Thách thức từ hàng rào kỹ thuật và vùng nguyên liệu

Theo báo Phú Thọ, với vùng nguyên liệu lớn cùng hệ thống doanh nghiệp chế biến được hình thành qua nhiều năm, chè đã trở thành một trong những nông sản xuất khẩu chủ lực của tỉnh Phú Thọ. Trong bảy tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh ước đạt hơn ba mươi mốt tỷ đô la Mỹ, tăng mạnh so với cùng kỳ và đạt tỷ lệ rất cao theo kế hoạch năm. Riêng mặt hàng chè, sản lượng xuất khẩu ước đạt trên ba mươi nghìn tấn, được đưa sang nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.

Toàn tỉnh hiện có hơn một nghìn doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu, đưa hàng hóa vươn tới nhiều thị trường lớn trên toàn cầu. Tuy nhiên, điều đáng quan tâm đối với ngành chè không chỉ nằm ở sản lượng xuất khẩu mà còn ở sự dịch chuyển mạnh mẽ của thị trường. Những thị trường lớn có sức mua cao, nhưng đồng thời đặt ra các tiêu chuẩn vô cùng khắt khe về an toàn thực phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, yêu cầu truy xuất nguồn gốc cũng như chất lượng sản phẩm. Ngay cả những thị trường truyền thống cũng ngày càng nâng cao yêu cầu đối với các mặt hàng nông sản nhập khẩu.

Chính vì vậy, các hàng rào kỹ thuật đã trở thành điều kiện tiên quyết để hạt chè, búp chè có thể bước vào những thị trường cao cấp. Các tổ chức quốc tế và những quốc gia nhập khẩu lớn đều quy định rất chặt chẽ mức dư lượng tối đa cho phép đối với hóa chất trên nông sản. Doanh nghiệp không chỉ phải bảo đảm sản phẩm tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về hoạt chất được phép sử dụng mà còn phải chứng minh được khả năng kiểm soát dư lượng trong suốt quá trình canh tác.

Thực tế đó đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc kiểm soát chất lượng ngay từ khâu xây dựng vùng nguyên liệu, thay vì chờ đến khi sản phẩm được đưa vào nhà máy. Từ lựa chọn giống cây, quá trình chăm sóc, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng cách, tuân thủ thời gian cách ly cho đến công đoạn thu hái đều cần được giám sát chặt chẽ. Toàn tỉnh đã triển khai nhiều mã số vùng trồng phục vụ truy xuất nguồn gốc và tiêu thụ sản phẩm. Hàng nghìn héc-ta chè đã đạt các chứng nhận quốc tế uy tín cùng những tiêu chuẩn sản xuất an toàn và hữu cơ.

Việc mở rộng các vùng chè sản xuất theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu đầu vào mà còn tạo nền tảng để kiểm soát chất lượng ổn định hơn. Theo định hướng phát triển đến năm tới, địa phương tiếp tục duy trì diện tích ổn định, nâng cao tỷ lệ áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp, mở rộng diện tích đạt chuẩn an toàn và tăng cường quản lý mã số vùng trồng, qua đó đáp ứng tốt hơn các yêu cầu từ phía nhà nhập khẩu quốc tế.

Giải pháp đồng bộ từ chế biến đến giá trị gia tăng

Để giải quyết những thách thức từ thị trường, ngành nông nghiệp và các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, từ chế biến sâu đến nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm. Tiêu biểu như tại Công ty TNHH Chè Hoài Trung, mỗi năm đơn vị xuất khẩu hàng nghìn tấn chè đen sang các thị trường quốc tế, đồng thời phát triển mạnh các dòng chè xanh cao cấp và những sản phẩm tinh chế khác. Từ một cơ sở nhỏ bé ban đầu, doanh nghiệp từng bước xây dựng nhà máy quy mô lớn cùng vùng nguyên liệu liên kết rộng lớn để phục vụ sản xuất.

Cán bộ kỹ thuật của đơn vị luôn theo sát người nông dân trong từng công đoạn chăm sóc và thu hái, qua đó bảo đảm chất lượng nguyên liệu ngay từ gốc. Tiếp nối quá trình đó, bà Bùi Thị Mão, Giám đốc Công ty TNHH Chè Hoài Trung, cho biết: Nguyên liệu không chỉ cần đủ về số lượng mà còn phải đồng đều, đáp ứng yêu cầu của từng dòng sản phẩm. Quá trình thu hái, chế biến phải tuân thủ nghiêm quy trình kỹ thuật để giữ được chất lượng nguyên liệu.

Bên cạnh đó, tại Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Trà UT, chuỗi liên kết nguyên liệu cũng được xây dựng với quy mô lớn, thu hút hàng trăm hộ dân tham gia canh tác, sản xuất. Đơn vị không chỉ sản xuất chè xuất khẩu truyền thống mà còn phát triển thành công dòng sản phẩm chè búp tím đạt chuẩn quốc gia. Gắn với định hướng phát triển của đơn vị, bà Lê Thị Hồng Phương, Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Trà UT cho biết, việc mở rộng thị trường đòi hỏi doanh nghiệp phải chú trọng quy trình sản xuất, đầu tư công nghệ, thực hiện các yêu cầu trong trồng, chăm sóc, bảo quản và chế biến chè an toàn; đồng thời cải tiến bao bì, áp dụng hệ thống quản lý và truy xuất nguồn gốc để sản phẩm ổn định về chất lượng, rõ xuất xứ.

Thực tế sản xuất cho thấy, mọi dây chuyền hiện đại đều khó phát huy hiệu quả nếu chất lượng búp chè đầu vào không được kiểm soát chặt chẽ. Ngược lại, vùng nguyên liệu đạt chuẩn cũng cần đi đôi với khâu chế biến và bảo quản chuyên nghiệp. Do đó, kiểm soát đồng bộ toàn bộ chuỗi sản xuất, từ nông trại đến thành phẩm, chính là chìa khóa để nâng tầm thương hiệu nông sản địa phương trên thị trường quốc tế rộng lớn.

Nhằm thích ứng tốt hơn với xu thế mới, tỉnh đang đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu ngành chè theo hướng gia tăng giá trị kinh tế. Nhiều dòng sản phẩm mới như trà hòa tan, chè ô long hay trà đóng chai đang được khuyến khích phát triển bên cạnh việc tái canh các giống phù hợp với mục tiêu chế biến sâu. Mục tiêu dài hạn là xây dựng ngành chè phát triển bền vững, giữ vững uy tín và từng bước khẳng định vị thế thương hiệu trên thị trường.