Theo Báo Quảng Ngãi, từ tháng 6 đến tháng 10 hằng năm, khi những cơn mưa dầm dề tưới mát núi rừng, cũng là lúc đồng bào dân tộc Xơ Đăng tại xã Ngọk Réo tỉnh Quảng Ngãi rộn ràng bước vào mùa thu hoạch. Dưới những tán lá mục và lớp đất ẩm ướt, từng búp măng non nhô lên mang theo sức sống mãnh liệt của tự nhiên. Đối với người dân bản địa, việc men theo các sườn đồi hái măng không đơn thuần là công việc mưu sinh, mà còn là sự tiếp nối những tri thức quý báu được đúc kết từ thực tế qua nhiều thế hệ. Những người phụ nữ Xơ Đăng thạo việc rừng luôn nắm rõ từng vạt măng mọc, biết chính xác thời điểm búp măng đạt chuẩn nhất để thu hái, đồng thời gìn giữ cẩn thận thói quen phơi khô, dự trữ nguồn thực phẩm này cho những dịp lễ hội, sum họp cộng đồng.

Chuyên nghiệp hóa quy trình, nâng tầm đặc sản thiên nhiên

Không dừng lại ở việc khai thác nhỏ lẻ hay chỉ phục vụ nhu cầu thiết yếu của các hộ gia đình như trước đây, măng rừng Ngọk Réo hiện đã được khoác lên mình một diện mạo mới mang tính thương mại cao hơn. Sự chuyển mình này bắt đầu rõ nét từ năm 2023, khi Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Ngọk Réo mạnh dạn thành lập Tổ hợp tác sản xuất măng le với quy mô hơn 70 thành viên. Mô hình này đã trở thành "bà đỡ" vững chắc, vừa làm đầu mối thu mua măng tươi nguyên liệu, vừa đảm nhiệm toàn bộ khâu sơ chế, chế biến và đóng gói thành phẩm.

Yếu tố cốt lõi giúp măng rừng nơi đây ghi điểm mạnh mẽ trên thị trường chính là quy trình sản xuất tôn trọng tự nhiên. Bà Nguyễn Thị Thu Hà - Chủ nhiệm Tổ hợp tác khẳng định, để có măng khô đạt chuẩn, khâu tuyển chọn nguyên liệu tươi đầu vào đóng vai trò sống còn. Toàn bộ các công đoạn chế biến đều được thực hiện hoàn toàn thủ công và đặc biệt nói không với hóa chất. Sự khắt khe trong việc duy trì chất lượng đã giúp sản phẩm măng rừng vinh dự đạt chứng nhận OCOP 3 sao, cung ứng ra thị trường hơn 1 tấn thành phẩm mỗi mùa.

Giải bài toán kinh tế, mở rộng cánh cửa hội nhập

Việc xây dựng thành công chuỗi giá trị cho sản phẩm măng rừng không chỉ nâng cao uy tín thương hiệu bản địa mà còn trực tiếp giải quyết bài toán sinh kế, mang lại ấm no cho hàng chục hộ gia đình. Chị Y Thi (thành viên tổ hợp tác) phấn khởi chia sẻ, kể từ ngày có đơn vị thu mua bao tiêu, gia đình chị có thêm một nguồn thu nhập ổn định và đáng kể. Những chuyến vào rừng hái măng giờ đây đã hóa thành quần áo tươm tất, sách vở mới cho những đứa trẻ khi bước vào đầu năm học.

Đáng chú ý, tiềm năng của măng rừng Ngọk Réo đã vượt ra khỏi ranh giới thị trường nội địa. Theo chia sẻ từ bà Phan Thị Hiệp - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Ngọk Réo, nhờ sự hỗ trợ của các kênh kết nối thương mại, sản phẩm hiện đã thành công xuất khẩu sang Hàn Quốc và Canada. Định hướng sắp tới của Hội là tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn để đưa măng OCOP tiến sâu vào các hệ thống siêu thị lớn.

Từ một thức quà dung dị ẩn sâu dưới lớp lá rừng, những búp măng Ngọk Réo đã vươn mình trở thành đại diện tiêu biểu cho nhóm sản phẩm thiên nhiên chất lượng cao. Đây chính là minh chứng sinh động cho bài toán khai thác, bảo tồn tài nguyên kết hợp với tư duy kinh doanh nhạy bén, mở ra con đường làm giàu chính đáng ngay trên chính quê hương của đồng bào Xơ Đăng.