Trái cây là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất, chất xơ và nhiều hợp chất thực vật có lợi cho cơ thể. Chính vì được xem là nhóm thực phẩm lành mạnh, không ít người cho rằng có thể ăn càng nhiều càng tốt, thậm chí duy trì một loại quả yêu thích với số lượng lớn trong thời gian dài.

Tuy nhiên, mỗi loại trái cây có thành phần dinh dưỡng, hàm lượng đường và mật độ năng lượng khác nhau. Vì vậy, ăn nhiều hơn không đồng nghĩa cơ thể sẽ nhận được nhiều lợi ích hơn; ngược lại, việc tiêu thụ quá mức một số loại quả có thể gây bất lợi tùy theo thể trạng và tình trạng sức khỏe của mỗi người.

Theo một bài viết về phòng ngừa “thấp” do bác sĩ Bệnh viện Y học cổ truyền Thượng Hải, biên soạn, một số nhóm thực phẩm nếu sử dụng quá nhiều có thể không phù hợp với những người được Đông y xác định có tình trạng “thấp” nặng.

Trong lý luận y học cổ truyền, “thấp” là khái niệm dùng để mô tả trạng thái ứ trệ, nặng nề và thường được liên hệ với chức năng vận hóa thủy dịch của tỳ. Người được cho là có tình trạng “thấp” có thể xuất hiện một số biểu hiện như cơ thể nặng nề, mệt mỏi, chán ăn, đầy bụng, tiêu hóa kém hoặc đi ngoài phân lỏng.

Tuy nhiên, đây là hệ thống lý luận riêng của y học cổ truyền. Y học hiện đại không sử dụng “thấp khí” như một chẩn đoán bệnh. Những biểu hiện như đầy bụng, mệt mỏi, tiêu chảy hay khó tiêu có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ chế độ ăn uống, rối loạn tiêu hóa, hội chứng ruột kích thích đến các bệnh lý đường tiêu hóa. Vì vậy, không nên quy tất cả những triệu chứng này cho tình trạng “thấp” hoặc cho rằng chỉ cần hạn chế một loại thực phẩm là có thể giải quyết vấn đề.

Dưới đây là một số loại trái cây nên chú ý về lượng ăn, đặc biệt khi sử dụng thường xuyên hoặc với khẩu phần lớn.

Dưa hấu

Dưa hấu chứa 90% là nước, vitamin C, lycopene và L-citrulline - những thành phần được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ sức khỏe tim mạch và chức năng mạch máu. Một số thử nghiệm trên người cho thấy việc sử dụng dưa hấu trong vài tuần có thể cải thiện một số chỉ số tuần hoàn, song kết quả chưa hoàn toàn thống nhất.

Tuy nhiên, ăn quá nhiều trong một lần hoặc duy trì khẩu phần lớn có thể làm tăng lượng đường và fructose nạp vào. Ở những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm hoặc mắc hội chứng ruột kích thích, điều này có thể dẫn đến đầy hơi, chướng bụng, đau bụng hoặc tiêu chảy.

Xoài

Xoài cung cấp vitamin C, tiền chất của vitamin A, folate, chất xơ cùng nhiều hợp chất thực vật có lợi. 

Tuy nhiên, xoài chín cũng chứa lượng carbohydrate và đường tự nhiên tương đối cao. Nếu ăn nhiều trong một lần hoặc duy trì khẩu phần lớn mỗi ngày, có thể tăng, tăng đường huyết, gây đầy bụng, chướng hơi hoặc khó chịu tiêu hóa ở một số người. 

Do xoài thuộc nhóm thực phẩm có hàm lượng Fobmap tương đối cao, những người mắc hội chứng ruột kích thích hoặc có hệ tiêu hóa nhạy cảm có thể dễ xuất hiện triệu chứng hơn khi tiêu thụ lượng lớn.

Sầu riêng

Theo HealthHub, khoảng 5 phần hạt sầu riêng có thể cung cấp khoảng 250 kcal và khuyến nghị nên ăn với lượng vừa phải.

Sầu riêng cung cấp carbohydrate, chất xơ, kali và vitamin nhóm B nhưng có mật độ năng lượng tương đối cao. Do đó, thường xuyên ăn lượng lớn sẽ gây tình trạng tăng cân hay ảnh hưởng đến tình trạng thận.

Vải

Vải nổi bật với hàm lượng vitamin C và các polyphenol có đặc tính chống oxy hóa. 

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo lượng đường tự do trong khẩu phần nên dưới 10% tổng năng lượng mỗi ngày. Vì quả nhỏ và có vị ngọt, người dùng dễ ăn lượng lớn trong thời gian ngắn, khiến lượng đường và năng lượng nạp vào tăng theo. Điều này đặc biệt đáng lưu ý với người cần kiểm soát đường huyết. 

Ăn trái cây thế nào để tốt cho sức khỏe?

Trái cây vẫn là một thành phần quan trọng của chế độ ăn lành mạnh. Vấn đề không phải loại bỏ những loại quả ngọt hoặc giàu năng lượng khỏi thực đơn mà là cân bằng các loại hoa quả.

Thay vì chỉ tập trung vào một loại quả trong thời gian dài, nên thay đổi giữa các loại trái cây có màu sắc và thành phần dinh dưỡng khác nhau. Trái cây nguyên quả cũng nên được ưu tiên hơn nước ép, bởi phần thịt quả giữ lại chất xơ và tạo cảm giác no tốt hơn.

Bên cạnh đó, không nên sử dụng trái cây để thay hoàn toàn các bữa chính trong thời gian dài. Các chuyên gia khuyến nghị mỗi người nên ăn trái cây (300-400g) mỗi ngày. Hạn chế ăn trái cây ngay sau bữa ăn quá no hoặc trước khi đi ngủ.

Mỗi loại trái cây đều có giá trị dinh dưỡng riêng, cung cấp vitamin, chất xơ và nhiều hợp chất có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, không phải cứ ăn càng nhiều thì lợi ích mang lại càng lớn. Điều quyết định giá trị của trái cây không chỉ nằm ở việc ăn loại nào mà còn ở lượng ăn, cách ăn và mức độ đa dạng của toàn bộ chế độ ăn hằng ngày.