Đội vốn hơn 850.000 tỷ đồng, siêu dự án đường sắt 1.600km lập tức bị dừng triển khai
Tuyến đường sắt 1.600km nối Melbourne – Brisbane sẽ chỉ được xây dựng một phần, sau khi tổng mức đầu tư tăng vọt gần gấp 3 lần chi phí ban đầu, kéo theo tranh cãi từ các bang và cộng đồng địa phương.
Chính phủ Australia quyết định cắt giảm phần lớn dự án đường sắt vận tải nội địa trị giá hàng chục tỷ USD nhằm giảm áp lực ngân sách, trong bối cảnh chi phí đội lên gần gấp 3 và tài khóa quay lại trạng thái thâm hụt.
Dự án Inland Rail được công bố cách đây khoảng một thập kỷ, ban đầu được thiết kế là tuyến đường dài 1.600km nối Melbourne và Brisbane qua hành lang nội địa, nhằm tăng hiệu quả vận chuyển hàng hóa dọc bờ Đông và giảm tải cho đường bộ.
Tuy nhiên, chi phí dự án đã leo thang mạnh. Theo Bộ trưởng Giao thông Catherine King, ước tính tổng mức đầu tư đã tăng từ 16,4 tỷ AUD vào năm 2020 lên hơn 45 tỷ AUD (khoảng 857.000 tỷ đồng). Trước áp lực này, Chính phủ quyết định chỉ hoàn thành phần đầu của tuyến và dừng lại tại Parkes, thay vì kéo dài đến Brisbane như kế hoạch ban đầu.
Phần hành lang phía Bắc Parkes - nằm khoảng giữa Melbourne và Brisbane - vẫn sẽ được giữ lại quỹ đất, song hiện chưa có kế hoạch triển khai tiếp. Điều này đồng nghĩa với việc một trong những dự án hạ tầng lớn nhất Australia sẽ bị “cắt khúc” sau nhiều năm chuẩn bị.
Chính phủ nhấn mạnh đây là bước đi nhằm “điều chỉnh hợp lý” dự án và đảm bảo xây dựng một mạng lưới vận tải an toàn, hiệu quả và đáng tin cậy trong dài hạn.
Quyết định này được đưa ra ngay trước thềm công bố ngân sách liên bang. Bộ trưởng Tài chính Jim Chalmers cho biết Chính phủ sẽ theo đuổi một chương trình tài khóa “có trách nhiệm”, ưu tiên tiết kiệm nhiều hơn chi tiêu nhằm giảm áp lực lạm phát.
Việc thu hẹp dự án lập tức vấp phải phản ứng từ các bang, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương. Phe đối lập, trong đó có nghị sĩ Bridget McKenzie, chỉ trích kế hoạch này là “con đường dẫn tới hư không”, cho rằng nó làm suy giảm cơ hội phát triển của các khu vực nông thôn và chuỗi cung ứng quốc gia.
Tại bang Queensland - nơi khoảng 345km tuyến đường dự kiến sẽ không còn nhận được tài trợ liên bang - Bộ trưởng Giao thông Brent Mickelberg gọi quyết định này là “thiếu tầm nhìn”, trong khi các chính trị gia địa phương kêu gọi tăng đầu tư cho khu vực vùng xa.
Trong khi đó, một số địa phương dọc tuyến từng bày tỏ lo ngại về tiếng ồn và nguy cơ tuyến đường sắt chia cắt khu dân cư.
Bên cạnh việc cắt giảm dự án Inland Rail, Chính phủ Australia dự kiến phân bổ thêm 1,75 tỷ AUD để nâng cấp mạng lưới vận tải hàng hóa ven biển phía Đông, bao gồm cải thiện hệ thống tín hiệu, nâng cấp đường ray và mở rộng các đoạn tránh tàu.
