Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ trong tháng 6/2026 ước đạt 1,53 tỷ USD, đưa tổng giá trị xuất khẩu của ngành trong 6 tháng đầu năm lên 8,54 tỷ USD, tăng 4,4% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là kết quả tích cực trong bối cảnh hoạt động thương mại quốc tế chịu tác động từ những bất ổn địa chính trị, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông khiến chi phí vận tải biển và logistics tăng cao, làm gia tăng áp lực đối với các doanh nghiệp xuất khẩu.

Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất của ngành gỗ Việt Nam, chiếm gần 50% tổng kim ngạch xuất khẩu. Trung Quốc đứng thứ hai với khoảng 15%, tiếp theo là Nhật Bản với 12,9%. Tuy nhiên, diễn biến tại các thị trường xuất khẩu có sự khác biệt đáng kể. Trong 5 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sang Hoa Kỳ giảm 8%, trong khi xuất khẩu sang Trung Quốc tăng mạnh 49%, Nhật Bản tăng 5,1%. Hà Lan ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao nhất, còn Hàn Quốc là thị trường sụt giảm mạnh nhất trong nhóm 15 thị trường xuất khẩu chủ lực.

Hiện Việt Nam nằm trong nhóm 5 quốc gia xuất khẩu đồ gỗ lớn nhất thế giới với sản phẩm đã hiện diện tại gần 170 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy vậy, thị phần của Việt Nam mới chiếm khoảng 7% tổng nhu cầu nhập khẩu đồ gỗ toàn cầu, cho thấy dư địa phát triển của ngành vẫn còn rất lớn.

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là sự phụ thuộc khá lớn vào thị trường Hoa Kỳ khi khoảng một nửa kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành tập trung tại đây. Điều này khiến doanh nghiệp dễ chịu tác động khi các chính sách thuế quan, thương mại hoặc các biện pháp phòng vệ thương mại thay đổi.

Trong bối cảnh đó, việc mở rộng thị trường sang Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ và khu vực Trung Đông được xem là hướng đi cần thiết nhằm phân tán rủi ro và tạo thêm động lực tăng trưởng. Theo nhiều doanh nghiệp chế biến gỗ, lượng đơn hàng hiện đã được ký kết đến hết quý II, thậm chí kéo dài sang quý III/2026. Đây là tín hiệu tích cực khi nhu cầu tiêu dùng tại nhiều thị trường đang từng bước phục hồi.

Tuy nhiên, thách thức lớn hiện nay không chỉ nằm ở việc tìm kiếm đơn hàng mà còn ở khả năng đáp ứng các yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt về nguồn gốc gỗ hợp pháp, truy xuất xuất xứ, chống khai thác rừng trái phép cũng như các tiêu chuẩn giảm phát thải carbon.

Theo ông Nguyễn Văn Diện, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, ngành gỗ Việt Nam đã xây dựng được nền tảng quan trọng thông qua việc chủ động phát triển vùng nguyên liệu hợp pháp, mở rộng diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý bền vững và từng bước hình thành chuỗi cung ứng đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, quá trình xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch vẫn còn nhiều việc phải làm. Hiện chương trình cấp mã số rừng trồng sản xuất mới được triển khai thí điểm trên khoảng 25.500 ha tại 5 tỉnh phía Bắc, trong khi cả nước có gần 4,9 triệu ha rừng trồng. Bên cạnh đó, diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý bền vững mới đạt khoảng 868.000 ha, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu nguyên liệu phục vụ hoạt động xuất khẩu.

Theo ông Nguyễn Văn Diện, thời gian tới ngành lâm nghiệp sẽ tập trung mở rộng diện tích rừng đạt chứng chỉ bền vững, bảo đảm nguồn nguyên liệu hợp pháp, đẩy mạnh số hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc và chủ động đáp ứng các quy định mới như Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), Đạo luật Lacey của Hoa Kỳ cùng các tiêu chuẩn liên quan đến phát thải carbon.

Ông cho rằng đây không chỉ là yêu cầu bắt buộc của các thị trường nhập khẩu mà còn là cơ hội để ngành gỗ Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Ở góc độ doanh nghiệp, ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh (HAWA), nhận định ngành gỗ ASEAN chỉ có thể phát triển bền vững khi các quốc gia tăng cường hợp tác xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch, có trách nhiệm và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Để đồng hành cùng doanh nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp với Bộ Tài chính tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến hoàn thuế giá trị gia tăng đối với nhóm sản phẩm gỗ sơ chế theo Nghị định 181/2025/NĐ-CP; đồng thời hoàn thiện hướng dẫn thực hiện Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu đối với ngành gỗ và các mặt hàng nông, lâm sản.

Song song với đó, Bộ sẽ triển khai Kế hoạch quốc gia về mã số rừng trồng sản xuất giai đoạn 2026-2030, mở rộng phạm vi thí điểm tại 15-20 tỉnh trọng điểm và tích hợp dữ liệu vào hệ thống cơ sở dữ liệu rừng quốc gia nhằm đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc của các thị trường nhập khẩu.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang chuyển dịch mạnh theo hướng phát triển xanh và bền vững, việc đa dạng hóa thị trường, hoàn thiện chuỗi cung ứng gỗ hợp pháp và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế sẽ là nền tảng quan trọng để ngành gỗ Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng, gia tăng thị phần trên thị trường nhập khẩu đồ gỗ toàn cầu có quy mô khoảng 230 tỷ USD mỗi năm.