Cú sốc năng lượng và sự thoái trào của xe xăng

Theo dữ liệu từ hãng nghiên cứu Mobility Global, trong 6 tháng đầu năm, doanh số xe chỉ sử dụng động cơ xăng (không bao gồm xe điện và xe hybrid) trên toàn thế giới đạt 20,25 triệu chiếc, giảm 10% so với cùng kỳ năm ngoái. Sự sụt giảm này đã kéo thị phần của dòng xe truyền thống xuống còn 49%, giảm 3 điểm phần trăm. Tốc độ thu hẹp diễn ra vô cùng nhanh chóng nếu nhìn lại thời điểm năm 2021, khi xe chạy xăng vẫn chiếm tới 73% thị trường ô tô mới. Chỉ sau 5 năm, "đế chế" thống trị gần một thế kỷ đã chính thức mất vị thế đa số.

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự đổi ngôi này xuất phát từ bài toán chi phí vận hành. Những bất ổn địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là cú sốc nguồn cung dầu liên quan đến eo biển Hormuz, đã khiến giá nhiên liệu leo thang trên phạm vi toàn cầu. Tại nhiều quốc gia châu Âu và Mỹ, giá xăng dầu duy trì ở mức cao đã trực tiếp thay đổi quyết định "xuống tiền" của người tiêu dùng. Kết quả là nhu cầu xe chạy xăng sụt giảm mạnh, tiêu biểu như mức giảm 26% tại Trung Quốc và 13% tại châu Âu.

Khi nguồn cung nhiên liệu hóa thạch trở nên đắt đỏ và khó dự báo, ưu thế về chi phí năng lượng trên mỗi kilomet cùng chi phí bảo dưỡng thấp của xe điện hóa đã trở thành điểm tựa kinh tế dài hạn vững chắc.

Xe điện bứt tốc: Động lực mới từ châu Âu và Đông Nam Á

Trái ngược với sự chững lại của xe nhiên liệu truyền thống, thị trường xe thuần điện (BEV) và xe lai (hybrid) tiếp tục ghi nhận đà tăng trưởng ấn tượng. Trong nửa đầu năm, doanh số xe điện toàn cầu tăng 12% lên 6,87 triệu chiếc, chiếm 17% tổng lượng ô tô mới bán ra. Mức thị phần này đã vượt qua ngưỡng 16% – điểm bùng phát mà giới phân tích cho rằng sẽ mở ra kỷ nguyên xe điện đại trà. Xe hybrid cũng hưởng lợi lớn khi chiếm 18% thị phần với 7,27 triệu xe bán ra.

Điều đáng chú ý là bức tranh tăng trưởng toàn cầu đang có sự dịch chuyển về khu vực địa lý. Trong khi hai thị trường lớn là Trung Quốc và Bắc Mỹ sụt giảm doanh số (lần lượt giảm 3% và 15%) do các chính sách cắt giảm trợ cấp và ưu đãi thuế, thì châu Âu và các thị trường mới nổi lại vươn lên trở thành động lực chính. Tại châu Âu, doanh số xe điện tăng vọt 32%, đạt 1,81 triệu chiếc và lần đầu tiên vượt qua xe chạy xăng tại 31 quốc gia lớn trong nửa năm đầu.

Khu vực Đông Nam Á và châu Đại Dương cũng chứng kiến sự bùng nổ với mức tăng trưởng lần lượt là 81% và gấp 2,2 lần. Bổ trợ cho sự lan tỏa này là chiến lược đẩy mạnh xuất khẩu của các hãng xe Trung Quốc, cùng sự phát triển vượt bậc của công nghệ pin thế hệ mới giúp tăng quãng đường di chuyển và giảm thời gian sạc, xóa bỏ tâm lý e ngại của người dùng.

Thị trường Việt Nam bứt phá và bài toán đường dài

Sự dịch chuyển của thị trường ô tô toàn cầu đang được phản chiếu một cách rõ nét và mạnh mẽ tại Việt Nam. Vượt lên trên quy mô khu vực, thị trường ô tô Việt Nam đạt mức tăng trưởng 31,1% trong 6 tháng đầu năm, đóng góp gần 40% quy mô tăng trưởng của toàn khối Đông Nam Á. Điểm tựa tạo nên đà bứt phá này chính là sự trỗi dậy áp đảo của ô tô điện.

Trong đó, thương hiệu quốc gia VinFast đóng vai trò là "đầu tàu" dẫn dắt thị trường. Chỉ trong 8 tháng đầu năm, VinFast đã bàn giao tới 154.073 chiếc xe điện, duy trì vị thế dẫn đầu toàn thị trường ô tô Việt Nam trong nhiều tháng liên tiếp. Hạ tầng trạm sạc phủ rộng khắp các tỉnh thành, kết hợp cùng chính sách ưu đãi lệ phí trước bạ từ Nhà nước và sự gia nhập của hàng loạt thương hiệu ngoại đã biến xe điện từ một phương tiện "dành cho người yêu công nghệ" thành lựa chọn di chuyển phổ thông hàng ngày.

Dù vậy, giới chuyên gia nhận định quá trình chuyển đổi giao thông xanh toàn cầu vẫn còn đối mặt với những biến số. Chính sách hỗ trợ của các chính phủ, tốc độ phát triển hạ tầng trạm sạc và nguồn cung khoáng sản thiết yếu cho pin (như lithium, nickel) vẫn là những điểm nghẽn cần khơi thông. Tuy nhiên, việc xe xăng lần đầu tiên rơi xuống dưới 50% thị phần toàn cầu đã phát đi một thông điệp rõ ràng: Cuộc đua điện hóa đã bước vào giai đoạn bứt tốc, và những thương hiệu chậm chân sẽ phải đối mặt với nguy cơ bị loại khỏi sân chơi trong tương lai.