Sau khi hợp nhất với Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương, TP. Hồ Chí Minh có đặc khu duy nhất là Côn Đảo. Quần đảo này nằm cách trung tâm TP. Hồ Chí Minh khoảng 230km về phía Đông Nam, rộng gần 76km2, gồm 16 hòn đảo lớn nhỏ.

Được đánh giá là quần đảo có nhiều tiềm năng phát triển du lịch, TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức xây dựng đề án "Phát triển Côn Đảo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045", nhằm huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho đầu tư phát triển, khai thác các tiềm năng, lợi thế của Côn Đảo. 

Trong đó, tầm nhìn đến 2045, Côn Đảo trở thành khu du lịch sinh thái biển đảo chất lượng cao, đẳng cấp khu vực và quốc tế; là khu vực bảo tồn di tích lịch sử quốc gia đặc biệt, giáo dục truyền thống lịch sử; bảo tồn hệ sinh thái đa dạng rừng, biển; đồng thời thực hiện nhiệm vụ quan trọng về bảo vệ quốc phòng và an ninh.

Trên cơ sở đó, TP. Hồ Chí Minh đề xuất nhiều giải pháp tăng cường khả năng kết nối cho khu vực, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển du lịch và ổn định đời sống nhân dân. Đáng chú ý là phương án xây dựng tuyến cáp treo kết nối trung tâm đặc khu Côn Đảo với sân bay Cỏ Ống, phục vụ nhu cầu vận chuyển ngày càng tăng trong bối cảnh lượng khách được dự báo tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới.

Hiện sân bay Cỏ Ống cách trung tâm Côn Đảo khoảng 15km và đang được quy hoạch nâng công suất từ 400.000 lượt khách/năm lên 2 triệu vào năm 2030, hướng tới 3 triệu lượt vào năm 2050.

Tuy nhiên, tuyến đường bộ hiện hữu chỉ có 2 làn xe, đi qua địa hình đèo dốc, một bên biển và một bên núi rừng đặc dụng, nên nguy cơ quá tải là rất lớn. Trong khi đó, phương án mở rộng đường lên 4 làn được đánh giá khó khả thi do phải tác động mạnh đến địa hình, đồng thời có thể ảnh hưởng khoảng 15,75 ha rừng đặc dụng.

Vì vậy, phương án thay thế bằng tuyến cáp treo giao thông công cộng nối thẳng sân bay với trung tâm đặc khu được đề xuất như một giải pháp giảm tải hạ tầng và hạn chế tác động môi trường. Dự án dự kiến sử dụng khoảng 28 trụ đỡ, chiếm khoảng 3ha đất, chủ yếu ở khu vực trảng cỏ và bụi cây, giúp giảm đáng kể tác động đến rừng so với phương án mở đường.

Nếu đề xuất cáp treo được thông qua, Côn Đảo sẽ trở thành đặc khu có cả sân bay và cáp treo.

Bên cạnh phát triển hạ tầng, Côn Đảo còn là một quần đảo đặc biệt của Việt Nam, không chỉ nổi bật bởi cảnh quan thiên nhiên hoang sơ mà còn bởi chiều sâu lịch sử cùng giá trị văn hóa đặc sắc. Nơi cao nhất ở Côn Đảo là Thánh Giá (577m).

Nhờ vị trí cách xa đất liền, Côn Đảo vẫn giữ được không gian yên tĩnh, trầm lắng hiếm có. Nơi đây chưa bị ảnh hưởng bởi du lịch đại trà, kết hợp với hệ sinh thái rừng - biển phong phú và dấu ấn lịch sử lâu đời, đã tạo nên bản sắc riêng cho vùng đất suốt nhiều thập kỷ.

Với những nét riêng độc đáo này, nhiều năm qua, Côn Đảo liên tục được truyền thông và các tổ chức quốc tế vinh danh, ghi nhận. Gần đây, Vogue xếp Côn Đảo vào top những điểm đến trăng mật nổi bật nhất thế giới năm 2026, sánh ngang với những “thiên đường lãng mạn” như French Riviera (Pháp), Tuscany (Italy), New Zealand hay các đảo Hy Lạp.

Trước đó, CNN cũng đánh giá Côn Đảo là một trong những “thiên đường biển” của châu Á nhờ vẻ đẹp hoang sơ, rạn san hô nguyên bản, bãi biển trong xanh và những cung đường xuyên rừng già đầy ấn tượng.

Không chỉ vậy, Business Insider từng đưa Côn Đảo vào nhóm 13 hòn đảo bí ẩn nhất thế giới, trong khi Time Out năm 2024 xếp nơi đây vào danh sách các điểm đến hoang sơ, ít đông đúc và giàu trải nghiệm, với vị trí thứ 4 toàn cầu. Lonely Planet cũng từng vinh danh Côn Đảo trong top 10 điểm đến hấp dẫn nhất châu Á, còn Travel and Leisure nhấn mạnh vẻ đẹp bí ẩn và cuốn hút đặc trưng của quần đảo này.

Không chỉ hấp dẫn bởi thiên nhiên hoang sơ cùng cuộc sống yên bình, Côn Đảo còn là vùng đất mang dấu ấn lịch sử sâu sắc. Mỗi lần nhắc đến nơi đây cùng biệt danh "địa ngục trần gian", không ít du khách lặng người.

Ngày 1/2/1862, chính quyền thực dân Pháp đã ký quyết định thành lập nhà tù Côn Đảo, mở đầu cho giai đoạn bi tráng kéo dài hơn một thế kỷ. Với hệ thống gồm 127 phòng giam, 42 xà lim và hơn 500 “chuồng cọp” khắc nghiệt, hàng nghìn chiến sĩ cách mạng đã bị đày ải vô cùng tàn khốc.

Sau ngày giải phóng 1/5/1975, Côn Đảo bước sang trang mới, trở thành khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt. Những địa danh như Nhà tù Côn Đảo, Nghĩa trang Hàng Dương... không chỉ là điểm tham quan mà còn là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống, tri ân các thế hệ đi trước và bồi đắp lòng yêu nước cho thế hệ trẻ.

Hiện nay, Côn Đảo đang dần khẳng định vị thế là điểm đến du lịch đặc biệt của Việt Nam. Năm 2025, địa phương này đón hơn 612.000 lượt khách, trong đó có khoảng 25.600 lượt khách quốc tế.

Nhờ sự kết hợp giữa thiên nhiên nguyên sơ, giá trị lịch sử sâu sắc và định hướng phát triển du lịch bền vững, Côn Đảo đang dần trở thành một không gian trải nghiệm giàu chiều sâu, độc đáo trên bản đồ du lịch thế giới.