Trước khi trở thành gương mặt quen thuộc trên màn ảnh nhỏ với hàng loạt vai phản diện sắc sảo, NSND Minh Hòa từng là một trong những mỹ nhân nổi bật của sân khấu và điện ảnh phía Bắc, được công chúng thập niên 1990 ưu ái gọi là "Nữ hoàng ảnh lịch miền Bắc". Sau hơn 40 năm theo nghề, nữ nghệ sĩ vẫn bền bỉ cống hiến qua diễn xuất, giảng dạy và giữ lối sống giản dị bên gia đình.

“Nữ hoàng ảnh lịch miền Bắc” từng có ý định rời bỏ nghệ thuật 

NSND Minh Hòa sinh năm 1964 trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật tại Hà Nội. Cha bà là nghệ sĩ kèn clarinette và saxophone Trần Đình Giang - bộ đội công tác ở Đoàn Văn công Tả Ngạn. Bác ruột là nghệ sĩ cải lương Tùng Ngọc và anh họ là nghệ sĩ saxophone Trần Mạnh Tuấn.

Ngay từ nhỏ, Minh Hòa đã sớm bộc lộ năng khiếu nghệ thuật. Năm học lớp 10, bà tham dự cuộc thi “Tiếng hát Người Hà Nội” do Đài Tiếng nói Việt Nam tổ chức và giành giải B. Thời điểm ấy, nữ nghệ sĩ từng ấp ủ ước mơ trở thành ca sĩ.

Đến năm cuối cấp 3, biết Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh tuyển sinh ngành diễn viên, Minh Hòa quyết định thử sức và lặng lẽ nộp hồ sơ mà không báo cho gia đình. Kết quả vượt ngoài mong đợi khi bà đạt 9 điểm môn chuyên ngành, trở thành thủ khoa đầu vào Khoa Diễn viên khóa 1981-1986 của Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh với tổng điểm 25,5. 

Cuối năm 1985, khi mới là sinh viên năm 3, bà được Nhà hát Kịch Hà Nội tuyển về công tác. Đây cũng là giai đoạn sân khấu kịch đang ở thời kỳ hưng thịnh, tạo điều kiện để nữ diễn viên trẻ sớm khẳng định năng lực. Trong khi nhiều diễn viên cùng thế hệ còn chật vật tìm kiếm cơ hội, Minh Hòa đã được giao đảm nhận các vai diễn trong 2 vở “Bình minh đỏ trái tim anh” và “Khoảnh khắc và vô tận” (phần hai “Tôi và chúng ta”). 

Sở hữu gương mặt thanh tú, vẻ đẹp đài các của người con gái Hà Nội cùng khả năng diễn xuất đa dạng, Minh Hòa nhanh chóng trở thành gương mặt nổi bật của sân khấu phía Bắc. Những năm cuối thập niên 1980 và đầu thập niên 1990, bà xuất hiện dày đặc trên các bộ ảnh lịch, được công chúng ưu ái gọi là "Nữ hoàng ảnh lịch miền Bắc". Nhiều bộ ảnh của bà liên tục được tái bản, trở thành hình ảnh quen thuộc trong nhiều gia đình.

Đầu những năm 1990, khi sân khấu kịch rơi vào giai đoạn khó khăn, đời sống nghệ sĩ chịu nhiều áp lực, Minh Hòa cũng trải qua quãng thời gian chênh vênh. Khoảng năm 1992-1993, bà quyết định thử sức với công việc nhân viên văn phòng tại một công ty nước ngoài. Công việc ổn định, mức lương tính bằng USD khiến nhiều người thân ủng hộ lựa chọn này.

Thế nhưng trong một lần mang tài liệu tới Bộ Xây dựng, một cán bộ nhận ra Minh Hòa và khuyên bà nên suy nghĩ lại. Người này cho rằng công việc văn phòng chỉ cần sự chăm chỉ, còn để trở thành một nghệ sĩ được khán giả yêu mến là điều không phải ai cũng làm được. Lời khuyên ấy khiến Minh Hòa suy nghĩ rất nhiều. Đúng thời điểm đó, đạo diễn Vũ Châu mời bà tham gia bộ phim điện ảnh “Trò đời”. Minh Hòa quyết định từ bỏ công việc văn phòng để trở lại với nghệ thuật.

Sau khi quay lại nghề, nữ nghệ sĩ tiếp tục bươn chải để duy trì đam mê. Bà tham gia nhóm hài của nghệ sĩ Minh Vượng, lưu diễn nhiều tỉnh thành với các tiểu phẩm như “Hoa hậu xóm liều”, “Cơm bụi giá cao”, đồng thời tổ chức các chương trình biểu diễn nhằm tạo thêm thu nhập trong giai đoạn sân khấu gặp nhiều khó khăn.

Bên cạnh sân khấu, Minh Hòa sớm ghi dấu ấn trên màn ảnh nhỏ. Bước ngoặt lớn trong sự nghiệp đến với nữ diễn viên khi đảm nhận vai bà cố vấn Trần Lệ Xuân trong bộ phim “Ông cố vấn”. Dù khi ấy mới khoảng 30 tuổi và chưa có danh hiệu nghệ thuật, Minh Hòa vẫn thuyết phục khán giả bằng lối diễn xuất sắc sảo, thần thái quyền lực cùng đài từ chuẩn mực.

Vai diễn tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, giúp tên tuổi Minh Hòa được đông đảo công chúng biết đến. Sau khi phim phát sóng, mỗi ngày bà nhận rất nhiều thư của khán giả, có thời điểm lên tới hàng bao tải. Đi đến đâu, nữ nghệ sĩ cũng được người hâm mộ nhận ra và nhiều lần được các chủ quán từ chối nhận tiền vì quá yêu mến nhân vật. Thậm chí trong suốt một thời gian dài, nhiều người gọi Minh Hòa là "bà cố vấn" hay "bà Trần Lệ Xuân" thay vì tên thật.

Sau thành công của “Ông cố vấn”, Minh Hòa tiếp tục ghi dấu ấn với loạt tác phẩm như “Gió qua miền tối sáng”, “Chủ tịch tỉnh”, “Khi đàn chim trở về”, “Nhà có nhiều cửa sổ”, “Những người nhiều chuyện”, “Tuổi thanh xuân”...

Trong sự nghiệp diễn xuất, Minh Hòa được đánh giá là một trong những nữ diễn viên có khả năng hóa thân đa dạng nhất của màn ảnh phía Bắc. Nữ nghệ sĩ từng chia sẻ, dù đảm nhận nhân vật chính diện hay phản diện, bi hay hài, bà đều dành nhiều thời gian nghiên cứu, quan sát cuộc sống và tìm hiểu tâm lý nhân vật. Theo Minh Hòa, khi thực sự yêu nhân vật và sống cùng nhân vật, người diễn viên có thể tạo nên một vai diễn thuyết phục.

Nhờ quan điểm làm nghề đó, Minh Hòa tạo dấu ấn mạnh với vai trùm ma túy Bạch Yến trong bộ phim “Cuồng phong”. Nhân vật mưu mô, lạnh lùng và đầy toan tính từng khiến nhiều khán giả "ghét" trên phim nhưng lại dành sự yêu mến cho diễn xuất của nữ nghệ sĩ.

Minh Hòa từng cho biết trước khi phim phát sóng, bà nghĩ vai diễn quá phản diện sẽ khiến khán giả có cái nhìn tiêu cực. Tuy nhiên, màn hóa thân thuyết phục đã giúp bà giành giải Diễn viên được yêu thích nhất trên truyền hình năm 2011. 

Sau hơn 4 thập kỷ hoạt động nghệ thuật, NSND Minh Hòa sở hữu 5 Huy chương Vàng tại các kỳ Liên hoan Sân khấu chuyên nghiệp và Sân khấu nhỏ toàn quốc, giải Bông Sen Bạc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ XII, giải Diễn viên truyền hình được yêu thích năm 2011 cùng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân.

Những năm gần đây, Minh Hòa tiếp tục xuất hiện trong nhiều bộ phim truyền hình như “Tình yêu và tham vọng”, “Thương ngày nắng về”, “Món quà của cha”... với hình ảnh những bà mẹ quyền lực, doanh nhân thành đạt hoặc các nhân vật có tính cách đanh đá, nhiều góc khuất tâm lý.

Giữ chức Phó Giám đốc Nhà hát, ở tuổi 50 vẫn miệt mài học Thạc sĩ

Song song với hoạt động nghệ thuật, Minh Hòa có nhiều năm đảm nhiệm công tác quản lý tại Nhà hát Kịch Hà Nội. Trước khi nghỉ hưu năm 2019, bà giữ cương vị Phó Giám đốc Nhà hát. Có giai đoạn NSND Minh Hòa xuất hiện khá thưa thớt trên màn ảnh. Nữ nghệ sĩ cho biết nguyên nhân chủ yếu là tập trung theo học chương trình Thạc sĩ chuyên ngành Nghệ thuật sân khấu, đồng thời đảm nhận công tác quản lý tại Nhà hát Kịch Hà Nội.

Dù khi đó đã 50 tuổi, NSND Minh Hòa vẫn quyết định trở lại giảng đường để bổ sung kiến thức chuyên môn và lý luận phục vụ công tác giảng dạy tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội. Bà cho biết danh hiệu NSND đủ điều kiện để đứng lớp, song việc học thêm giúp bản thân có nền tảng kiến thức vững vàng hơn trước thế hệ sinh viên ngày càng năng động, giỏi chuyên môn.

Trước khi nhận đào tạo chuyên ngành, NSND Minh Hòa đã nhiều năm hướng dẫn các lớp ngắn hạn tại các cơ sở đào tạo nghệ thuật. Giảng dạy mang lại nhiều niềm vui cho nữ nghệ sĩ dù thu nhập từ công việc này chỉ đủ chi phí đi lại. Trên lớp, bà được sinh viên nhận xét là người hiền hòa, tận tâm và luôn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm nghề nghiệp.

Bên cạnh đó, Minh Hòa còn tham gia chấm thi các liên hoan sân khấu và làm giám khảo nhiều cuộc thi nghệ thuật.

Giản dị trong cuộc sống, kín tiếng về đời tư

Trái ngược hình ảnh quyền lực trên màn ảnh, ngoài đời NSND Minh Hòa lựa chọn phong cách sống giản dị. Nữ nghệ sĩ hầu như không sử dụng trang sức, thường mặc quần jeans, áo đơn giản, đi xe đạp hoặc tự lái xe đến trường dạy học và phim trường.

Nữ nghệ sĩ cho biết bà quan tâm đến việc chăm sóc làn da, ưu tiên những phương pháp phù hợp với độ tuổi và không lạm dụng can thiệp thẩm mỹ. Theo NSND Minh Hòa, tinh thần lạc quan, yêu công việc, biết cân bằng cuộc sống và giữ tâm trạng vui vẻ là yếu tố giúp bản thân duy trì sự trẻ trung.

Hiện Minh Hòa sống cùng chồng, con trai và con dâu tại Hà Nội. Chồng bà là giảng viên khoa Nhiếp ảnh, Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội. Con trai duy nhất của nữ nghệ sĩ sinh năm 1991, từng du học Australia và hiện đã lập gia đình.

Dù thường xuyên chia sẻ hình ảnh liên quan đến công việc trên mạng xã hội, Minh Hòa rất hiếm khi công khai hình ảnh người thân. Nữ diễn viên cho biết luôn muốn giữ sự bình yên cho gia đình.

Khi không bận quay phim hay lên lớp, nữ nghệ sĩ thích đạp xe đi chợ, nấu ăn, đọc sách và dành thời gian chăm sóc gia đình. NSND Minh Hòa cũng cho biết bản thân không đặt nặng vật chất, hài lòng với cuộc sống hiện tại và điều mong mỏi nhất là giữ được sức khỏe để tiếp tục làm nghề.