiệu, còn Halal mở thêm cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, để mô hình phát triển ổn định và có khả năng nhân rộng, HTX vẫn cần tiếp tục giải quyết những vấn đề đặt ra, nhất là hoàn thiện kỹ thuật canh tác phù hợp với điều kiện khí hậu miền Bắc, kiểm soát chất lượng nguyên liệu, duy trì quy trình chế biến và mở rộng thị trường tiêu thụ. Bên cạnh đó, việc tăng cường liên kết với các đơn vị chuyên môn, cơ sở phân phối và đối tác xuất khẩu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang hướng tới nâng cao giá trị gia tăng, phát triển sản xuất theo chuỗi và khai thác hiệu quả tiềm năng của từng địa phương, mô hình HTX Hán Thị là một gợi mở về tư duy đổi mới trong phát triển kinh tế nông thôn. Từ cây nhàu, HTX đã từng bước tạo ra sản phẩm hàng hóa, mở rộng cơ hội việc làm, tham gia chương trình OCOP và có thêm điều kiện tiếp cận thị trường quốc tế thông qua chứng nhận Halal.

Hành trình đưa cây nhàu bén rễ trên đồng đất Bắc Ninh vẫn còn nhiều việc phải làm. Song, với nền tảng vùng trồng đã hình thành, các sản phẩm chế biến đạt OCOP 3 sao, chứng nhận Halal và sự tham gia của lao động địa phương, HTX Hán Thị đang có thêm cơ sở để tiếp tục phát triển. Đây không chỉ là câu chuyện khởi nghiệp của một người phụ nữ gắn bó với quê hương mà còn cho thấy vai trò của đổi mới sáng tạo, kinh tế hợp tác và chương trình OCOP trong hành trình nâng tầm giá trị nông sản, góp phần phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn bền vững tại Bắc Ninh.

Bích Hà