Trong số những nghệ sĩ trưởng thành từ Nhà hát Công an Nhân dân, NSƯT Thanh Tâm là gương mặt để lại nhiều dấu ấn nhờ chất giọng nữ trầm giàu cảm xúc, phong cách biểu diễn đằm sâu cùng hành trình nghệ thuật bền bỉ suốt hơn 3 thập kỷ.

Tên tuổi của cô gắn với nhiều ca khúc như “Mùa hoa cải”, “Huyền thoại mẹ”, “Hương thầm”, “Hà Nội mùa vắng những cơn mưa”, “Tháng tư về”, “Đưa em tìm động hoa vàng”...

Từ cô bé mê vọng cổ đến nghệ sĩ của Nhà hát Công an Nhân dân

Sinh ra và lớn lên tại Hà Nội trong gia đình có truyền thống nghệ thuật, bố mẹ đều là nghệ sĩ của Nhà hát Cải lương Việt Nam, Thanh Tâm sớm bén duyên với sân khấu từ khi còn rất nhỏ. Theo lời nữ nghệ sĩ, từ lúc lọt lòng, cô đã theo bố mẹ rong ruổi khắp các tỉnh thành cùng bình sữa và những câu ca cải lương.

Là con nhà nòi, Thanh Tâm sớm bộc lộ năng khiếu nghệ thuật. Khi chưa biết chữ, cô đã thuộc nhiều bài cải lương, kể cả lời thoại trong các vở diễn dài. Khi Nhà hát Cải lương Việt Nam dựng vở “Truyền thuyết tình yêu”, Thanh Tâm mới 6 tuổi đã được giao vai công chúa, diễn cùng “hoàng tử” Triệu Trung Kiên lúc đó 7 tuổi - hiện là Giám đốc Nhà hát Cải lương Việt Nam.

Sống trong môi trường nghệ thuật từ nhỏ giúp Thanh Tâm phát triển đồng đều nhiều khả năng như hát, múa, ngâm thơ và kể chuyện diễn cảm. Nữ nghệ sĩ từng cho biết thời niên thiếu, cô thường xuyên giành giải cao tại các hội thi văn nghệ cấp phường, quận và thành phố. Khả năng ca vọng cổ của cô bé Thanh Tâm khi ấy từng khiến nhiều khán giả yêu mến.

Dù được kỳ vọng nối nghiệp cải lương của gia đình, bước ngoặt lớn trong sự nghiệp của Thanh Tâm đến vào năm 16 tuổi. Theo định hướng của mẹ, cô chuyển sang theo đuổi dòng nhạc nhẹ bởi sở hữu chất giọng trầm phù hợp với thể loại này hơn.

Quyết định ấy nhanh chóng mang lại thành công. Trong giai đoạn sân khấu ca nhạc phát triển sôi động, Thanh Tâm trở thành một trong những giọng ca nổi bật cùng thế hệ với Thanh Lam, Hồng Nhung, Thùy Dung hay Minh Thúy. Những ca khúc như “Huyền thoại mẹ”, “Hương thầm”, “Mùi hoa cải”, “Hà Nội mùa vắng những cơn mưa” qua giọng hát của cô được đông đảo khán giả yêu mến nhờ cách xử lý giàu cảm xúc và màu sắc riêng.

NSƯT Thanh Tâm từng đoạt nhiều giải thưởng lớn như Giải giọng hát hay Hà Nội 1989, Giải nhì giọng hát trẻ Hà Nội 1989, Giải nhất giọng hát “Bông lúa vàng” do Tổng liên đoàn Lao động tổ chức năm 1990, Huy chương vàng trong hội diễn chuyên nghiệp toàn quốc tổ chức tại Hải Phòng năm 1995 (bài “Mùa hoa cải”), Huy chương vàng hội diễn chuyên nghiệp toàn quốc tổ chức tại Nha Trang năm 2009 (bài hát “Sóng đàn Thăng Long”), Huy chương Vàng hội diễn chuyên nghiệp (liên hoan 4 nước Lào, Campuchia, Myanmar và Việt Nam) với bài “Trăng vàng”... 

Một cột mốc quan trọng trong sự nghiệp của nữ nghệ sĩ là khi cô đầu quân về Đoàn Nghệ thuật Công an Nhân dân năm 1994, nay là Nhà hát Công an Nhân dân thuộc Bộ Công an. Theo Vietnamnet, đây là lựa chọn mang tính bước ngoặt bởi cô vừa là nghệ sĩ biểu diễn, vừa mang trách nhiệm của một chiến sĩ trong lực lượng Công an Nhân dân.

Hoạt động trong môi trường kỷ luật giúp Thanh Tâm thay đổi nhiều về tính cách và tư duy làm nghề. Nữ nghệ sĩ từng thừa nhận bản thân trước đây khá cá tính, nóng nảy, đôi khi bị bạn bè nhận xét “đồng bóng”. Tuy nhiên, quá trình công tác trong ngành giúp cô biết tiết chế cái tôi, trưởng thành hơn trong cách ứng xử cũng như tiếp cận cuộc sống bằng góc nhìn chín chắn hơn. Môi trường công an cho cô cơ hội học hỏi nhiều kiến thức về kinh tế, chính trị, pháp luật và trách nhiệm xã hội. Đây cũng là nền tảng giúp cô cân bằng giữa nghệ thuật và cuộc sống gia đình.

Trong quá trình công tác, nữ nghệ sĩ từng tham gia biểu diễn tại nhiều sân khấu đặc biệt, từ các trại giam, nơi khán giả là cán bộ quản giáo và phạm nhân, cho tới những chuyến lưu diễn tại quần đảo Trường Sa. Thanh Tâm nhớ mãi khoảnh khắc đứng giữa cơn mưa nơi đảo xa, cùng các chiến sĩ hát vang “Đất nước trọn niềm vui” của nhạc sĩ Hoàng Hà. Với cô, đó là trải nghiệm đặc biệt mà không phải ca sĩ nào cũng có được.

Năm 2012, Thanh Tâm được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú. Từ năm 2017 đến 2020, cô giữ cương vị Phó Giám đốc Nhà hát Công an Nhân dân, mang quân hàm Thượng tá. Trong vai trò quản lý, nữ nghệ sĩ tham gia dàn dựng và chỉ huy nhiều chương trình phục vụ nhiệm vụ chính trị, đối nội và đối ngoại của Bộ Công an.

Ngoài dòng nhạc trữ tình và cách mạng, Thanh Tâm còn được biết tới qua ca khúc “Khóc một chút thôi cô dâu” - bài hát từng rất phổ biến trong các đám cưới thập niên 1990. Nữ nghệ sĩ từng hát chính ca khúc này trong lễ cưới của mình.

Bên cạnh khả năng ca hát, Thanh Tâm còn có năng khiếu ngoại ngữ. Từng học tại Đại học Ngoại ngữ Hà Nội, cô có thể hát bằng khoảng 10 ngôn ngữ khác nhau như Anh, Nga, Pháp, Trung Quốc... Trong đó, tiếng Nga được nữ nghệ sĩ xem như ngôn ngữ thứ 2 của mình.

Không dừng lại ở vai trò ca sĩ, những năm gần đây Thanh Tâm đầu tư nhiều hơn cho sân khấu nhạc kịch. Năm 2022, cô tham gia vở nhạc kịch “Người cầm lái” do nghệ sĩ Tuyết Minh làm tổng đạo diễn và Nhà hát Công an Nhân dân thực hiện.

Trong vở diễn này, Thanh Tâm đảm nhận vai bà Hoàng Thị Loan - thân mẫu Chủ tịch Hồ Chí Minh. Để hóa thân thành người mẹ xứ Nghệ, nữ nghệ sĩ dành nhiều thời gian nghiên cứu tư liệu, đọc tác phẩm “Búp sen xanh” của nhà văn Sơn Tùng, học tiếng địa phương và luyện các làn điệu dân ca Nghệ An trong suốt một tháng.

Vai diễn nhận được phản hồi tích cực từ giới chuyên môn nhờ lối thể hiện giàu cảm xúc cùng nền tảng biểu diễn sân khấu tích lũy nhiều năm. Tiếp nối hướng đi này, năm 2025, Thanh Tâm tiếp tục tham gia dự án nhạc kịch “Lửa từ đất” với vai bà Đàm Thị Lan - mẹ của chiến sĩ cách mạng Nguyễn Ngọc Vũ.

Tổ ấm viên mãn phía sau ánh đèn sân khấu

Ở đời sống riêng, Thanh Tâm có cuộc sống hôn nhân hạnh phúc bên người chồng doanh nhân yêu nghệ thuật. Nữ nghệ sĩ cho biết gia đình luôn là chỗ dựa lớn để cô yên tâm theo đuổi nghề. Hai con của cô đều được bố mẹ định hướng phát triển theo sở thích riêng thay vì áp đặt.

Con gái nữ nghệ sĩ từng du học tại Đại học La Trobe ở Melbourne (Australia), trong khi con trai theo học ngành Quản lý Marketing tại Đại học Quốc gia Hà Nội nhưng sớm bộc lộ thiên hướng nghệ thuật. Với chiều cao 1m85, con trai Thanh Tâm theo đuổi công việc người mẫu ảnh và tham gia các lớp đào tạo MC.

Theo Thanh Tâm, môi trường công an giúp cô học được tính kỷ luật trong việc nuôi dạy con. Nữ nghệ sĩ cho biết bản thân dần biết lắng nghe, kiên nhẫn hơn và học cách đồng hành cùng con ở tuổi trưởng thành. Cô cũng chủ động học tiếng Anh để có thêm cơ hội kết nối với các con, thậm chí nhờ con chỉnh sửa phát âm và cùng trao đổi kiến thức.

Sau hơn 3 thập kỷ hoạt động nghệ thuật, NSƯT Thanh Tâm vẫn giữ tình yêu lớn với âm nhạc. Cô được đánh giá là giọng ca sở hữu màu giọng đẹp, giàu chiều sâu và luôn tìm cách làm mới bản thân qua từng giai đoạn nghề nghiệp. Với nữ nghệ sĩ, âm nhạc không đơn thuần là công việc mà còn là hành trình rèn luyện bản thân và lan tỏa những giá trị tích cực tới công chúng.